KÜNYE
- Toplantı No: 2024/024
- Gündem No: 9
- Karar Tarihi: 12.06.2024
- Karar No: 2024/UY.IV-753
- Başvuru Sahibi: Dicle Proje İnşaat A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Elazığ İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü
- İKN: 2024/650780
- İhale Adı: Elazığ İli 6’ncı Paket 300 Adet Hafif Çelik Konut Yapım İşi(P129)
Özet
İhalenin iptali öncesinde idareye şikayet başvurusu yapılmaması nedeniyle itirazen şikayet başvurusunun görev yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihalenin iptal kararının mevzuata aykırı ve keyfi olduğunu, rekabetin oluştuğunu, kendi teklifinin yaklaşık maliyetin altında olduğunu ve ihalenin kendisine bırakılması gerektiğini iddia ederek iptal kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale yetkilisinin iptal gerekçesi, aynı mahiyetteki diğer ihalelerdeki teklif indirim oranlarındaki farklılık ve rekabetin yeterince oluşmadığı yönündedir. Ancak başvuru öncesinde idareye herhangi bir şikayet başvurusu yapılmamıştır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in 2’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, iptal kararına karşı itirazen şikayet başvurusunda bulunabilmek için önce idareye şikayet başvurusu yapılması ve başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılmış olması gerekmektedir. Somut olayda tekliflerin geçerli olduğu ve değerlendirme dışı bırakılan istekli bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle başvurunun Kurumun görev alanında olmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhalenin iptal kararına karşı itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadan önce idareye şikayet başvurusu yapılması neden önemlidir?
Cevap: İhalenin iptal kararına ilişkin itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilmesi için mevzuat ve ilgili tebliğlerde, önce idareye şikayet başvurusu yapılması zorunludur. Bu uygulama, idarenin kararını gözden geçirme ve olası hataları düzeltme imkânı vermek; idari mercilerin aşamalı denetimi sağlamak bakımından önem taşır. Şikayet başvurusu yapılmadan doğrudan itirazen şikayete gidilmesi başvurunun görev yönünden reddine yol açabilir.
Soru: Değerlendirme dışı bırakılmamış isteklinin ihalenin iptal edilmesine yönelik itirazen şikayet hakkı hangi koşullarda doğar?
Cevap: İtirazen şikayet başvurusunda bulunabilmek için başvuru sahibinin idare tarafından değerlendirme dışı bırakılması veya teklifinin reddedilmesi gerekir. Değerlendirme dışında kalmamış ve teklifleri geçerli sayılan istekliler açısından iptal kararına karşı idareye yapılan şikayet başvurusu ön koşul olsa bile, bu başvurunun reddi durumunda itirazen şikayet hakkı doğabilir. Ancak, teklifleri geçerli kabul edilen istekliler doğrudan iptal kararına itiraz edemez.
Soru: İhalenin iptal gerekçesi haklı veya somut olsa bile, idareye şikayet başvurusu yapılmamışsa itirazen şikayet başvurusu kabul edilir mi?
Cevap: İhalenin iptal gerekçesi ne kadar somut ve haklı olursa olsun, mevzuatta öngörülen idareye şikayet başvurusunun yapılmaması halinde itirazen şikayet başvurusu çoğunlukla görev yönünden reddedilir. Bu sebeple uygulamada, iptal kararına karşı önce idareye şikayet yöntemi izlenmeli, idarenin bu başvurudaki kararı beklenmelidir.
Soru: İdareye yapılan şikayet başvurusunda değerlendirme dışı bırakılan bir istekli yoksa itirazen şikayet yoluna gidilebilir mi?
Cevap: Değerlendirme dışı bırakılan istekli olmaması itirazen şikayetin önündeki bir engeldir. Çünkü itirazen şikayet hakkı genellikle ancak şikayet sonucu idare tarafından teklifin veya isteklinin dışlanması halinde doğar. Bu yüzden değerlendirme sürecinde teklifler geçerli sayılmışsa, iptal kararına karşı doğrudan itirazen şikayet başvurusu sınırlandırılır.
Soru: İdarenin ihaleyi iptal etme yetkisini kullanması halinde, bu karar karşısında tereddüt yaşayan istekliler nasıl bir yol izlemelidir?
Cevap: İdarenin iptal kararına karşı itirazen şikayette bulunmadan önce, zorunlu olarak idareye şikayet başvurusunda bulunulması gerekir. Başvuru sahibinin, şikayetine idare tarafından olumsuz yanıt verilmesi veya yanıtsız kalması üzerine itirazen şikayet başvurusuna geçilebilir. Bu aşama atlanırsa, itirazen şikayet başvurusu görev yönünden reddedilir ve hak kaybı yaşanabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhalenin iptali kararına karşı itirazen şikayet başvurusunda bulunabilmek için başvuru sahibinin idareye karşı hangi şartları sağlaması gerekir?
Cevap: İtirazen şikayet başvurusunda bulunabilmek için başvuru sahibinin öncelikle idareye şikayet başvurusunda bulunmuş olması ve bu başvuru sonucunda değerlendirme dışı bırakılmış olması gerekir. Somut vakada, başvuru sahibi idareye herhangi bir şikayet başvurusu yapmamış ve ayrıca değerlendirme dışı bırakılan istekli konumunda değildir.
Soru: Başvuru sahibinin ihalenin iptal kararına itirazen şikayet başvurusunun görev yönünden reddedilmesinin sebebi nedir?
Cevap: İdareye önceden şikayet başvurusu yapılmaması ve Tebliğ’de belirtilen itirazen şikayet şartlarının gerçekleşmemesi nedeniyle, itirazen şikayet başvurusunun Kurumun görev alanına girmediği saptanmış ve bu nedenle başvuru görev yönünden reddedilmiştir.
Soru: Somut olayda başvuru sahibi değerlendirme dışı bırakılan istekli midir ve bu durumun itirazen şikayet üzerine etkisi nedir?
Cevap: Başvuru sahibi değerlendirme dışı bırakılan istekli değildir. Bu durum, iptal kararına karşı itirazen şikayet başvurusunda bulunabilmek için gereken ön koşulların sağlanmaması anlamına gelir ve şikayetin doğrudan reddine yol açar.
Soru: İhale iptal gerekçesi olarak verilen “diğer ihalelerdeki teklif indirim oranlarındaki farklılık ve rekabetin yeterince oluşmaması” hususu itirazen şikayet başvurusunun kabulüne neden olmuş mudur?
Cevap: Hayır, iptal gerekçesi bu olsa da başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusu yapmaması ve değerlendirme dışı bırakılan istekli olmaması nedeniyle, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesine geçilememiştir; dolayısıyla bu gerekçe başvurunun kabulü için yeterli olmamıştır.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, bir kamu ihalesinin iptal edilmesine ilişkin kararın, ihaleye teklif sunmuş ancak dışlanmamış bir istekli tarafından itirazen şikayet konusu edilmesi söz konusudur. Başvuru sahibi, iptal kararının gerekçesiz ve keyfi olduğunu öne sürerek bu kararın kaldırılmasını istemektedir. Ancak yapılan değerlendirmede, başvuru sahibinin iptal kararına karşı öncesinde idareye bir şikayet başvurusunda bulunmadığı, dolayısıyla başvurunun doğrudan Kuruma yönlendirildiği tespit edilmiştir.
Uyuşmazlığın odak noktalarından biri, tekliflerin geçerli sayıldığı bir ihalede iptal işlemine karşı hangi yolların izlenmesi gerektiğidir. Bu bağlamda, başvuru sahibi herhangi bir şekilde ihale değerlendirme sürecinin dışında bırakılmamış, teklifinin geçerli kabul edildiği anlaşılmıştır. Bu durumda başvuru sahibinin iptal kararına yönelik bilgi ve görüşünü önce idare nezdinde gündeme getirmesi, buna rağmen bir sonuç alamaması halinde Kuruma başvurması gerekmektedir. Ancak bu ön koşulun yerine getirilmediği, yani süreçte ilk başvuru mercii olan idareye şikayet yöneltilmediği görülmüştür.
İdarenin kararına karşı başvuru yollarını belirleyen düzenlemeler çerçevesinde, esaslı unsur olarak değerlendirilebilecek temel kriterlerden biri “değerlendirme dışı bırakılmış olma” durumudur. Oysa burada başvuru sahibinin böyle bir pozisyonda yer almadığı anlaşılmaktadır. Bu da, zaten iptal kararına doğrudan itirazen şikayet yoluyla müdahale hakkı doğmaması sonucunu doğurmaktadır. Sürekli olarak bu tür durumlarda başvuru sistematiği idari hiyerarşi içinde ilerlemeli ve iptale karşı öncelikle idareden karar alınması sağlanmalıdır.
Somut olayda başvuru sahibi bir ortak girişim ya da alt yüklenici olmadığı gibi, özel olarak pilot bir ortak olmasına bağlı belge değerlendirme ihtilafı da söz konusu değildir. Dolayısıyla iş deneyimi ya da yeterlik belgelerine ilişkin herhangi bir teknik husus tartışma konusu yapılmadan, yalnızca usuli anlamda başvuru yolu izlenip izlenmediği yönünden bir değerlendirme yapılmıştır. Bu yönüyle olay, tekliflerin içeriğine değil şikayet mekanizmasının işletilmesine ilişkindir.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı değerlendirmede başvuru sahibinin mevzuatta öngörülen ön koşulları yerine getirmemiş olduğunu belirlemiş, özellikle idare nezdinde şikayet başvurusu yapılmadan doğrudan Kuruma başvurulmasının başvuruyu görev yönünden eksik hale getirdiği sonucuna varmıştır. Bu nedenle Kurul, işin esasına girmeksizin, yalnızca başvuru yollarının doğru işletilmemesi gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiştir. Kurul’un bu yaklaşımı, başvuru merdivenlerinin sırasıyla izlenmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.