KÜNYE
- Toplantı No: 2022/001
- Gündem No: 43
- Karar Tarihi: 05.01.2022
- Karar No: 2022/UY.I-36
- Başvuru Sahibi: Maş İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kanal İnşaat Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2021/543727
- İhale Adı: Dörtdivan (Bolu) İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi Yapım İşi
Özet
Kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan ihaleye çıkılması itirazen şikayetin reddine neden oldu
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan ihaleye çıkıldığını, bu durumun 4734 sayılı Kanun’un 62. maddesine aykırı olduğunu ve ihalenin iptal edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında işin yapılacağı yerin ve çevresinin incelenmesinin isteklinin sorumluluğunda olduğu, başvuru sahibinin teklifini bu şartlar altında verdiği ve ihale komisyonu kararının kendisine tebliğinden sonra itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kanun’un 62. maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri ile idari şartname hükümleri uyarınca, kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmaması ihalenin iptalini gerektirmemiştir.
İdare Görüşü
İdare, kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmadığını kabul etmekle birlikte, işlemlerin ilgili mevzuat kapsamında yapılmakta olduğunu ve şikayetin reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru 1: Kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan ihaleye çıkılması, ihalenin iptal edilmesini gerektirir mi?
Cevap: Kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmamış olması, her durumda ihalenin iptalini zorunlu kılmaz. İhale dokümanında işin yapılacağı yer ve çevresinin isteklilerin önceden incelemesine açıkça imkân tanınıyor ve bu husus isteklinin sorumluluğuna bırakılmışsa, eksik kamulaştırma işlemleri ihalenin iptali için tek başına yeterli bir neden teşkil etmeyebilir. Uygulamada, istekliler mevcut durumu değerlendirmek ve tekliflerini bu şartlara göre vermek durumunda kalabilir.
Soru 2: İhale dokümanında işin yapılacağı yerin incelenmesinin isteklinin sorumluluğunda olması ne tür sonuçlar doğurur?
Cevap: İhale dokümanı, iş yeri ve çevresinin incelenmesini isteklinin sorumluluğuna bırakıyorsa, istekliler tarafından alanın mevcut durumu değerlendirilmeden verilen teklifler genellikle geçerlidir. Bu durumda, kamulaştırma gibi hazırlık işlemlerinin tamamlanmaması, tekliflerin değerlendirilmesinde doğrudan iptal sebebi sayılmayabilir. Ancak bu durum, idari şartnamede ya da kanunda aksi açıkça belirtilmedikçe geçerlidir.
Soru 3: Kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmamış olması ihaleye itiraz sebeplerinden biri olabilir mi; itirazın kabul edilmemesi hangi şartlarda mümkündür?
Cevap: Kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmamış olması, özellikle hukuki ve teknik açıdan işin yapılabilirliği ve teklif değerlendirmesi bakımından etkili bir itiraz sebebi olabilir. Ancak idari şartname ve ilgili mevzuat hükümlerine göre, iş yerinin incelenmesi isteklinin sorumluluğunda ise, bu eksiklik itirazın reddi için temel oluşturabilir. Bu nedenle, itirazın sonucunu belirlemede ihale dokümanlarının içeriği ve kanuni düzenlemeler kritik rol oynar.
Soru 4: İhale sürecinde, kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan ihaleye çıkılması durumunda idarenin yükümlülükleri nelerdir?
Cevap: İdarece, kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmaması durumunda bu durum teklif verenler tarafından bilinebilecek ve değerlendirilebilir olmalıdır. İhale dokümanı aracılığıyla işyerinin mevcut durumu ve şartları açıkça belirtilmeli, istekliler bu koşulları göz önünde bulundurarak tekliflerini vermelidir. İdarenin, kamulaştırma işlemlerinin yürürlükte olduğunu ve sürecin yönetildiğini şeffaf şekilde göstermesi önem taşır.
Soru 5: İhale kararlarından sonra yapılan itirazen şikayet başvurularında, kamulaştırmanın tamamlanmaması gerekçesi nasıl değerlendirilir?
Cevap: İdari kararın tebliğinden sonra yapılan itirazen şikayet başvurularında, kamulaştırmanın tamamlanmaması tek başına ihalenin iptaline yol açmayabilir. Bu hususta karar verilirken, ihale dokümanındaki düzenlemeler ve isteklilerin yetkinlikleri ile mevcut şartları dikkate alarak teklif verme sorumluluğu göz önünde bulundurulur. Dolayısıyla, eksik kamulaştırma işlemleri itirazları genellikle ancak doküman ve mevzuat hükümleriyle desteklenirse kabul edilebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1: Kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan ihaleye çıkılması, bu somut vakada ihalenin iptal sebebi olarak değerlendirildi mi?
Cevap: Hayır, kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmaması bu vakada ihalenin iptalini gerektiren bir sebep olarak kabul edilmemiştir. İhale dokümanında işin yapılacağı yerin ve çevresinin incelenmesi isteklinin sorumluluğunda olduğu ve başvuru sahibinin bu şartlarda teklif verdiği tespit edilmiştir. Bu durum itirazen şikayetin reddine yol açmıştır.
Soru 2: Başvuru sahibinin kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan ihaleye çıkıldığı iddiası hangi gerekçelerle reddedilmiştir?
Cevap: İdari şartname ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre, kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmamış olması ihalenin iptalini zorunlu kılmamaktadır. Ayrıca, ihale dokümanındaki düzenlemeler gereği işin yapılacağı yerin incelenmesi isteklinin sorumluluğunda olduğundan, başvuru sahibi teklifini mevcut durumları değerlendirerek vermiştir. Dolayısıyla bu iddia yerinde bulunmamıştır.
Soru 3: İhale komisyonu kararının tebliği ile itirazen şikayet başvurusunun yapılması arasında nasıl bir ilişki kurulmuştur?
Cevap: İhale komisyonu kararının başvuru sahibine tebliğ edilmesinden sonra yapılan itirazen şikayet başvurusu, şikayetin zamanında yapıldığını ve usule uygun olduğunu göstermiştir. Ancak, şikayetin konusu olan kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmaması gerekçesi, ihalenin iptalini gerektirmediği için şikayet reddedilmiştir.
Soru 4: Bu vakada isteklilerin işin yapım yeri ve çevresini incelemesi neden önemli bir husus olarak dikkate alınmıştır?
Cevap: Çünkü ihale dokümanında işin yapılacağı yerin ve çevresinin incelemesinin isteklinin sorumluluğunda olduğuna ilişkin açık hükümler vardır. Bu nedenle başvuru sahibi, kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmamış olması durumunu bilerek veya inceleme yaparak teklif vermiştir. Bu durum, kamulaştırma tamamlanmadan ihaleye çıkılmasının iptal sebebi sayılmamasında etkili olmuştur.
Detaylı Analiz
İnceleme konusu uyuşmazlıkta, kamuya yapılan bir yapım işi ihalesi kapsamında başvuru sahibi, arazinin kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan ihaleye çıkıldığını ileri sürmüş ve bu nedenle ihalenin iptal edilmesini talep etmiştir. İdare ise kamulaştırma işlemlerinin sürdüğünü kabul etmekle birlikte, ihale sürecinin yasal düzenlemeler doğrultusunda yürütüldüğünü ve şikâyetin reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir. Anlaşmazlığın özü, fiziki olarak henüz kamunun mülkiyetine geçmemiş bir alan için yürütülen ihale sürecinin hukuki geçerliliğinin bulunup bulunmadığına ve bu durumun ihalenin iptalini gerektirip gerektirmediğine odaklanmaktadır.
Uyuşmazlığın değerlendirilmesinde önemli hususlardan biri, işin yapılacağı yerin fiili ve hukuki durumu hakkında isteklilerin bilgi sahibi olmalarının sağlanıp sağlanmadığıdır. İhale dokümanında, adayların işin yapılacağı alanı ve çevresini yerinde incelemeleri gerektiğine ilişkin açık bir düzenleme yer almakta ve bu yükümlülük isteklilerin sorumluluğuna bırakılmaktadır. Bu bağlamda başvuru sahibi, kamulaştırmanın tamamlanmadığını ileri sürmekle birlikte, mevcut haliyle iş yeri koşullarının farkında olarak teklif sunduğunu kabul etmiş sayılmaktadır. Bu durum, teklifin bilinçli şekilde verilen bir değerlendirme sonucunda oluşturulduğu şeklinde yorumlanmıştır.
Kamu İhale Kurulu, kararında bu vakaya özgü olarak “esaslı unsur” meselesini işin yapılabilirliği boyutuyla ele almıştır. Kamulaştırmanın henüz tamamlanmamış olması, işin gerçekleştirilmesini imkânsız kılan ya da riskli hale getiren bir unsur olarak değerlendirilmemiştir. Çünkü henüz işin uygulama aşamasına geçilmeden önce gerekli kullanım hakkının sağlanacağı anlaşılmakta, bununla birlikte bu bilgi ihale sürecinde isteklilerin değerlendirmesine sunulmuş bulunmaktadır. Bu nedenle kamulaştırmanın eksikliği, ihale sürecini sakatlayan nitelikte kritik bir eksiklik olarak görülmemiştir.
Kararda ayrıca teklif verenlerin iş yeri ve çevresini yerinde incelemesine yönelik yükümlülük ön plana çıkarılmış ve başvuru sahibi bu yükümlülüğe uygun biçimde hareket ettiğinden, kendi teklifinin dayandığı koşulları önceden görebilecek konumda olduğu sonucuna varılmıştır. İdarenin, kamulaştırma işlemlerinin sürdüğünü ve işin yapılabilirliğine engel oluşturmadığını şeffaf biçimde ortaya koyması da ihale sürecinin sağlıklı işlediğine işaret eden bir unsur olarak değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmamasını başlı başına bir ihale iptal gerekçesi olarak kabul etmemiştir. Mevcut düzenlemeler çerçevesinde işin yapılacağı yerin durumunu değerlendirme sorumluluğu istekliye bırakıldığından, başvuru sahibinin bu konudaki iddiası yerinde görülmemiştir. Kurul, başvuruyu reddederek ihale sürecine yönelik yapılan bu itirazın, somut olayın koşulları içinde hukuki dayanağının bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.