KÜNYE
- Toplantı No: 2024/049
- Gündem No: 57
- Karar Tarihi: 25.12.2024
- Karar No: 2024/UY.II-1765
- Başvuru Sahibi: Uday İnşaat Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Akaryakıt Tic. ve San. Ltd. Şti. - Solakoğlu Yol Yapım İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2024/520144
- İhale Adı: Karayolları 164 (Erzincan) Şube Şefliği Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarım ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi
Özet
İhale üzerinde bırakılan isteklinin motorin fiyatının EPDK yayımlanan fiyatın %90 altı olması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği kararlaştırıldı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin motorin fiyatını EPDK yayımlanan fiyatın altında gösterdiğini, bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale üzerinde bırakılan isteklinin motorin girdisi için teklif ettiği 34,40 TL/kg fiyatı, ihale tarihindeki EPDK’nın yayımladığı ve düzeltme bülteninde belirtilen 40,19875 TL/litre fiyatının KDV hariç ve kg cinsine dönüştürülmüş hali olan 39,64373 TL/kg fiyatının %90’ının (35,67936 TL/kg) altında kalmaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.14 maddesine göre bu durum açıklama olarak geçerli kabul edilmemektedir. Bu nedenle başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif tespitinde enerji ve akaryakıt girdilerinin fiyatlarının hangi kaynaklardan ve nasıl değerlendirilmesi gerekir?
Cevap: Enerji ve akaryakıt girdilerinin fiyatları, genellikle ilgili düzenleyici kurumların (örneğin EPDK) yayımladığı güncel ve resmi fiyat verileri esas alınarak değerlendirilir. Fiyat karşılaştırmalarında, devletin ilan ettiği fiyatların güncelliği, birim dönüşümlerinin doğruluğu ve vergi unsurlarının (KDV gibi) ayrıştırılması önemlidir. Ayrıca, ilan edilen fiyatların işlem hacmi ağırlıklı ortalamalar veya düzeltilmiş bülten fiyatları gibi kamusal standartlara uygun halleri esas alınır. Bu kriterler dışında fiyat kullanımında tereddüt yaşanabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında, piyasa fiyatlarının altındaki teklif birim fiyatlarının kabul edilebilirliği nasıl sınırlandırılır?
Cevap: Kamu İhale Genel Tebliği ve benzeri düzenlemeler, piyasa fiyatlarının %90 altına düşen girdiler için açıklamaların geçerliliğini reddedebilir. Bu tür sınırlar, piyasanın ortalama fiyat seviyesinden anlamlı sapmaları önlemek ve piyasa gerçekleriyle uyumlu tekliflerin değerlendirilmesini sağlamak amacıyla konur. Ancak bu oranlar ve sınırlar ihale şartnamesi ve yürürlükteki mevzuat çerçevesinde değişebilir, dolayısıyla her ihale için aynı kriterler uygulanmayabilir.
Soru: Tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilecek fiyat hesaplamalarında birim dönüşümü ve vergi ayrımı neden önemlidir?
Cevap: İhale komisyonları, teklif fiyatlarını resmi fiyat verileriyle karşılaştırırken birim farklılıklarını (örneğin litre-kg dönüşümü) ve vergi gibi ek maliyet unsurlarını dikkate almak zorundadır. Yanlış yapılan dönüşümler veya vergilerin dahil edilip edilmeme durumu, fiyatların gerçekte piyasa ile uyumlu olup olmadığının yanlış tespitine yol açabilir. Bu da teklifin haksız olarak elenmesine veya uygunsuz iken kabul edilmesine sebep olabilir. Bu nedenle hesaplamaların teknik olarak doğru yapılması çok önemlidir.
Soru: İhalelerde aşırı düşük teklif tespitiyle ilgili yaşanan uyuşmazlıklarda itirazen şikayet başvurusunun rolü nedir?
Cevap: Aşırı düşük teklif değerlendirmelerinde taraflar arasında farklı hesaplamalar veya veri yorumları nedeniyle uyuşmazlık çıkabilir. İtirazen şikayet mekanizması, bu tür ihtilafların hukuki denetimini sağlar. Kurul, incelemesinde uygun delil ve hesaplamalarla iddiaları değerlendirir, hatalı uygulamayı tespit ederse ihalenin iptaline veya yeniden yapılmasına hükmeder. Bu süreç, hakkaniyetli kararlar alınması için önemli bir hukuk yoludur.
Soru: İtirazen şikayet başvurusunda başvuru bedelinin iadesi hangi şartlarda mümkün olur?
Cevap: İtirazen şikayet başvurusu kabul edilip, başvuru sahibi haklı bulunursa ve iddialar sonucunda mevzuata aykırılık tespit edilirse, başvuru bedelinin iadesi kararlaştırılabilir. Bu, başvuranın yersiz bir işlem için ödeme yapmaması adına bir koruma ve teşvik mekanizmasıdır. Ancak başvurunun reddedilmesi halinde genellikle bedel iade edilmez.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin motorin fiyatının EPDK yayımlanan fiyatların %90’ının altında olması neden teklifi değerlendirme dışı bırakma gerekçesi olmuştur?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin motorin fiyatı, ihale tarihindeki düzeltilmiş EPDK fiyatının %90’ının altında kalmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca bu durum geçerli bir açıklama sayılmadığı için teklif aşırı düşük kabul edilmiş ve değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Başvuru sahibi neden itirazen şikayet başvurusunda bulunmuş ve bu başvurunun sonuca etkisi ne olmuştur?
Cevap: Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin motorin fiyatını gerçekte daha düşük gösterdiğini iddia ederek teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını talep etmiştir. Kurul, başvuru sahibinin iddiasını haklı bularak ihale işleminin mevzuata aykırı olduğunu tespit etmiş ve ihalenin yeniden yapılmasına karar vermiştir.
Soru: Kurulun motorin fiyatı hususunda yaptığı hesaplama nasıl gerçekleşmiştir?
Cevap: Kurul, ihale tarihindeki EPDK tarafından yayımlanan en yüksek işlem hacimli 8 firmanın motorin fiyatlarını almış ve düzeltilmiş bülten fiyatını baz alarak litreden kilograma çevirme işlemi yapmıştır. Bu 39,64373 TL/kg fiyatının %90’ı olan 35,67936 TL/kg ile isteklinin 34,40 TL/kg fiyatı karşılaştırılmış, isteklinin fiyatı %90 sınırının altında kalmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine karar verilmesinin nedeni nedir?
Cevap: Başvuru sahibi tarafından yapılan itirazen şikayet, haklı bulunmuş ve ihalenin mevzuata aykırı olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle başvuru bedeli iadesine karar verilmiş olup, başvurunun kabul edilmesi iade gerekçesi olmuştur.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olayda uyuşmazlık, tekliflerin değerlendirilmesi sürecinde aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında motorin fiyatının piyasa gerçekliğine uygun olup olmadığına odaklanmaktadır. Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu motorin fiyatının EPDK tarafından yayımlanan fiyat düzeyinin altında kaldığını, bu nedenle açıklamanın kabul edilemeyeceğini ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini ileri sürmüştür. Uyuşmazlık bu iddia ekseninde gelişmiş; EPDK fiyatları, dönüşüm hesaplamaları ve aşırı düşük teklif açıklamasının dayanağı tartışma konusu olmuştur.
İhale sürecinde aşırı düşük teklif açıklamaları yapılırken piyasa fiyatlarının alt sınırlarının doğru şekilde belirlenmesi önem taşır. Bu vakada motorin girdi maliyeti, isteklinin sunduğu teklifin temel bileşenlerinden biri olmasına rağmen, bu fiyat Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirlenmiş olan asgari sınırın altında kalmıştır. Belirleyici unsur, EPDK’nın ilgili tarihte açıkladığı motorin fiyatlarının litreden kilograma çevrilmiş halidir ve bu sınırın altında açıklama yapılması, açıklamanın teknik olarak geçersiz kabul edilmesine neden olmuştur.
Bu çerçeveden bakıldığında, motorin gibi önemli bir maliyet kaleminde kullanılan fiyatın piyasa verilerinin %90’ının altına düşmesi, işin sağlıklı ve gerçekçi bir şekilde yürütülüp yürütülemeyeceğine dair ciddi şüphe doğurmuştur. Kurul, bu noktada motorin fiyatını ihale tarihiyle uyumlu olarak EPDK’nın işlem hacmi yüksek firmalara ilişkin ortalama düzeydeki fiyatları esas almış ve bunun üzerinden %90 sınırını hesaplamıştır. Bu sınırın altında kalan açıklamanın, mevzuat gereği esaslı unsur niteliği taşıyan bir uygunsuzluk oluşturduğu sonucuna varılmıştır.
İstekli tarafından sunulan motorin birim fiyatı yalnızca teknik uyumsuzluk olarak değil, aynı zamanda teklifin güvenirliği açısından da değerlendirmeye alınmıştır. Bu değerlendirmede, işin maliyet bileşenleri arasında önemli yer tutan bir girdinin altında gösterilmesi, teklifte maddi gerçekliğe aykırılık oluşturmuş, dolayısıyla bu durum ihale yeterliliğini doğrudan etkileyen bir unsur olarak ele alınmıştır. Fiyatın %90 sınırı altında kaldığının teknik hesaplamayla net biçimde ortaya konulması, Kurul’un kararını şekillendirmiştir.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı incelemede başvuru sahibinin iddiasını yerinde bulmuş ve yapılan hesabın açık şekilde sınırın altında kaldığını ortaya koymuştur. Bu doğrultuda, aşırı düşük teklif açıklamasının geçerli olmadığına, söz konusu teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine ve ihalenin yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Bunun yanı sıra itirazen şikayetin yerinde bulunduğu dikkate alınarak, başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi yönünde hüküm kurulmuştur. Bu karar, Kurul’un piyasa gerçekliğini yansıtmayan açıklamalara karşı takındığı hassas yaklaşımı yansıtmaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.