KÜNYE
- Toplantı No: 2021/024
- Gündem No: 51
- Karar Tarihi: 09.06.2021
- Karar No: 2021/UY.II-1158
- Başvuru Sahibi: Pilon Yapı İnşaat Tur. Petrol Mad. Gıda Otom. Teks. İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şti.- Metro Müh. Gıda Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Adalet Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2020/562893
- İhale Adı: Aydın Çine Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü Yapım İşi
Özet
İhale iş hacmi beyanlarının EKAP verileri ile uyumsuzluğu nedeniyle ek belge talebi ve ihale işlemlerinin yeniden yapılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yeterlik bilgileri tablosundaki iş hacmi beyanlarının EKAP verileri ile uyumlu olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğunu, beyan edilen tutarların İdari Şartname’deki ciro kriterini karşıladığını ve tekliflerinin değerlendirmeye alınması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre, iş hacmi belgelerinin toplam ciroyu gösteren gelir tablosu veya yapım işleri cirosunu gösteren belgelerden oluştuğunu, EKAP üzerinden sorgulanan net satış tutarları ile başvuru sahibinin beyan ettiği fatura tutarlarının örtüşmediğini tespit etmiştir. İhale dokümanında iş hacmi bilgileri kısmında toplam ciro veya fatura tutarının yazılabileceği belirtilmiş olup, idarenin EKAP verileri ile uyuşmayan beyanların tevsiki için ek belge talep etmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İş hacmi beyanları ile EKAP verilerinin uyuşmaması halinde, teklif değerlendirmesi sürecinde belge tamamlama hakkı tanınması zorunlu mudur?
Cevap: İş hacmi beyanlarının EKAP verileri ile ne ölçüde uyuşup uyuşmadığı belirsizse, idare başvuru sahibinden bu beyanları destekleyecek ek belge talep ederek uyuşmazlığın giderilmesini sağlamalıdır. Doğrudan değerlendirme dışı bırakmak yerine belge tamamlama aşaması sağlanması yerinde olur; ancak ek belge talep edilmeden elenmesi uygulamada sorun yaratabilir.
Soru: EKAP üzerindeki net satış veya ciro bilgileri iş hacmi yeterliği için kesin ve bağlayıcı mıdır?
Cevap: EKAP verileri resmi veri olarak kabul edilmekle birlikte, iş hacmi yeterliği açısından tek belirleyici unsur değildir. İhale dokümanında iş hacmi beyanının ciro ya da fatura tutarı olarak istenmesi durumunda, EKAP verilerinden farklılığı bulunan istekli ek belge ile beyanını tevsik edebilir. Bu nedenle EKAP verileri ile birebir uyumluluk zorunlu olmayabilir.
Soru: İhale komisyonu, iş hacmi beyanlarının farklı tutarlar göstermesi halinde hangi kriterlere göre karar vermelidir?
Cevap: İhale komisyonu, iş hacmi beyanlarının EKAP verileri ile farklılığına dair somut tespit yapmalı ve uyuşmazlık varsa istekli tarafından ek belge ve açıklama istenmelidir. Komisyonun doğrudan elenme kararı vermesi yerine, öncelikle uyuşmazlığın giderilmesi için belge istemesi yaygın ve mevzuata uygun uygulamadır.
Soru: İş hacmi kriterine ilişkin beyan ve belgeler arasındaki uyuşmazlıklarda işlem iptal ya da yeniden ihale kararı verilmesinin dayanağı nedir?
Cevap: İş hacmi beyanları ile EKAP verileri arasındaki uyuşmazlıkların idarece ek belge ile teyit edilmeden ihalenin tamamlanması halinde, Kamu İhale Kurulu ihalenin mevzuata aykırı yapıldığı sonucuna varabilir. Bu durumda işlemin iptali veya yeniden ihalenin yapılması uygun görülür; çünkü idarenin bilgi ve belgeleri tamamlama yükümlülüğüne aykırılık söz konusudur.
Soru: İş hacmi beyanlarının EKAP verileri dışında, kabul edilebilir diğer belge türleri hangileridir ve bu belgeler nasıl değerlendirilmeli?
Cevap: İhale mevzuatında iş hacmi için gelir tabloları, yapım işleri cirosunu gösteren fatura kayıtları gibi belgeler de geçerli sayılır. EKAP verileri ile uyuşmazlık olduğunda idare başvuru sahibinden bu tür belgeleri isteyebilir. Değerlendirme, belge içeriğinin ihale özel şartnamesindeki ciro veya iş hacmi kriteriyle uyumu gözetilerek yapılmalıdır. Belgeler arasında çelişki varsa, ek açıklama istenmesi yaygın bir uygulamadır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin iş hacmi beyanlarının EKAP verileri ile uyuşmaması durumunda teklif neden doğrudan değerlendirme dışı bırakılmamalıdır?
Cevap: EKAP verileri ile iş hacmi beyanları uyuşmaz ise, bu durum teklifin doğrudan değerlendirme dışı bırakılması için tek başına yeterli değildir. İhale mevzuatı ve Kamu İhale Kurulu kararları bu gibi durumlarda idarenin başvuru sahibinden uyuşmazlık konusu beyanı destekleyen ek bilgi ve belge talep etmesini zorunlu kılar. Doğrudan diskalifiye işlemi hukuka aykırıdır.
Soru: İhale komisyonu, iş hacmi beyanlarında EKAP verileri ile uyuşmazlık tespit ettiğinde hangi işlemi yapmakla yükümlüdür?
Cevap: İhale komisyonunun EKAP verileri ile uyuşmayan iş hacmi beyanlarında doğrudan diskalifiye kararı vermek yerine, öncelikle başvuru sahibinden ve gerekli diğer isteklerden bu beyanların doğruluğunu ispatlayacak ek bilgi ve belgeleri talep etmesi gerekir. Bu işlem yapılmadan değerlendirme dışı bırakma kararı hukuka uygun olmaz.
Soru: İdari Şartname’de iş hacmi beyanı olarak toplam ciro veya fatura tutarının yazılabileceğinin belirtilmesinin hukuki sonucu nedir?
Cevap: İdari Şartname’de iş hacmi beyanı olarak toplam ciro veya fatura tutarının kabul edilebileceğinin belirtilmesi, EKAP’taki net satış verileriyle uyuşmazlık halinde idarenin başvuru sahibinden bu tutarları destekleyici belgeleri istemesi zorunluluğunu doğurur. Bu kapsamda, idarenin EKAP verileriyle uyuşmayan beyanlara ilişkin ek belge talep etmeden teklifleri doğrudan reddetmesi mevzuata aykırıdır.
Soru: Kurul ihale işlemlerinin yeniden yapılmasına karar vermiştir. Bunun dayanağı nedir?
Cevap: Kurul, iş hacmi beyanları ile EKAP verileri arasındaki uyuşmazlığın çözümü için ilgili isteklilerden ek belge talep edilmediği ve işlemlerin bu eksikliğe rağmen tamamlandığı yönündeki tespit nedeniyle ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar vermiştir. Bu karar, idarenin ek belge istemeden doğrudan diskalifiye uygulamasının hukuka aykırı bulunmasına dayanır.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlık, başvuru sahibinin yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettiği iş hacmi tutarları ile EKAP’ta yer alan resmi gelir verileri arasında farklılık bulunmasından kaynaklanmaktadır. İhale komisyonu, bu farklılık nedeniyle ilgili isteklinin teklifini doğrudan değerlendirme dışı bırakmıştır. Ancak istekli, beyan ettiği tutarların ihale dokümanında belirtilen iş hacmi yeterlik kriterlerini karşıladığını ve beyanlarının geçerli kabul edilmesi gerektiğini ileri sürerek Kurula başvurmuştur.
Uyuşmazlığın merkezinde, iş deneyimi yerine iş hacmi belgeleri kapsamında yapılan beyanların nasıl değerlendirilmesi gerektiği yer almaktadır. İhale dokümanında açıkça, isteklilerin ya toplam ciro ya da fatura tutarını beyan edebileceği belirtilmişken, idare yalnızca EKAP net satış kayıtlarını esas almış ve beyanlarla uyumsuzluk gördüğü durumda herhangi bir ek belge istemeksizin değerlendirme dışı bırakma yoluna gitmiştir. Oysa idarenin, beyanla sistem verileri arasında farklılık olduğunda bu durumu sorgulaması ve varsa uyumsuzluğu açıklayıcı ek belgeleri istemesi beklenirdi. Bu husus, teklifin sağlıklı ve hukuka uygun şekilde değerlendirilmesi sürecinin önemli bir parçasıdır.
Bu bağlamda, “esasa etkili unsur” kavramı da değerlendirme dışı bırakma kriterlerinin nasıl yorumlanması gerektiğine ışık tutmaktadır. İstekli tarafından beyan edilen iş hacmi tutarının ihale yeterlilik şartlarını karşıladığı iddia edildiğinden, yalnızca beyan ile EKAP verileri arasında farklılık bulunması teklifin doğrudan reddini haklı kılmaz. Zira bu tür uyuşmazlıkların esaslılık taşıyıp taşımadığı ancak ek bilgi ve belgelerle ortaya konulabilir. Bu durumda, işin niteliğini ve şeklen değil maddi içeriği etkileyen sapmaların varlığı aranmalı, sadece kayıtlar arası uyumsuzluk mevcutsa teklifin düzeltilmesine imkân tanınmalıdır.
Kararda pilot ortak özelinde herhangi bir ayırt edici değerlendirme yer almadığından, başvuru sahibinin tüzel kişiliği üzerinden iş hacmi yeterliliğiyle ilgili genel bir değerlendirme yapıldığı anlaşılmaktadır. Başvuranın iş hacmi tutarları ile sistem verileri arasında görülen farkın, sadece belge biçiminden değil olasılıkla fatura kayıtlarının farklı muhasebe dönemlerine yansımasından da kaynaklanabileceği düşünülebilir. Bu ihtimal karşısında pilot ortak ya da diğer ortakların iş hacmi katkısı ayrıştırılarak ele alınmamış, başvuran tüzel kişiliğin beyanlarının esas alınması yoluna gidilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, uyuşmazlığın çözümü açısından idare tarafından gerekli ek belge talep süreci işletilmeden doğrudan değerlendirme dışı bırakma kararı verilmesini mevzuata aykırı bulmuş ve bu nedenle ihale işlemlerinin bu eksiklik giderilerek yeniden yapılmasına karar vermiştir. Kurul’un yaklaşımı, ihale sürecinde şekil şartları ile esas şartların dengesini gözeten bir uygulama örneği oluşturmaktadır. Böylece hem ihale yeterlik kriterlerinin korunması hem de uygun belgeyle tevsik edilme imkânının sağlanması esas alınmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.