KÜNYE
- Toplantı No: 2024/033
- Gündem No: 41
- Karar Tarihi: 21.08.2024
- Karar No: 2024/UY.II-1044
- Başvuru Sahibi: Kentsel Tasarım Restorasyon ve İnşaat A.Ş. - Barış Mühendislik İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Rosan İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Mezarlıklar Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğü
- İKN: 2024/304588
- İhale Adı: 2024 Yılı İstanbul Geneli Mezarlıklarında Revizyon, Çevre Düzenlemesi, Parselasyon, Lahit ve Mezar Üst Yapısı Yapım İşi
Özet
İhalenin iptalinde tasarruf tedbirleri genelgesine uygun somut maliyet azalmasının bulunması nedeniyle iptal işlemi hukuka uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihalenin iptal edilmesinin gerekçesiz ve hukuka aykırı olduğunu iddia ederek iptal kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İdare tarafından sunulan yaklaşık maliyet değişim hesap cetveline göre, 293 iş kaleminden 33’ünün tamamen çıkarılması ve 50 iş kaleminde miktar azaltılması sonucu toplam yaklaşık maliyette 178.843.827,53 TL tutarında (%30,48 oranında) azalma gerçekleşmiştir. Bu azalma, 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi hükümleri kapsamında kamu kaynaklarının verimli kullanılması ve tasarruf sağlanması amacına uygundur. Ayrıca, işin yapım amacı ve kapsamı göz önünde bulundurulduğunda, iptal gerekçesinin somut ve mevzuata uygun olduğu, iş artışı ve azalış hükümlerinin mevcut durumda uygulanmasının mümkün olmadığı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale iptalinde iş kalemlerinde yaklaşık maliyet azalmasının hangi ölçekte olması, iptal gerekçesi olarak kabul edilebilir?
Cevap: İhale iptal gerekçesinin maliyet azalmasına dayandırılabilmesi için yapılan değişikliklerin yaklaşık maliyette anlamlı ve somut bir azalma sağlaması gerekir. Uygulamada, %30 civarında veya yüksek oranlarda azalmanın tasarruf tedbirleri kapsamında kabul edilebileceği görülmektedir. Ancak oran tek başına yeterli olmayıp, azalma kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması amacına da uygun olmalıdır.
Soru: İş artışı ve azalış hükümleri ihale sürecinde hangi durumlarda uygulanamayabilir?
Cevap: İşin kapsamı ve amacındaki değişiklikler, iş artışı veya azalış hükümlerinin uygulanmasını engelleyebilir. Özellikle kapsamın büyük ölçüde daraltılması veya iş kalemlerinin tamamen çıkarılması gibi durumlarda, bu hükümler devreye girmeyebilir ve iptal kararı hukuka uygun olabilir.
Soru: İdarenin iptal kararında tasarruf tedbirlerine ilişkin genelgeyi dayanak göstermesi iptal kararını kesinlikle hukuka uygun kılar mı?
Cevap: Tasarruf tedbirleri genelgesi iptal gerekçesi olarak gösterildiğinde, iptal işleminin hukuka uygunluğu ancak iptal gerekçesinin somut maliyet azaltımı ile desteklenmesi halinde kabul edilir. Genelgeye uygunluk, soyut ifadelerle değil, idarece gösterilen somut veri ve hesaplamalarla ortaya konmalıdır.
Soru: İhale iptaline karşı itirazen şikayet sürecinde iptal gerekçesinin yeterince somut ve açık olması neden önemlidir?
Cevap: İtirazen şikayet merciinin iptal kararını incelemesi için gerekçelerin açık ve somut olması zorunludur. Somut maliyet azaltımı, çıkarılan ve azaltılan iş kalemleri gibi verilerle desteklenmeyen iptal kararları tereddüt oluşturabilir ve iptal edilebilir. Bu sebeple gerekçenin detaylı ve ölçülebilir olması uygulamada büyük önem taşır.
Soru: İhalenin iptali sonrasında yaklaşık maliyet hesabına ilişkin itirazlarda hangi unsurlar incelenir?
Cevap: İnceleme sırasında yaklaşık maliyet değişim hesap cetvelindeki kalemler, çıkarılan miktarlar ve maliyet azalış oranları dikkatle değerlendirilir. İdarenin hesaplamalarının dayanakları ve genelge hükümleri çerçevesinde yapılabilirliği göz önüne alınır. Hesaplama yöntemlerinin şeffaf ve tutarlı olması, iptalin meşru olup olmadığı açısından belirleyicidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhalenin iptalinde, iş kalemlerindeki yaklaşık maliyette %30,48 oranında azalma nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Yaklaşık maliyette toplamda %30,48 oranında azalma sağlayan iş kalemlerindeki değişiklikler, tasarruf tedbirleri genelgesine uygun bulunmuş ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması amacıyla iptal işleminin somut dayanağı olarak değerlendirilmiştir.
Soru: İş artışı ve azalış hükümleri bu vakada neden uygulanmamıştır?
Cevap: İşin yapım amacı ve kapsamı göz önünde bulundurulduğunda, mevcut durumda iş artışı ve azalış hükümlerinin uygulanması mümkün olmadığı belirtilmiş ve iptal gerekçesi bu durum dikkate alınarak mevzuata uygun bulunmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin ihalenin iptaline ilişkin gerekçesiz ve hukuka aykırı olduğu yönündeki iddiası nasıl sonuçlanmıştır?
Cevap: Başvuru sahibinin iddiaları yerinde görülmemiş, idarenin iptal gerekçelerinin somut ve tasarruf tedbirleri genelgesine uygun olduğu tespit edilmiş olup, itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir.
Soru: İptal kararının somut ve mevzuata uygun olduğu nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: İdarenin sunduğu yaklaşık maliyet değişim hesap cetvelinde iş kalemlerinin çıkarılması ve miktar azaltılması somut bir maliyet azaltması göstermiş, bu azaltma Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi hükümlerine uygun bulunarak iptal kararının hukuka uygunluğu teyit edilmiştir.
Detaylı Analiz
İtiraza konu uyuşmazlık, idare tarafından ilanı yapılmış olan yapım işi ihalesinin, yaklaşık maliyette meydana gelen düşüş gerekçesiyle iptal edilmesine yöneliktir. Başvuru sahibi, ihalenin iptaline dair kararın gerekçesiz ve hukuka aykırı olduğuna işaret ederek, iptal işleminin kaldırılmasını talep etmiştir. Uyuşmazlığın esas odağında, iş kalemlerinde yapılan değişiklikler sonucu yaklaşık maliyetin %30,48 oranında azalmasının, tasarruf tedbirleri genelgesine uygun bir gerekçe sayılıp sayılamayacağı yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, iptal kararının yalnızca soyut yaklaşımlara mı dayandığı, yoksa somut mali verilerle desteklenip desteklenmediği değerlendirilmiştir.
İhale sürecinde dikkat çeken nokta, idarece sunulan yaklaşık maliyet değişim hesap cetveli olmuştur. Bu cetvelde, 293 iş kaleminden 33’ünün tamamen çıkarıldığı ve 50 kalemde ise miktar azaltımına gidildiği görülmektedir. Bu değişiklikler sonucunda toplamda yaklaşık 179 milyon TL tutarında bir azalma meydana gelmiş ve bu rakam yaklaşık maliyetin %30,48’ine karşılık gelmektedir. Başvuru sahibi bu durumun ihalenin iptal edilmesi için yeterli gerekçe teşkil etmediğini düşünse de, düşüş oranının ihale sürecinde kayda değer nitelikte olduğu açıkça ortaya konmuştur. Böylelikle iş kalemleri üzerinden yapılan hesaplamalar, kararın verilişinde belirleyici unsur olmuştur.
Esaslı unsur kavramı, bu değerlendirmede iptal gerekçesini meşru kılacak nitelikte bir unsurun var olup olmadığını ortaya koymak açısından ele alınmıştır. Bu vakada esaslı unsur, maliyetteki somut azalmaya dayanmaktadır. Yaklaşık maliyetin üçte birine yakın bir seviyede düşmesi, ihalenin devam ettirilmesinin kamu kaynaklarının verimsiz kullanımına yol açabileceğini göstermiştir. Özellikle tasarruf tedbirleri kapsamında değerlendirildiğinde, genelgenin yalnızca referans olarak değil, uygulamada etki yaratan somut harcama kalemleriyle ilişkilendirilmiş olması önem arz etmektedir. Maliyet azalmasının işin özünde bir kapsam daralması yaratacak ölçüde olduğu ve bu nedenle iş artış ve azalış hükümleriyle çözümlenemeyeceği de değerlendirme çerçevesinde dikkat çekici bir noktadır.
Pilot ortak veya ortakların iş deneyimi gibi hususlar bu karar bağlamında ön plana çıkmamıştır. Zira ihalenin iptali, istekli yeterliği veya belgelerin değerlendirilmesiyle ilgili değil; işin kamusal boyutuyla ve kamu kaynaklarının etkin kullanımı ile ilgili bir gerekçeye dayandırılmıştır. Bu yönüyle, başvuruya konu olan iptal kararında iş deneyimi yeterliliği özelinde bir değerlendirme yapılmamıştır ve pilot ortağa ilişkin herhangi bir özel inceleme bulunmamaktadır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, iptal kararının dayanağını oluşturan maliyet azalmasını yeterli ve somut bir gerekçe olarak değerlendirmiştir. Yapılan hesaplamalar ve çıkarılan iş kalemleri üzerinden gerçekleştirilen kapsam daralmasının, yalnızca iş sürecini değiştirmekle kalmayıp ihalenin bütünlüğünü etkileyecek düzeyde olduğuna kanaat getirilmiştir. Kurul, iptal gerekçesinin tasarruf tedbirleri genelgesiyle uyumlu olduğunu, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkesine hizmet ettiğini göz önüne alarak, başvuru sahibinin itirazlarının yerinde olmadığı sonucuna ulaşmış ve şikayet başvurusunu reddetmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.