KÜNYE
- Toplantı No: 2024/037
- Gündem No: 42
- Karar Tarihi: 25.09.2024
- Karar No: 2024/UY.II-1213
- Başvuru Sahibi: Kemal Keskin İnşaat Otomotiv Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Osmaniye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü
- İKN: 2024/725695
- İhale Adı: Osmaniye İli 5’inci Paket 75 Adet Hafif Çelik Konut Yapım İşi (P151)
Özet
İş deneyim belgesinde iş sahibi ve yüklenicinin aynı olması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, iş deneyim belgesinde iş sahibi bölümünde kendi unvanının ve müştereklerin yer almasının usulden kaynaklandığını, sözleşmenin yüklenici sıfatıyla imzalandığını ve arsa ortakları arasında bulunmadığını belirterek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca iş deneyim belgesi, iş sahibi ile yüklenici arasında iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşmeye dayanmalıdır. Somut olayda iş deneyim belgesinde iş sahibi ve yüklenici aynı unvana sahiptir ve arsa sahibi ile yüklenici aynı kişi ya da iradeye sahiptir. Bu durumda, sözleşmenin hukuki geçerliliği bulunmamaktadır. Ayrıca, işin yapıldığı arsa başvuru sahibine ait olup, arsa ile iş deneyim belgesine konu arsanın birleştirilmesi sonucu ortaklık oluşmuştur. Bu durum, sözleşmenin taraflarının aynı olması nedeniyle iş deneyim belgesinin düzenlenmesine engeldir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İş deneyim belgesinde iş sahibi ile yüklenicinin aynı veya birbirine bağlı iradeye sahip kişi olması, belgenin geçerliliği açısından nasıl değerlendirilir?
Cevap: İş deneyim belgesi; iş sahibi ile yüklenicinin farklı gerçek veya tüzel kişiler olması ve aralarında iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşme bulunması koşuluyla geçerlidir. İş sahibi ile yüklenicinin aynı kişi veya aynı iradeye sahip ortaklar olması durumunda, aralarında gerçek bir sözleşme yok sayılır ve dolayısıyla belge geçerli kabul edilmez.
Soru: İş deneyim belgesi düzenlenirken iş sahibi ve yüklenici farklı unvanlara sahip olsa da, arsa veya proje mülkiyeti bağlamında tarafların ortaklığı söz konusu ise belge geçerliliği nasıl etkilenir?
Cevap: Mülkiyetin ortaklaşa olması tek başına iş deneyim belgesinin geçerliliğini sağlamaz; belgenin geçerliliği için iş sahibi ile yüklenicinin farklı ve birbirinden bağımsız tüzel kişilikler olması gerekir. Arsa sahipleri arasında ortaklık bulunsa bile, iş sahibi ile yüklenici aynı kişi veya fiilen aynı iradeye sahipse sözleşme ve buna dayalı belge geçersiz sayılır.
Soru: İş deneyim belgesinde iş sahibi ile yüklenicinin aynı kişi olarak gösterilmesi durumunda tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması uygun mudur?
Cevap: Evet, bu durumda ihale mevzuatına ve uygulama esaslarına göre iş deneyim belgesi geçerli sayılmadığından, bu tür bir iş deneyimine dayanılarak verilen teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuk açısından yerindedir.
Soru: İş deneyim belgesinde tarafların aynı olduğu iddiasıyla itiraz edilmesi halinde, bu iddianın ispatı ve değerlendirmesi nasıl yapılır?
Cevap: İdare ve inceleme mercileri, iş deneyim belgesinde iş sahibi ile yüklenicinin unvan ve iradelerinin aynı olup olmadığını tespit etmek için sözleşme ve ilgili belgeleri ayrıntılı inceler. Aynı iradeye sahip olunması durumunda sözleşmenin geçersizliği kabul edilir. Bu konuda oluşan tereddüt durumunda, somutun özelliklerine göre ilave araştırma yapılabilir ancak farklı tüzel kişilikler arasında bedelli sözleşme aranır.
Soru: İtirazen şikayet süreçlerinde, iş deneyim belgesinde iş sahibi ile yüklenicinin aynı olması gerekçesiyle teklifler değerlendirme dışı bırakılırsa, başvuru bedelinin iadesi mümkün müdür?
Cevap: İtirazen şikayet başvurusu bu gerekçe ile reddedildiğinde, mevzuat uyarınca başvuru bedelinin iadesine genellikle yer verilmez; çünkü idarenin değerlendirme gerekçesi hukuka uygun bulunmuştur ve itirazın kabulü bakımından haklı bir sebep oluşmamıştır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin iş deneyim belgesinde iş sahibi ile yüklenicinin aynı unvana sahip olması teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olmuş mudur?
Cevap: Evet, iş deneyim belgesinde iş sahibi ile yüklenicinin aynı unvana sahip olması, sözleşmenin taraflarının özünde aynı kişi veya iradeye denk gelmesi nedeniyle geçerli sayılmamış ve bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka uygun bulunmuştur.
Soru: İş deneyim belgesinde iş sahibi ile yüklenicinin aynı kişi olması sözleşmenin hukuki geçerliliğini nasıl etkiler?
Cevap: İş sahibi ile yüklenicinin aynı kişi veya iradeye sahip olması durumunda, sözleşme hükümleri arasında iş karşılığı bedel içeren bir işlem bulunmadığı kabul edilir; dolayısıyla sözleşmenin hukuki geçerliliği olmaz ve iş deneyim belgesi yapılamaz.
Soru: Başvuru sahibinin, iş sahibi bölümünde kendi unvanının yer alması ve müşterek arsa sahiplerinin farklı olması itirazı, değerlendirme dışı bırakılma kararını etkiler mi?
Cevap: Hayır, somut olayda arsa birleştirilmesi nedeniyle ortaklık hali doğsa ve müşterekler bulunsa da, iş sahibi ve yüklenicinin aynı kişi olması sözleşmeyi geçersiz kıldığı için itiraz kabul görmemiştir.
Soru: İtirazen şikayet başvurusunun reddedilmesi ve değerlendirme dışı bırakılan teklif dolayısıyla başvuru bedelinin iadesi mümkün müdür?
Cevap: Hayır, itirazen şikayet başvurusunun reddi sonucunda, başvuru bedelinin iadesi mümkün bulunmamıştır.
Detaylı Analiz
Uyuşmazlık, bir yapım işi ihalesinde başvuru sahibinin sunduğu iş deneyim belgesinin geçerliliğine ilişkindir. Başvuru sahibi adına düzenlenen belgede hem iş sahibi hem de yüklenici olarak aynı unvanın yer alması, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olmuştur. Başvuru sahibinin itirazı ise bu durumun usuli bir hata olduğunu, aslında sözleşmenin bağımsız bir yüklenici sıfatıyla imzalandığını ve arsa sahipliği dolayısıyla aynı ismin yer aldığı yönündedir. Ancak işin yapıldığı arsa ve belgeye konu arsa ile sürecin birleşmesi sonucu oluşan ortaklık, kısıtların değerlendirilmesinde belirleyici olmuştur.
İhale sürecinde esas tartışma, iş deneyim belgesi düzenlenirken belgenin dayanağı olan sözleşmedeki tarafların hukuki olarak ayrı ve bağımsız olup olmadığıdır. Mevzuatta aranan temel unsur, bedel karşılığı yapılan işin, iş sahibi ve yüklenici arasında noter onaylı geçerli bir sözleşmeye dayanmasıdır. Somut olayda, her ne kadar belge üzerinde iki ayrı taraf görünse de gerek mülkiyet durumu gerekse arsa birleştirme sonucu oluşan ortaklık nedeniyle iş sahibi ile yüklenici örtüşmektedir. Bu da sözleşmenin gerçek bir bedelli işlem olarak değerlendirilememesine yol açmıştır.
Olayın ayırıcı unsurlarından biri de, sözleşmenin şeklen iki farklı tarafı içermesine rağmen, maddi hukuk açısından aynı iradeyi temsil eden yapılar arasında kurulmuş olmasıdır. Bu tür durumlarda sözleşmenin geçerliliği; tarafların ayrı tüzel kişilikler olup olmalarının ötesinde, ekonomik ve hukuki olarak birbirinden bağımsız bir nitelik taşımalarına bağlıdır. Burada “esası etkileyen unsur” olan taraf ayrılığı gerçekleşmediğinden, formel görüntüdeki ayrılık iş deneyim belgesinin geçerliliği yönünden yeterli görülmemiştir. Kurul, bu durumu belgenin oluşturulmasına engel bir neden olarak değerlendirmiştir.
Pilot ortağın sunduğu iş deneyimine ilişkin değerlendirme de aynı bağlamda yapılmıştır. Sunulan iş deneyim belgesinin, işle ilgili yeterliliği tevsik etmede kullanılamayacağı sonucuna varılmıştır. Çünkü yüklenici ve iş sahibinin aynı kişi ya da ortak iradeyi yansıttığı tespit edilmiştir. Arsa sahipliği ve işin yürütülmesinin aynı ortaklık yapısı içerisinde olması, belgeye dayanak sözleşmenin karşılıklı ve bağımsız iradelerle kurulmadığını göstermiştir. Bu da belgenin ihalede kullanılabilir olmamasına sebep olmuştur.
Kamu İhale Kurulu, söz konusu iş deneyim belgesinin hukuken geçerliliğini sağlayacak esas şartları taşımadığı kanaatine vararak başvuruyu reddetmiştir. Kurulun değerlendirmesinde, şekli bir belge olup olmadığı değil, belgeye dayanak teşkil eden hukuki ilişkinin gerçekliği esas alınmıştır. Özünde aynı kişilik tarafından düzenlenmiş bir sözleşmeye dayalı belge, geçerli iş deneyimi olarak kabul edilmediğinden teklifin değerlendirme dışı bırakılması uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, itirazen şikayet başvurusu reddedilmiş ve başvuru bedelinin iade edilmemesi yönünde karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.