KÜNYE
- Toplantı No: 2022/048
- Gündem No: 30
- Karar Tarihi: 19.10.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1278
- Başvuru Sahibi: Yüksel İnşaat A.Ş.-Makimsan Asfalt Taah. İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü İçmesuyu Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2020/754233
- İhale Adı: Antalya-Karacaören 2 Barajı İçmesuyu Tesisleri
Özet
İhaleye sahte apostil tasdik şerhi içeren iş deneyim belgesi sunan iş ortaklığı teklif dışı bırakıldı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının pilot ortağının sunduğu iş deneyim belgesinin düzenlenme koşullarının mevzuata aykırı olduğunu, işin gerçekleştirilmediğini, sözleşme taraflarının ve tutarının hatalı olduğunu, belgelerin ve tercümelerinin onay işlemlerinin uygun olmadığını iddia ederek tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İnceleme sonucunda, iş deneyim belgelerinin apostil tasdik şerhlerinden 6 adedinin gerçek, 9 adedinin ise sahte olduğu tespit edilmiştir. Bu belgeler Azerbaycan’da düzenlenmiş olup, sahte apostil tasdik şerhi kullanımı nedeniyle belgelerin usulüne uygun olmadığı ve iş deneyiminin tevsikinde kullanılamayacağı belirlenmiştir. Bu durum, 4734 sayılı Kanun’un 17. maddesinin (c) bendi kapsamında ihaleye katılımda sahte belge kullanmak olarak değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yabancı ülkede düzenlenen iş deneyim belgelerinde apostil onayının sahte olması durumunda bu belgeler ihale değerlendirmesinde nasıl ele alınır?
Cevap: Yabancı ülkede düzenlenen belgelerde apostil onayı, belgenin aslına uygunluğunu ve geçerliliğini teyit eden resmi bir işlemdir. Apostil şerhinin sahte olduğunun tespiti halinde, bu belgeler resmi onay sürecinden geçmiş sayılmadığı için geçerli iş deneyimi belgesi olarak kabul edilmez. Dolayısıyla, apostil onayında sahteciliğin tespiti, söz konusu belgelerin iş deneyimi tevsikinde kullanılamayacağı anlamına gelir.
Soru: İhale sürecinde iş deneyim belgesinin apostil tasdik şerhinde sahtecilik tespit edildiğinde, belge sahibi hakkında hangi idari ve cezai işlemler uygulanabilir?
Cevap: Apostil tasdik şerhinin sahte olduğunun belirlenmesi, sahte belge kullanımı kapsamında değerlendirilir ve bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirir. Ayrıca, mevzuat kapsamında sahte belge kullanımı suç teşkil ettiği için Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir. Bu uygulamalar, hem idari tasarrufların hem de cezai yaptırımların bir arada uygulanmasına yol açar.
Soru: İhale değerlendirme aşamasında sahte apostil tespit edilen iş deneyim belgelerinin sayısı ve oranı teklifin tamamının değerlendirme dışı bırakılmasına nasıl etki eder?
Cevap: Teklifin üzerine koyulan iş deneyim belgeleri arasında sahte apostil içeren belgeler olması, bu belgelerin geçersiz sayılmasını sağlar. Belirli sayıda belge sahte ise ve bu durum iş deneyimi açısından teklifin değerlendirilmesini etkileyecek nitelikteyse, tüm teklif değerlendirme dışı bırakılabilir. Ancak her zaman sahte belge bulunan teklifin tamamen dışlanması gerekir şeklinde mutlak bir kural yoktur; bu durumun kapsamı somut olarak incelenir.
Soru: Apostil onayı olmayan veya usulüne uygun olmayan belge ve tercümeler ihale değerlendirmesinde nasıl ele alınır?
Cevap: Yabancı belgelerde apostil veya diğer geçerli onay yöntemleri olmadan sunulan iş deneyim belgeleri, asıllarının doğruluğunu teyit edemediğinden geçerli kabul edilmeyebilir. Aynı şekilde tercümelerin de noter, yeminli tercüman veya ilgili yetkili makamdan usulüne uygun onayları bulunmuyorsa bu belgeler güvenilir kanıt olarak görülmez. Sonuç olarak, onaysız veya usulsüz tercüme ve belgeler iş deneyimi tevsikinde kullanılamaz.
Soru: Sahte apostil nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması kararının ardından aynı adayın veya iş ortaklığının ihaleye katılım durumu nasıl etkilenir?
Cevap: Sahte belge kullanımı nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması durumunda, ilgili mevzuat çerçevesinde adayın aynı ihaleye devam edebilmesi genellikle mümkün olmaz. Ayrıca, cezai süreçler nedeniyle ihaleye katılım yasağı gibi ek yaptırımlar gündeme gelebilir. Ancak, durumun türüne ve ilgili mevzuat maddelerine bağlı olarak, sonraki işler için farklı değerlendirmeler yapılabilir; bu nedenle kesin bir genelleme yapılamaz.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının pilot ortağının sunduğu iş deneyim belgelerindeki sahte apostil tasdik şerhlerinin tespiti, teklifin değerlendirme dışı bırakılması için hangi hukuki neden oluşturmuştur?
Cevap: İş deneyim belgelerinin apostil tasdik şerhlerinden 9 adedinin sahte olduğunun tespiti, bu belgelerin usulüne uygun olmadığı sonucunu doğurmuştur. Bu durum, 4734 sayılı Kanun’un 17. maddesinin (c) bendinde düzenlenen “ihaleye katılımda sahte belge kullanmak” şeklindeki yasağa aykırılıktır ve doğrudan teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olmuştur.
Soru: İş ortaklığının pilot ortağı tarafından sunulan belgelerden apostil tasdik şerhi sahte olanların iş deneyimi tevsikinde kullanılamayacağına ilişkin gerekçe nedir?
Cevap: Apostil tasdik şerhlerinin sahte olması, belgelerin resmi ve usulüne uygun olarak onaylanmadığı anlamına gelir. Bu nedenle o belgeler, işin gerçekten yapıldığına dair güvenilir ve geçerli bir kanıt sayılamaz. Bu nedenle sahte apostil bulunan belgeler, iş deneyiminin tevsikinde kullanılamamış ve geçerlilik kazanamamıştır.
Soru: İhale sürecinde sahte apostil içeren iş deneyim belgeleri sunan pilot ortağa ilişkin uygulanan yaptırım ve sonraki işlem nasıl belirlenmiştir?
Cevap: Sahte belge kullanımı nedeniyle, iş ortaklığının teklifi 4734 sayılı Kanun’un 10. maddesinin 4. fıkrasının (j) bendi uyarınca değerlendirme dışı bırakılmıştır. Ayrıca bu durum Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusu yapılmasını zorunlu kılmış ve ihalenin bundan sonraki aşamalarının mevzuata uygun olarak yeniden yapılması kararlaştırılmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin iddiası ile Kurulun tespiti arasında ne tür bir bağlantı kurulmuştur?
Cevap: Başvuru sahibi, iş deneyim belgelerinin düzenlenme koşullarının hukuka aykırı olduğunu ve işin gerçekleştirilmediğini iddia etmiştir. Kurul, yapmış olduğu incelemede belgelerin bir kısmındaki apostil tasdik şerhlerinin sahte olduğunu tespit ederek bu iddiayı somut bulgularla doğrulamış ve belgelerin geçersizliğine karar vermiştir. Böylece, başvuru sahibinin şikâyetine dayalı iddianın haklı olduğu saptanmıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlık, teklif üzerinde bırakılan bir iş ortaklığının pilot ortağı tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin geçerliliğine ilişkindir. Tartışmanın temelinde, bu belgelerde yer alan apostil tasdik şerhlerinin bir kısmının sahte olduğuna dair tespit yer almakta; bu durum hem belgelerin hukuken geçerli sayılıp sayılmayacağına hem de ihaleye katılımda güvenilirlik kriterlerinin ihlal edilip edilmediğine yöneltilen ciddi bir incelemeyi doğurmuştur. Başvuru sahibi taraf, bu belgelerin sahte içerdiğini, işin fiilen yapılmadığını ve belgelerin resmi nitelik taşımadığını ileri sürerek doğrudan teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını talep etmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde, yabancı bir ülkede gerçekleştirildiği ifade edilen işlere ilişkin belgelerin apostil tasdik şerhleri üzerinden doğruluğunun tartışılması bulunmaktadır. Apostil şerhi, yabancı belgelerin yerli makamlar önünde geçerli kabul edilmesi için kullanılan resmi bir doğrulama yöntemidir. İnceleme neticesinde, pilot ortak tarafından sunulan iş deneyim belgelerinden dokuzunun apostil tasdik şerhlerinin sahte olduğu, yalnızca altı tanesinin ise gerçeğe uygun bulunduğu tespit edilmiştir. Belge onayının usule uygun olmaması, belgenin içerdiği bilgilere dair güveni ortadan kaldırdığı için, bu belgelerin iş deneyimini tevsik etme kapsamında dikkate alınamayacağı sonucuna varılmıştır.
Bu vakada esaslı unsur kavramı da doğrudan değerlendirme konusu olmuş; yani belgelerdeki sahteciliğin teklifin teknik ve mali içeriği dışında, doğrudan ihaleye katılım yeterliliğine ilişkin belirleyici bir unsur olduğu kabul edilmiştir. Sahte belge sunumu, mevzuatta açıkça yasaklanmış bir fiil olup, tespit edilmesi durumunda teklifin iptalini gerektiren ağır bir ihlal olarak değerlendirilmiştir. Bu çerçevede, yarışma ortamını ve ihale güvenliğini zedeleyen nitelikteki bu usulsüzlük, teklifin bütünsel geçerliliğini ortadan kaldıracak nitelikte görülmüştür.
İş ortaklığı yapısında pilot ortağın, iş deneyiminin büyük bölümünü belgeleyen kişi olduğu dikkate alındığında, bu ortağın sunduğu belgelerin geçersizliğinin iş ortaklığının teklifinin tamamı yönünden belirleyici etki doğurması kaçınılmaz hale gelmiştir. Nitekim pilot ortak, yeterliğin ispatı noktasında kilit konumda olduğundan, bu ortağa dair iş deneyim belgelerinin güvenilirliğini kaybetmesi, iş ortaklığının tüm teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında gerekçe oluşturmuştur. Kurul, tespit edilen belgeler açısından yapılan bu değerlendirmede somut belge adedi üzerinden hareket etmiş ve ihlal edilen unsurun teklifin taşıyıcı unsurlarından biri olduğunu ortaya koymuştur.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, sahte apostil tasdik şerhi içeren belgelerle katılım sağlandığı tespiti üzerine, pilot ortağın sunduğu belgeleri geçersiz saymış ve bu durumun sahte belge kullanımı kapsamında değerlendirilmesini uygun bulmuştur. Bu çerçevede, söz konusu iş ortaklığının teklifi ihale dışı bırakılmış; ayrıca, söz konusu fiilin cezai yönü bakımından ilgili adli makamlara suç duyurusunda bulunulmasına karar verilmiştir. Kurulun yaklaşımı, sadece belgelerin içeriğine değil, bu belgelerin şekli ve resmi onay boyutu üzerinden de değerlendirme yapılması gerektiğine işaret etmiş; böylece sağlıklı ve güvenilir bir ihale sürecinin temini yönünde net ve kararlı bir tutum ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.