KÜNYE
- Toplantı No: 2022/028
- Gündem No: 45
- Karar Tarihi: 18.05.2022
- Karar No: 2022/UY.II-631
- Başvuru Sahibi: Agf Enerji İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi-Turgut Fırat Proje İnşaat Anonim Şirketi-Gnt Turizm İnş. Pet. Ürn. Taş. Dan. Hiz. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/570114
- İhale Adı: Karayolları 11 Bölge Müdürlüğü 112(Tatvan) ve 118(Bitlis) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarımı İle Kar ve Buzla Mücadele İşlerinin Yapılması
Özet
İş ortaklığının ihale tarihi itibariyle vergi borcunun bulunmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması usul ve mevzuata aykırıdır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, iş ortaklığını oluşturan firmaların ihale tarihi itibariyle vergi borcu bulunmadığını, idarenin Van Vergi Dairesi’nden alınan belgelerle çelişki olduğunu iddia ederek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının ve geçici teminatlarının irat kaydedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İnceleme sonucunda, ihale tarihi itibariyle iş ortaklığını oluşturan firmaların vergi borcunun bulunmadığı, vergi borcu kapsamındaki tutarların 5.000 TL’nin altında olduğu ve bu nedenle vergi borcu sayılmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, ikincil sorumluluk kapsamında olan eski iş ortaklıklarına ilişkin borçların tahsiline yönelik ödeme emri düzenlenmediği ve tebliğ edilmediği için bu borçların teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına esas alınamayacağı belirtilmiştir. İhale komisyonunun, teklif kapsamında sunulan belgelerin doğruluğunu teyit etmekle yükümlü olduğu ve GIBINTRANET sisteminden alınan ‘vergi borcu yoktur’ belgelerine itibar edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İş ortaklığını oluşturan firmaların vergi borcunun fiyat dışı kriterlerden biri olarak değerlendirilmesinde dikkat edilmesi gereken önemli hususlar nelerdir?
Cevap: İş ortaklığını oluşturan firmaların vergi borcunun varlığı değerlendirilirken, borcun ihale tarihi itibariyle mevcut olup olmadığına bakılır. Ayrıca, küçük tutarlardaki (genellikle 5.000 TL altı) borçlar vergi borcu sayılmayabilir. İkincil sorumluluk kapsamında olan ve eski ortaklıklardan kaynaklanan borçların ise ödeme emri ile tebliğ edilmemiş olmaları halinde teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına temel oluşturmadığı unutulmamalıdır.
Soru: İhale sürecinde vergi borcu yoktur belgesinin alınması ve değerlendirilmesi konusunda hangi uygulama standartları geçerlidir?
Cevap: Vergi borcu yoktur belgesi mutlaka ihale tarihi veya teklif verme tarihi itibarıyla alınmalıdır. İhale komisyonu, GİB’in elektronik sistemlerinden (örneğin GIBINTRANET) temin edilen bu belgelere güvenmeli ve bu belgelerde borç kaydı bulunmuyorsa teklifin doğrudan değerlendirme dışı bırakılması için sebep aranmamalıdır. Bu belge dışında, farklı kaynaklardan temin edilen belgelerle çelişki olursa, ihale makamı elektronik kayıtlara öncelik vermelidir.
Soru: İhalenin türü ve iş ortaklığının yapısı, vergi borcu nedeniyle teklif değerlendirmesini nasıl etkileyebilir?
Cevap: İş ortaklığında tüm ortakların ihale tarihi itibariyle vergi borcunun olmaması aranır. Bu nedenle, ortaklardan herhangi birinin borcu varsa teklif değerlendirme dışı kalabilir. Ancak, bu borcun geçerli ve tebliğ edilmiş olması, asgari tutarın (örneğin 5.000 TL) üzerindeki tutarlarda olması gerekir. Ayrıca, eski ortakların borçları ve ikincil sorumluluk halleri, ilgili yasal süreçlere tabi olup, ödeme emri ve tebligat yapılmamışsa dikkate alınmaz.
Soru: İhale komisyonları, vergi borcu nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması kararını verirken hangi doğrulama yükümlülüklerini yerine getirmelidir?
Cevap: İhale komisyonu, vergi borcu yoktur belgelerinin doğruluğunu teyit etmekle yükümlüdür. Bu kapsamda, resmi elektronik sistemlerden alınan güncel belgelerle çapraz kontrol yapılmalı, idari şikayetlere veya teknik itirazlara temel teşkil eden çelişkiler varsa yeniden incelenmelidir. Doğrulama yapılmadan veya resmi belgelerle çelişkili şekilde değerlendirme dışı bırakma kararı verilmesi uygulamada hukuki sorunlara yol açabilir.
Soru: Vergi borcu tespiti konusunda ödeme emri tebliğ edilmemiş borçların teklif değerlendirmesine etkisi nasıl olmalıdır?
Cevap: Ödeme emri tebliğ edilmemiş ve dolayısıyla idarenin resmi olarak takip ettiği bir borç durumu oluşmamış ise, bu borç teklifin değerlendirme dışı bırakılması için dayanak oluşturmaz. Tebligat yapılmayan borçlar, borçlunun bilgisi dışında olduğundan hukuken geçerli borç olarak kabul edilmez ve ihale sürecinde bu durum göz önüne alınmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İş ortaklığını oluşturan firmaların ihale tarihi itibariyle vergi borçlarının bulunmaması halinde, bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına engel midir?
Cevap: Evet, iş ortaklığını oluşturan firmaların ihale tarihi itibariyle vergi borcunun bulunmadığı tespit edildiğinde, teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırıdır.
Soru: İhale komisyonunun, iş ortaklığını oluşturan firmaların vergi borcu ile ilgili hangi belgeye dayanarak işlem yapması gerekir?
Cevap: İhale komisyonu, GIBINTRANET sisteminden alınan “vergi borcu yoktur” belgelerine itibar etmek zorundadır ve teklifin değerlendirme sürecinde bu belgeleri esas almalıdır.
Soru: İş ortaklığının eski üyelerine ait ve ikincil sorumluluk kapsamında olan vergi borçlarının teklifin değerlendirme sürecine etkisi nasıl olmalıdır?
Cevap: Eski iş ortaklıklarından kaynaklanan, ikincil sorumluluk kapsamındaki vergi borçları için ödeme emri düzenlenmemiş ve tebliğ edilmemişse, bu borçlar teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına temel oluşturamaz.
Soru: Geçici teminatın irat kaydedilmesi kararının hukuka uygunluğu iş ortaklığının vergi borcu durumu ile nasıl ilişkilidir?
Cevap: İş ortaklığını oluşturan firmaların ihale tarihi itibariyle vergi borcu bulunmadığı belirlenmişse, geçici teminatın irat kaydedilmesi işlemi hukuka aykırıdır ve bu işlemin iptali gerekir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde gündeme gelen uyuşmazlık, bir iş ortaklığının teklifinin, ortaklardan bir veya birkaçına atfedilen vergi borcu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatının irat kaydedilmesi etrafında şekillenmiştir. Başvuru sahibi, ihale tarihi itibariyle iş ortaklığını oluşturan firmaların vergi borcu bulunmadığını, idarenin ise aksi yönde hareket ettiğini ileri sürmüştür. Özellikle vergi dairesinden alınan belgelerle diğer resmi kaynaklar arasında çelişki olduğu iddia edilmiş, bu durumun teklifin dışlanmasına gerekçe yapılmasının hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde, iş ortaklığını oluşturan firmaların vergi durumu yer almaktadır. İdarenin teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına dair tutumu, vergi borcu olduğu varsayımına dayandırılmış; ancak yapılan ayrıntılı inceleme neticesinde, ortak firmaların ihale tarihi itibariyle vergi borcu bulunmadığı, varsa da bu borç tutarlarının dikkate alınabilir sınırın altında olduğu tespit edilmiştir. Buna ek olarak, daha önceki dönemlere ait başka bir iş ortaklığından kaynaklanan ve yalnızca ikincil sorumluluk kapsamında değerlendirilebilecek borçlar yönünden ise herhangi bir ödeme emri düzenlenmediği ya da tebligat yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu durum, teklifin dışlanmasına esas alınamayacak nitelikte görülmüştür.
Değerlendirmede, vergi borcu meselesinin “esaslı bir unsur” olup olmadığı da önem kazanmaktadır. Kurul, bu vakada vergi borcu gibi fiyat dışı kriterlerin ciddi sonuçlar doğurabilmesi nedeniyle dikkatle ele alınması gerektiğini belirtmekle birlikte, somut durumda dayanak gösterilen borç tutarlarının niteliği ve hukuki geçerliliği bakımından yeterli bir maddi zemin bulunmadığı sonucuna varmıştır. Özellikle ödeme emri ile tebliğ edilmemiş, yalnızca varsayıma dayalı veya teknik olarak değerlendirme dışı bırakmayı gerektirmeyecek düzeyde borçların bu ölçüde sonuç doğurabilmesine karşı ihtiyatlı davranılmıştır.
İş ortaklığının yapısı itibariyle tüm ortaklar yönünden yükümlülüklerin ayrı ayrı incelenmesi gerekmekle birlikte, pilot ortağın iş deneyimi veya vergi durumu bakımından herhangi bir özel olumsuzluk tespit edilmemiş, iş ortaklığının genel bütünlüğü içinde değerlendirildiğinde teklifin ihale şartlarına uygun olduğu görülmüştür. Pilot ortağın konumu nedeniyle sorumluluğunun dikkatle irdelenmesi gerekmiş ise de, vergi borcu olmadığına dair resmi elektronik sistemden alınan belgelerin geçerliliği korunmuştur.
Son olarak Kamu İhale Kurulu, ihale komisyonunun bilgi doğrulama yükümlülüğünü eksik yerine getirdiği, özellikle GİB’in elektronik sisteminden temin edilen vergi borcu yoktur belgelerine itibar edilmesi gerekirken farklı kaynaklardan temin edilen ve kesinleşmemiş bilgilerle işlem yapılmasının mevzuata uygun olmadığı yönünde değerlendirme yapmıştır. Nihayetinde, iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının ve geçici teminatın irat kaydedilmesinin hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmış, teklifin yeniden değerlendirilmesi gerektiğine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.