KÜNYE
- Toplantı No: 2024/004
- Gündem No: 45
- Karar Tarihi: 25.01.2024
- Karar No: 2024/UY.I-187
- Başvuru Sahibi: Ziver İnşaat Taahhüt Madencilik Turizm Pazarlama Sanayi Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 5. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2023/1107620
- İhale Adı: Ankara İli, Nallıhan İlçesi, İlçe Merkezi, Nal Çayı ve Yan Dereleri
Özet
İş deneyim belgesinin esaslı unsurunun ayrıştırılması yapılmadan teklifin değerlendirme dışı bırakılması usulüne aykırıdır
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, iş deneyim belgesinde esaslı unsurun farklı iş gruplarına göre dağılımına ilişkin ayrıntılı açıklama bulunmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğunu, benzer imalatların tutarının ayrıştırılarak değerlendirilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği hükümlerine göre, iş deneyim belgesinin esaslı unsuru, işin yapım amacı ve işlevi ile toplam iş tutarı içindeki farklı iş gruplarına ait tutarların dağılımı dikkate alınarak belirlenir. İhale konusu işin benzer iş olarak kabul edilen AIX grubu işler kapsamında olması ve başvuru sahibinin iş deneyim belgesinde benzer imalatların bulunduğunun tespit edilmesi nedeniyle, esaslı unsurun ayrıştırılması ve benzer işe uygun kısımların tutarının hesaplanması gerekmektedir. İdarenin, iş deneyim belgesini düzenleyen idareden bilgi ve belge talep ederek ayrıştırma yapmadan doğrudan teklifin değerlendirme dışı bırakılması usulüne aykırıdır.
İdare Görüşü
İdare, iş deneyim belgesinde belge tutarının iş gruplarına göre dağılımına ilişkin ayrıntılı açıklama bulunmadığı gerekçesiyle başvuru sahibinin teklifini değerlendirme dışı bırakmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İş deneyim belgelerindeki esaslı unsurun belirlenmesinde iş gruplarına göre tutar dağılımının ayrıntılı gösterilmemesi tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirir mi?
Cevap: İş deneyim belgesinde esaslı unsurun iş gruplarına göre tutar ayrıştırması genellikle talep edilir; ancak idare, bu ayrıştırmayı yapmak için öncelikle belgeyi düzenleyen kaynaktan açıklama ve ek bilgi isteyebilir. Ayrıştırma yapılmadan teklifin doğrudan değerlendirme dışı bırakılması yerinde görülmeyebilir. Bu nedenle, tutar dağılımı net değilse idarenin bilgi talep etmesi ve belgeleri ayrıntılı incelemesi önemlidir.
Soru: Benzer iş grubuna giren işler, iş deneyim belgesindeki esaslı unsuru belirlemede nasıl dikkate alınmalıdır?
Cevap: Benzer iş grubuna giren işler esaslı unsurun tespitinde somut olarak ayrıştırılmalı ve bu işler kapsamında yer alan tutarlar hesaplanmalıdır. İş deneyim belgesindeki işlerin benzer gruptaki kısmı net olarak tespit edilmeden esaslı unsur belirlenirse, hatalı değerlendirme riski doğar.
Soru: İdarenin iş deneyim belgesi ile ilgili ayrıştırma yapmaktan kaçınarak doğrudan teklif değerlendirme dışı bırakması halinde ortaya çıkabilecek hukuki sorunlar nelerdir?
Cevap: Böyle bir durumda idarenin usulüne uygun davranmadığı kabul edilebilir; teklifin haksız olarak elenmesi nedeniyle iptal, iade veya itirazen şikayet sürecinde hak kaybı gündeme gelebilir. Ayrıştırma zorunlu ise yapılmadan elenmesi mevzuata aykırılık oluşturur.
Soru: İş deneyim belgesindeki esaslı unsurun ayrıştırılması için gerekli bilgi idare tarafından talep edilmezse, teklif sahibinin hak arama yolları ne olur?
Cevap: Teklif sahibi, idarenin ayrıştırma için bilgi ve belge talep etmemesi nedeniyle teklifinin haksız olarak değerlendirme dışı bırakılması durumunda Kamu İhale Kurumu’na itirazen şikayet başvurusunda bulunabilir. Kurul da idarenin bilgi talep etmeden elediği yönünde karar verebilir.
Soru: İş deneyim belgelerinin esaslı unsuru belirlenirken hangi ölçütlere öncelik verilmelidir?
Cevap: Esaslı unsur belirlenirken işin yapım amacı, işlevi ve farklı iş gruplarına ait tutarların toplam iş tutarı içindeki oranları dikkate alınır. Bu unsurlar birlikte değerlendirilerek, benzer iş grubundaki işlerin tutarı doğru biçimde hesaplanmalıdır. Bu sayede gerçek yeterlilik gösterilebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin iş deneyim belgesinde esaslı unsurun iş gruplarına göre dağılımı ayrıntılı açıklanmadığı için teklifinin doğrudan değerlendirme dışı bırakılması doğru mudur?
Cevap: Hayır, idarenin esaslı unsurun iş gruplarına göre tutar ayrıştırmasını yapmadan başvuru sahibinin teklifini doğrudan değerlendirme dışı bırakması usulüne aykırıdır. Esaslı unsur, işin yapım amacı, işlevi ve tutar dağılımı dikkate alınarak belirlenmeli ve benzer imalatların tutarı ayrıştırılarak hesaplanmalıdır.
Soru: İdare, iş deneyim belgesinin esaslı unsuruna ilişkin tutar ayrıştırmasını yaparken hangi uygulamayı izlemelidir?
Cevap: İdare, iş deneyim belgesini düzenleyen idareden bilgi ve belge talep ederek benzer iş gruplarına ait tutarların dağılımını tespit etmeli, esaslı unsuru bu verilere dayanarak ayrıntılı şekilde belirlemelidir. Ayrıştırma yapılmadan doğrudan red kararı verilmemelidir.
Soru: Kurulun tespitine göre, iş deneyim belgesindeki benzer iş grubu imalatlarının tutarlarının ayrıştırılması gerekli midir?
Cevap: Evet, benzer iş grubu kapsamındaki imalatların tutarlarının ayrıştırılması zorunludur. Bu sayede esaslı unsurun hangi iş grubuna ne kadar ait olduğu açıkça ortaya konur ve değerlendirme bu çerçevede yapılır.
Soru: Başvuru sahibinin teklifinin nihai olarak ekonomik açıdan en avantajlı teklif olma durumu nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olma ihtimali bulunmadığı için, itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir. Ancak idarenin usul hatası sebebiyle başvuru bedelinin iadesine karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye katılan bir isteklinin sunduğu iş deneyim belgesi gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması bu vakadaki esas uyuşmazlığı oluşturmuştur. Özellikle, belgenin esaslı unsuru kapsamında yer alan işlerin, ilgili iş grubu itibarıyla tutar ayrıştırmasının yapılmaması nedeniyle teklifin kabul edilmemesi ihtilafın odak noktasını teşkil etmektedir. Başvuru sahibi, belgedeki benzer işlerin niteliksel olarak bulunduğunu, ancak idarenin bu işleri ayrıştırma zahmetine girmeden teklifini reddettiğini ileri sürmüştür. İdare ise, iş gruplarına göre tutar dağılımının net olarak görülmemesini gerekçe göstererek değerlendirme dışı bırakma uygulamasında bulunmuştur.
İhale sürecinde yaşanan bu uyuşmazlık, iş deneyim belgesinde beyan edilen işin nasıl değerlendirileceği ve belgedeki verilerin yeterliliğinin nasıl saptanacağı noktasında önem kazanmaktadır. İdare, belge içeriğinde işin tamamına ilişkin bir tutar yer almakla birlikte, hangi imalatların hangi iş grubuna düştüğü noktasında kesin bir açıklama bulunmamasını yeterlilik açısından engel oluşturacak düzeyde yorumlamıştır. Oysa söz konusu belgedeki iş kalemlerinin içinde ihale konusu işe benzer sayılabilecek yapım işlerinin yer aldığı tespit edilmiştir. Bu durumda yapılması gereken, işin kapsamı ile benzer işler arasında tutar bazlı bir ilişki kurulması; benzer veya esaslı unsurların ayrıştırılarak belirlenmesidir. Ancak idare, bu değerlendirmeye girmemiş, işi bütünüyle dışlayarak teklifin kabulüne engel teşkil ettiğini varsaymıştır.
Bu noktada “esaslı unsur” kavramının uygulamadaki niteliği önem kazanır. Esaslı unsurun belirlenmesinde tek başına toplam sözleşme bedeli değil, işin yapım amacı ve işlevi ile birlikte farklı iş gruplarına ait bölümlerinin mali büyüklüğü dikkatle değerlendirilmelidir. Esaslı unsurun, benzer iş gruplarına karşılık gelen kısımlar üzerinden tespit edilmesi gerekirken, bu tutarların ayrıştırılmasına yönelik herhangi bir çabanın gösterilmemesi idarenin yaklaşımını sorunlu hale getirmiştir. Kurulun da belirttiği gibi, iş deneyimini belgeleyen sözleşmenin tümü değil, içerisindeki benzer kabul edilen bölüm esas alınmalıdır. Böyle bir ayrıştırma yapılmadan belge bütünüyle yetersiz sayılarak teklifin elenmesi, ölçüsüz ve usule aykırı bir uygulamaya işaret etmektedir.
Söz konusu ihalede bir ortak girişim söz konusudur ve değerlendirme bakımından pilot ortağın yeterlilik kriterlerini sağlaması hayati önemdedir. Mevcut iş deneyim belgesi pilot ortak tarafından sunulmuş olup, bu belgeye göre gerekli ayrıştırma yapılmadan ve benzer işe karşılık gelen imalat bedelleri netleştirilmeden değerlendirmenin yapılması, pilot ortağın yeterliliğine dair somut bir dayanak oluşturmamaktadır. Böyle bir durumda, idarenin belgeyi düzenleyen kurumdan belgeye ilişkin detaylı veri talep etmesi ve farklı iş grubu içeren imalatları nitelik ve değer itibarıyla ayrıştırarak esaslı unsuru belirlemesi beklenirdi.
Kamu İhale Kurulu bu konuda net bir yaklaşım ortaya koymuş ve idarenin işleminde usule uygunluk görmemiştir. Kurul, iş deneyim belgesinde benzer iş grubuna giren imalatların bulunduğu ve bunların hesaplanarak ayrıştırılması gerektiği görüşünü benimsemiştir. Bu tespitle, belgeye ilişkin değerlendirme sürecinin eksik yürütüldüğünü ortaya koymuş olsa da, başvuru sahibinin teklifinin ekonomik olarak en avantajlı olma ihtimalinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuru esasa ilişkin yönüyle reddedilmiş; ancak teklifin haksız biçimde değerlendirme dışı bırakıldığı tespit edildiğinden başvuru bedelinin iadesine hükmedilmiştir. Bu karar, ihale değerlendirme süreçlerinde ölçülü ve gerekçeye dayalı işlem yapılmasının önemini bir kez daha teyit etmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.