KÜNYE
- Toplantı No: 2021/003
- Gündem No: 41
- Karar Tarihi: 20.01.2021
- Karar No: 2021/UY.I-154
- Başvuru Sahibi: Bilge Can İnşaat Nak. Tem. Taah. İşl. Gıda Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Osmangazi Belediye Başkanlığı
- İKN: 2020/590206
- İhale Adı: Osmangazi Belediyesi Sınırlarında Muhtelif Mahallelerin Cadde ve Sokaklarında Bitümlü Sıcak Karışım Asfalt Kaplama ve Yama Yapılması İşi
Özet
İş deneyim belgesi talebine ilişkin şikayet başvurusunun süresinde yapılmaması nedeniyle reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, iş deneyim belgesi talebinin katılımı engellediği, idari şartname ve teknik şartnamede çeşitli mevzuata aykırılıklar olduğu iddialarıyla itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
İhale ilanında iş deneyim belgesi talebinin %90 oranında olduğu belirtilmiş ve ilan 13.11.2020 tarihinde yayımlanmıştır. Kamu İhale Kanunu’nun 55. maddesine göre, ilana ilişkin şikayetler ilan tarihinden itibaren 10 gün içinde ve ihale tarihinden 3 iş günü öncesine kadar yapılmalıdır. Başvuru sahibinin şikayet başvurusu bu süreden sonra 09.12.2020 tarihinde yapılmıştır. Bu nedenle başvurunun süre yönünden reddi gerekmektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale ilanında yer alan şikayet başvuru süreleri geçirildikten sonra yapılan itirazen şikayetler nasıl değerlendirilir?
Cevap: İhale ilanında veya mevzuatta belirlenen şikayet başvuru süreleri önemli olup, bu süreler geçirilirse itirazen şikayet başvuruları süresinde yapılmamış sayılır. Bu durumda şikayetler esas incelemeye alınmadan reddedilir. Süreler ihale ilanında ve Kamu İhale Kanunu’nda açıkça düzenlendiğinden, başvuruların bu zaman dilimlerinde yapılması gerekir. Süre kaçırıldığında başvurunun kabulü veya ilave süre verilmesine yönelik bir uygulama genel olarak yoktur.
Soru: İdari şartname ve teknik şartnamede belirtilen yeterlik kriterleri ihale sürecinde nasıl değerlendirilmeli? Özellikle makine, teçhizat ve araçlara yönelik kriterlerde nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Makine, teçhizat ve araçlara ilişkin bilgilerin sadece sözleşmenin ifasında kullanılmak üzere dokümanda yer alması mümkündür ancak bu bilgiler yeterlik kriteri olarak belirlenmemelidir. Yeterlik kriterleri, rekabeti engellememeli, açık, ölçülebilir ve orantılı olmalıdır. Marka veya model gibi spesifik talepler rekabeti kısıtlamamalı, teknik şartnamede yer alan kriterler açıklayıcı ve uygun olmalıdır. Bu nedenle, teknik özellikler belirtilirken piyasada yaygın olarak bulunabilen ve farklı marka/model alternatiflerine imkan veren kriterler tercih edilmelidir.
Soru: İdareye yapılmayan şikayet konuları itirazen şikayet sürecinde gündeme getirilebilir mi?
Cevap: İdareye başvuruda bulunulmayan hususlar itirazen şikayet başvurusunda genel itibarıyla dikkate alınmaz. İdareye yapılan şikayet başvuruları, hem şekil hem de içerik yönünden itirazen şikayet konusu yapılacak hususların ön şartıdır. İdareye süresinde dile getirilmeyen iddiaların itirazen şikayetle ayrı bir üçüncü aşamada ilk kez ileri sürülmesi kabul edilmez; bu hususlar nedeniyle itirazen şikayet başvurusu şekil yönünden reddedilebilir.
Soru: İhale sürecinde talep edilen iş deneyim belgesinin veya benzeri yeterlik belgelerinin oranı veya kapsamı idare tarafından nasıl belirlenmeli ve bu konuda ne tür itirazlar süresi içinde yapılmalıdır?
Cevap: İş deneyim belgesinin kapsamı ve oranı (örneğin teklif bedelinin %90’ı gibi) ihale ilanı ve dokümanda açıkça belirtilmeli, bu şartlar ön duyuru ve ihale dokümanlarında şeffaf şekilde ilan edilmelidir. Dolayısıyla, bu husustaki itirazlar ilan tarihinden itibaren mevzuatta öngörülen şikayet başvuru süresi içinde yapılmalıdır. Süre kaçırılması durumunda, söz konusu talepler esas alınmayarak reddedilir. Ayrıca, iş deneyim belgesi taleplerinin orantılı ve piyasa koşullarına uygun olması gerekir.
Soru: Teknik şartnamede belirli özelliklerin talep edilmesinin rekabet olanağı üzerindeki etkisi nasıl ölçülür? Özellikle marka veya model belirtimi hususunda ne tür yaklaşımlar geçerlidir?
Cevap: Teknik şartnamede spesifik marka veya model belirtilmesi rekabeti kısıtlayabilir ve mevzuata aykırı olabilir. Ancak teknik özelliklerin genel ve objektif kriterlerle tanımlanması, farklı marka ve modellerin teklif verebilmesine imkân tanıyorsa rekabet engellemiş sayılmaz. Bu nedenle marka/modelin açıkça belirtilmemesi veya genel teknik kriterlerin kullanılması daha uygun görülür. Teknik şartname rekabeti engellemeyecek şekilde hazırlanmaktadır; marka/model istenmemesi birçok durumda rekabet lehine yorumlanır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin iş deneyim belgesi talebine ilişkin itirazen şikayet başvurusu hangi nedenle reddedilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibi, iş deneyim belgesi talebine yönelik şikayetini ihale ilanında belirtilen 10 günlük süre ile ihale tarihinden 3 iş günü öncesi şartlarına uymadan, ilan tarihinden sonra 26 gün geçtikten sonra yapmıştır. Bu nedenle başvuru süresinde yapılmamış sayılarak itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir.
Soru: İhale dokümanına ilişkin makine, teçhizat ve ekipman bilgilerinin yeterlik kriteri olarak belirlenip belirlenemeyeceği konusunda ne karar verilmiştir?
Cevap: Sözleşme tasarısında yer alan makine, teçhizat ve ekipmana ilişkin bilgilerin yeterlik kriteri olarak belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu, ancak dokümanda bu bilgilerin sadece sözleşmenin ifasında kullanılacak unsurlar olarak yer almasının uygun bulunduğu tespit edilmiştir.
Soru: Teknik şartnamede binek araçların teknik kriterlerinin belirtilmesi ve marka/model istenmesinin rekabeti engelleme durumu bu vakada nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Teknik şartnamede binek araçlara ilişkin teknik kriterlerin belirtilmesi ve marka/model istenmemesi, bu vakada rekabeti engelleyen bir durum olarak görülmemiştir.
Soru: İdareye yapılmayan şikayet konuları itirazen şikayet başvurusuna konu edilebilir mi?
Cevap: Bu vakada, idareye şikayet başvurusunda bulunulmayan iddiaların itirazen şikayet kapsamında değerlendirilemeyeceği, dolayısıyla başvurunun şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, ilan aşamasında iş deneyim belgesi talebinin teklif bedelinin %90’ı oranında belirlenmesi üzerine, bu oranın katılımı sınırlandırıcı olduğu gerekçesiyle yapılan bir şikayetin süresinde yapılıp yapılmadığı noktasında yoğunlaşmaktadır. Şikayet sahibi, yalnızca iş deneyim oranına dair değil, aynı zamanda idari ve teknik şartnamedeki bazı hükümlerin de katılımı engellediğini öne sürmüştür. Ancak değerlendirme sürecinde, başvurunun bu iddiaları taşıma süresi içinde yapılmamış olması esas belirleyici unsur olmuştur.
Uyuşmazlıkta, iş deneyim belgesine ilişkin olarak idarece talep edilen oranın teklif bedelinin %90’ı olması, başvuru sahibi nezdinde ağır ve sınırlandırıcı bir yeterlik kriteri olarak değerlendirilmiş ve bu durumun, ihaleye katılımı zorlaştırdığı ileri sürülmüştür. Ancak bu talebin ilan aşamasında açıkça görülebilir olması nedeniyle, söz konusu oranla ilgili herhangi bir başvurunun ilan sonrası on gün içinde ve ihale tarihine üç iş gününden önce yapılması gerekmiştir. Oysa başvurunun 26 gün sonra yapılmış olması, içeriği ne olursa olsun, bu iddianın esasen değerlendirilebilmesine engel olmuştur.
Bu dosyada yer verilen diğer teknik ve idari şartnameye ilişkin şikayetler de benzer biçimde süre ve şekil açısından değerlendirilmeye alınamamıştır. Kurul kararında, ihaleye ilişkin düzenlemelerden hangilerinin esaslı unsur olduğu veya hangi detayların rekabeti etkilediği yerine, şekli uygunluğun önceliği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, iş deneyimi oranı gibi ön yeterlik kriterleri, içerikleri itibarıyla ciddi etkiye sahip olsalar dahi, süresinde dile getirilmediklerinde esas yönünden bir değerlendirme konusu yapılmamaktadır.
Pilot ortağa ait iş deneyimi yeterliliği gibi daha içerik odaklı değerlendirme kriterlerine yönelik bir tartışma ise bu vakada doğrudan söz konusu olamamıştır. Şikayet dilekçesi, iş deneyim oranına yönelmiş olsa da, bu belgenin hangi ortağa ait olacağı veya belgeyi taşıyan ortağın ihale üzerindeki belirleyici rolü gibi konulara dair spesifik itirazlardan yoksundur. Dolayısıyla, pilot ortak veya diğer ortaklara ilişkin herhangi bir iş deneyim yorumuna girilmemiş, başvuru zaman aşımı nedeniyle erken aşamada sonuçlandırılmıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, başvuruyu hem süre hem de şekil yönünden eksik bularak esasa geçmemeyi tercih etmiştir. İlana konu olan iş deneyim belgesi oranının hukuka uygunluğu ya da ihalenin rekabet koşulları üzerindeki etkisine dair kurumsal bir değerlendirme yapılmamış, yalnızca başvuru süresinin geçirilmesi nedeniyle reddedilmiştir. Aynı şekilde belgelere ve teknik unsurlara ilişkin tüm itiraz konuları da idareye yapılan ilk başvuruya dahil edilmediği için dikkate alınmamıştır. Bu yaklaşım, sürelere bağlılığın bir istikrar ilkesi olarak uygulandığını bir kez daha göstermiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.