KÜNYE
- Toplantı No: 2024/009
- Gündem No: 35
- Karar Tarihi: 28.02.2024
- Karar No: 2024/UY.I-380
- Başvuru Sahibi: 2 F İnşaat Taahhüt Ticaret A.Ş.- Fibey İnşaat Sanayi Turizm Ticaret A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Sinop Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı
- İKN: 2023/1181182
- İhale Adı: Sinop Üniversitesi Merkezi Kütüphane Binası Yapımı İşi
Özet
İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgelerinin mevzuata aykırı olması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin birden fazla iş deneyim belgesi sunmasının mevzuata aykırı olduğu ve uygun bulunan iş deneyim belgesinin kat veya arsa karşılığı inşaat işine ait olup, noter onaylı sözleşme ve bedel içermediği gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 48 inci maddesine göre iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde tek sözleşmeye dayalı iş deneyim belgesi dikkate alınır, birden fazla belge toplanamaz. İhale komisyonu da bu doğrultuda sadece bir belgeyi değerlendirmiştir. Ancak, iş deneyim belgesine dayanak belgelerde arsa sahipleri ile müteahhit arasında noter onaylı bedel içeren sözleşme bulunmamaktadır. Sunulan ön protokol sözleşme niteliğinde olmayıp noter onayı gerektirmemektedir ve bedel içermemektedir. Ayrıca, faturalar iş deneyim belgesinin dayanağı olarak kabul edilemeyecek niteliktedir. Bu nedenle iş deneyim belgeleri mevzuata aykırıdır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Kamu ihalelerinde iş deneyim belgesine esas sözleşmenin noter onaylı olması zorunlu mudur ve noter onayı bulunmayan belgeler kabul edilebilir mi?
Cevap: İş deneyim belgelerinin dayanak sözleşmelerinin noter onaylı olması genellikle beklenir ancak bu konuda uygulamada dikkatli olunmalıdır. Noter onayı, sözleşmenin resmi ve hukuki geçerliliğini güçlendirse de, bazı durumlarda taraflarca imzalanmış ve bedel içeren sözleşme veya protokoller de değerlendirilebilir. Fakat söz konusu sözleşmenin veya ön protokolün noter onayı yoksa ve ilgili mevzuat veya ihale dokümanı açıkça noter onayını şart koşuyorsa, bu tür belgeler iş deneyim belgesi olarak kabul edilmeyebilir. Dolayısıyla, ihale komisyonu, sözleşmenin noter onay durumu ile birlikte sözleşmenin içeriği (bedel belirtme gibi) ve mevzuat şartlarını bir bütün olarak değerlendirmelidir.
Soru: Birden fazla iş deneyim belgesi sunulması durumunda ihale komisyonunun bu belgeleri nasıl değerlendirmesi gerekir?
Cevap: Kamu ihale mevzuatına göre, genel olarak iş deneyim belgeleri tek bir sözleşmeye dayalı olarak değerlendirilir. Çoğunlukla, birden fazla iş deneyim belgesinin toplanması ve toplamının kabul edilmesi mümkün olmayabilir. İhale komisyonu bu nedenle, ihale dokümanında aksi belirtilmiş değilse, sadece mevzuata ve düzenlemelere uygun, tek ve geçerli bir iş deneyim belgesini dikkate alır. Birden fazla belge sunulması tereddüte yol açarsa, komisyonun hangi belgenin mevzuata en uygun olduğunu tespit edip ona göre değerlendirme yapması gerekir.
Soru: İş deneyim belgelerinin dayanağı olarak sunulan faturalar iş deneyiminin tespiti için yeterli belge olarak kabul edilir mi?
Cevap: Faturalar tek başına iş deneyim belgesinin dayanağı olarak değerlendirilmekte tereddüt yaratabilir. Uygulamada, fatura genellikle sözleşme veya iş bitirme raporu gibi belgeleri destekleyen ek belge niteliğindedir. Faturalar tek başına iş deneyimini ispat etmek için yetersiz sayılabilir çünkü işin yürütülüp tamamlandığını ve şartların sağlandığını göstermezler. Bu nedenle sadece faturaya dayanılarak düzenlenen iş deneyim belgeleri geçersiz sayılabilir.
Soru: İş deneyim belgesinin geçerliliği açısından sözleşmenin bedel içermesi ne kadar önemlidir?
Cevap: İş deneyim belgelerinin dayanağı sözleşmelerin bedel içermesi pratikte oldukça önemlidir. Bedelin belirtilmemesi, işin kapsamı ve değerinin tespitini zorlaştırır ve belgeyi geçersiz kılabilir. İhale komisyonları, iş deneyimini objektif ölçütlerle değerlendirebilmek için genellikle bedel içeren sözleşmeleri tercih eder. Bedelsiz veya bedel içermeyen ön protokol gibi belgeler iş deneyimi ispatı için yeterli bulunmayabilir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgelerinin mevzuata aykırı olması halinde diğer isteklilerin başvuru bedelinin iadesi nasıl değerlendirilir?
Cevap: İş deneyim belgelerinin mevzuata aykırı olması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması mümkün olmakla birlikte, diğer isteklilerin başvuru bedellerinin iadesi başvurunun tüm iddiaları açısından haklılık durumuna bağlıdır. Yalnızca belge eksikliklerine dayalı iptal kararı varsa, diğer isteklilerin başvuru bedellerinin iadesi otomatik değildir. İstenilen bedelin iadesinin yapılabilmesi için başvurunun tüm yönleriyle haklı bulunması gerekir; bu da her somut olayda ayrı ayrı değerlendirilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin birden fazla iş deneyim belgesi sunması mevzuata aykırı mıdır, bu durumda ihale komisyonunun yapacağı değerlendirme nasıl olmalıdır?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin birden fazla iş deneyim belgesi sunması mevzuata aykırıdır. Yönetmelik gereği, ihale komisyonu sadece tek sözleşmeye dayalı iş deneyim belgesini değerlendirir ve birden fazla belge toplanmaz. Bu vaka kapsamında, ihale komisyonu mevzuata uygun şekilde tek belgeyi dikkate almıştır.
Soru: İş deneyim belgesine dayanak olarak sunulan arsa sahipleri ile müteahhit arasındaki ön protokol sözleşme, noter onayı ve bedel içermediği takdirde belgenin geçerliliği nasıl değerlendirilmelidir?
Cevap: Bu durumda iş deneyim belgesi mevzuata aykırıdır. Çünkü noter onaylı ve bedel içeren sözleşme bulunmadığı için iş deneyim belgesinin dayanağı kabul edilmez. Ön protokol sözleşme niteliğinde olup noter onayı ve bedel içermediğinden yeterli değildir.
Soru: İş deneyim belgesinin dayanağı olarak sunulan faturalar değerlendirmeye tabi tutulabilir mi?
Cevap: Hayır, faturalar iş deneyim belgesinin dayanağı olarak kabul edilmez. Bu vakada da sunulan faturalar iş deneyiminin geçerliliği açısından uygun bulunmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgelerinin mevzuata aykırı olduğu iddiası doğrultusunda teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği talebi kabul edilmiş midir?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgeleri mevzuata aykırı olduğu ve ilgili noter onaylı bedel içeren sözleşmenin bulunmadığı tespit edildiğinden, isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır. Ancak başvuru sahibinin diğer tüm iddiaları konusunda haklı bulunmadığı için başvuru bedelinin iadesi yapılmamıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin uyuşmazlık, üzerinde ihale bırakılan isteklinin sunduğu iş deneyim belgelerinin dayanağını oluşturan sözleşmelerin şekil ve içerik açısından geçerliliğine yöneliktir. Başvuru sahibi, söz konusu isteklinin iş deneyimini ispat için birden fazla belge sunmasının uygulamaya ve mevzuata aykırı olduğu; ayrıca seçilen tek belgenin de kat karşılığı inşaat türü işlere ilişkin olduğu, ancak bu işe dair noter onaylı ve bedel içeren bir sözleşme sunulmadığı gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini öne sürmüştür. Uyuşmazlığın merkezinde ise, iş deneyiminin geçerliliğini sağlayacak nitelikte sözleşmenin eksikliği ve destekleyici belgelerin yetersizliği yer almıştır.
Değerlendirme, sadece tek bir iş deneyim belgesinin dikkate alınması esasına göre yürütülmüş olup bu yönüyle ihale komisyonunun işlemi, uygulama hükümlerine uygun görülmüştür. Ancak asıl tartışma noktası, seçilen tek iş deneyim belgesinin dayanağını oluşturan hukuki ilişkinin sözleşmesel geçerliliğidir. İstekli tarafından sunulan belgeler arasında yer alan ön protokol, hem hukuki açıdan sözleşme olarak nitelendirilememekte hem de söz konusu protokol noter onayı ve bedel bilgisi içermemektedir. Bu durumda iddia edilen işin büyüklüğü ve türü itibarıyla tevsiki için gereken temel belgeler sağlanamamış olmaktadır.
Uyuşmazlıkta, “esaslı unsur” kavramı, belgenin geçerliliğine doğrudan etki eden noter onayı ve bedel ibaresinin eksikliği bağlamında değerlendirilmiştir. Kamu ihale uygulamasında iş deneyim belgelerinde aranan kriterler, yalnızca şekli bir unsur olmaktan öte, tecrübenin objektif biçimde ortaya konulmasına yöneliktir. Bu çerçevede, noter onaylı ve bedel içeren sözleşme, işin ifa edildiğini ve yüklenicilik görevini üstlenen kişinin işin finansal büyüklüğünü taşıyabildiğini göstermesi bakımından belirleyici niteliktedir. Somut olayda bu tür unsurların bulunmaması, belgenin içeriğini esaslı bir biçimde sakatlamış ve geçersizlik sonucunu doğurmuştur.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu belgelerde pilot ortak üzerinden bir deneyim sunumu olduğu anlaşılmıştır. Ancak pilot ortaklık yapısında iş deneyimi, ortaklık oranlarının dışında, işin yürütülmesindeki yetkinliği göstermek üzere istenen temel kriterlerden biridir. Bu nedenle pilot ortak tarafından sunulan belgenin geçerli bir hukuki zemine ve içeriğe dayanması beklenir. İncelemede, bu belgeye esas alınan sözleşmesel ilişkinin noter onayı ve bedel bilgisi içermemesi; destekleyici nitelikte sunulan faturaların da tek başına yeterli görülmemesi sonucunda, pilot ortağın deneyiminin geçerli kabul edilmemesi isabetli bulunmuştur.
Kamu İhale Kurulu, gerçekleştirdiği değerlendirmede belgelerin şeklen ve içerik yönünden uygun olmadığı kanaatine ulaşmış, bu sebeple sunulan iş deneyim belgelerinin geçersizliğini tespit etmiş ve isteklinin teklifini değerlendirme dışı bırakmıştır. Bununla beraber, başvuru sahibinin ileri sürdüğü tüm iddialar yönünden haklılığı tespit edilmediği için başvuru bedelinin iadesi kararlaştırılmamıştır. Kurulun yaklaşımı, mevzuata uygunlukla birlikte iş deneyim belgelerinde aranan asgari içerik ve doğruluk şartlarını da gözeten bir doğrultuda şekillenmiştir. Bu durum, ihalelere katılımın hukuki güvencelerle sınırlandığını ve belgelere dayanan deneyim beyanlarının içeriksel kusurlarla geçersiz sayılabileceğini ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.