KÜNYE
- Toplantı No: 2021/011
- Gündem No: 41
- Karar Tarihi: 17.03.2021
- Karar No: 2021/UY.I-619
- Başvuru Sahibi: Mitaş Ener. ve Mad. İnş. İşl. Türk A.Ş. - MEPC-Mitaş Taah. İnş. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Türkiye Elektrik İletim A.Ş Genel Müdürlüğü (TEİAŞ)
- İKN: 2020/703445
- İhale Adı: H.420 Referanslı 380 Kv’luk (~87,9 Km) 2X3B 1272 MCM +(~3,4 km) 3B 1272 MCM İletkenli Bartın 380 OSB – Akçakoca (Direk No 162-Direk No 388 Arası) EİH Teklif Birim Fiyatlı Komple Tesis Yapımı İşi
Özet
Aynı ihaleye katılan iki isteklinin yasak fiil kapsamında değerlendirilerek ihale dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli ile geçici teminat sunmadığı için değerlendirme dışı bırakılan iş ortaklığı arasında kuvvetli bağlantı ve danışıklı hareket iddiasıyla yasak fiil tespiti ve yaptırım uygulanmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İnceleme sonucunda, her iki isteklinin aynı binanın farklı bölümlerinde faaliyet göstermesi, aynı telefon, faks ve e-posta adreslerini kullanmaları, ihale dokümanını aynı IP adresinden indirmeleri ve vekâletname ile vekil tayin ettikleri kişilerin ortak olması gibi somut deliller yasak fiil teşkil eden anlaşmalı hareketi gösteren kuvvetli karine olarak değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru 1: İhale sürecinde, farklı tüzel kişilere ait teklif veren firmaların aynı fiziksel adreste faaliyet göstermesi yasak fiil açısından nasıl yorumlanabilir?
Cevap: Aynı adreste faaliyette bulunmak, tek başına yasak fiil varlığını kesinleştirmez ancak bu durum, iki veya daha fazla isteklinin birbirleriyle bağlantılı olduğuna dair güçlü bir karine teşkil eder. Uygulamada, bu tür somut bağlantılar, diğer delillerle birlikte değerlendirildiğinde, anlaşmalı hareketin kanıtlanmasında önemli rol oynar.
Soru 2: Kamu ihalelerinde farklı isteklilerin aynı telefon, faks veya e-posta numaralarını kullanması nasıl bir değerlendirmeye tabidir?
Cevap: Aynı iletişim bilgilerinin kullanılması, söz konusu isteklilerin bağımsız olarak hareket etmediklerine dair ciddi şüpheler uyandırır. Bu durum, yasaklanan anlaşmalı davranışın tespit edilmesinde somut delil olarak göz önünde bulundurulabilir ve ihalenin değerlendirme dışı bırakılması sonucunu doğurabilir.
Soru 3: İhale dokümanlarının aynı IP adresinden indirilmesi, yasak fiil iddiasının ispatında hangi ağırlığa sahiptir?
Cevap: İhale dokümanlarına erişimin aynı IP adresinden yapılması, istekliler arasında doğrudan bir koordinasyon veya bağlantının varlığına işaret eden kuvvetli bir karinedir. Bu durum, uygulamada, yasak fiilin varlığına ilişkin diğer somut göstergelerle birlikte değerlendirilerek karar verme sürecinde etkili olur.
Soru 4: İstekliler tarafından vekâletnameyle yetkilendirilen kişilerin ortaklaşa kullanılması yasak fiil tespitinde ne tür bir anlam taşır?
Cevap: Ortak vekil tayini, istekliler arasında iş birliği ve dolayısıyla bağımsız teklif verme ilkesi bakımından sorun teşkil eder. Böyle bir durum, yasaklanan davranışın göstergesi sayılarak, ihalede ilgili isteklilerin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olabilir.
Soru 5: Yasak fiil iddiası ile yapılan değerlendirmenin sonunda ihalenin yeniden gerçekleştirilmesi kararı verilmişse, bu uygulamada hangi genel ilke esas alınmaktadır?
Cevap: Yasak fiili tespit edilen isteklilerin ihaleden dışlanması, ihale sürecinin şeffaflık ve eşit rekabet ilkelerine uygun hale getirilmesi için gereklidir. Bu nedenle, geçerli bir yasak fiil tespiti sonrası ihalenin iptali ve yeniden yapılması, ihale mevzuatında sıkça benimsenen ve kurul kararlarıyla desteklenen bir uygulama biçimidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1: İhale üzerinde bırakılan istekli ile geçici teminat sunmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılan iş ortaklığının aynı adreste faaliyet göstermesi yasak fiil tespitinde nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Aynı binanın farklı bölümlerinde faaliyet göstermeleri, kurula göre somut ve güçlü bir karine oluşturmuş, bu durumun iki isteklinin anlaşmalı hareket ettiğinin göstergesi olduğu sonucuna varılmıştır.
Soru 2: İsteklilerin iletişim bilgilerinin (telefon, faks, e-posta) ortak kullanılması yasak fiil açısından ne anlam taşımıştır?
Cevap: Aynı iletişim araçlarının kullanılması, iki farklı tüzel kişinin fiilen koordinasyon içinde olduğunu ve yasak olan anlaşmalı davranışın varlığını gösteren önemli delil olarak kabul edilmiştir.
Soru 3: İhale dokümanının aynı IP adresinden indirilmesi yasak fiil iddiasının değerlendirilmesine nasıl katkı sağlamıştır?
Cevap: Aynı IP adresinden ihale dokümanlarının indirilmesi, iki isteklinin birlikte hareket ettiğine dair kuvvetli bir karine olarak doğrudan yasak fiil tespitinin desteklenmesinde etkili olmuştur.
Soru 4: Vekâletname ve vekil tayini hususunda tespit edilen ortaklık yasak fiil kararında nasıl bir rol oynamıştır?
Cevap: İki isteklinin vekâletname kullandığı yetkililerin ortak olması, fiili bağın varlığını pekiştirmiş ve Kurulun yasak fiil tespitinde ağırlıklı olarak değerlendirdiği somut delillerden biri olmuştur.
Detaylı Analiz
İhaleye yönelik şikâyet, teklif sunan iki istekli arasında yasa dışı iş birliği olduğu iddiasına dayanmaktadır. İhale üzerinde bırakılan istekli ile geçici teminat sunmadığı için değerlendirme dışı kalan iş ortaklığının birlikte hareket ettiği öne sürülmüş ve bu bağlamda ihaleden men edilmeleri talep edilmiştir. Uyuşmazlığın odağında, bu iki isteklinin tekliflerini kendi adlarına vermelerine karşın, fiilen birlikte hareket ettikleri ve ihalenin rekabet ortamını bozacak şekilde davrandıkları iddiası yer almaktadır.
İhale sürecinde dikkat çeken hususlardan biri, bu iki isteklinin birbirinden bağımsız olduklarına dair görünümüne rağmen, kurumsal işleyişlerinde birçok ortak unsur barındırmalarıdır. İdareye sunulan belgelerde farklılık bulunmakla birlikte, faaliyet yeri, iletişim bilgileri ve işlemleri yürüten kişiler bakımından örtüşen nitelikler taşımışlardır. Geçici teminat sunmaması nedeniyle değerlendirme dışı kalan iş ortaklığının, diğer istekliyle bu şekilde örtüşen bilgilere sahip olması, iş deneyimi gibi klasik yeterlik belgelerinin ötesinde sahadaki işleyişin esas alındığı bir yorum gerektirmiştir.
Bu değerlendirmede esaslı unsur kavramı, yasağın doğrudan ispatı yerine, düzenli ve dikkat çekici biçimde tekrar eden örtüşmelerin kuvvetli karineler oluşturması yönünde yorumlanmıştır. Aynı binada faaliyet gösterilmesi, ortak iletişim araçlarının kullanılması, aynı IP üzerinden ihale dokümanlarının indirilmesi ve ortak vekil tayinleri gibi pek çok unsurun bir araya gelmesi, tesadüfle açıklanamayacak ölçüde bir bütünlük göstermiştir. Bu nedenle, mevzuatta yasak fiil kapsamında tanımlanan danışıklı hareketin tespiti için ön koşul sayılabilecek bağımsızlık ilkesinin ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
Pilot ortağın iş deneyimi yönünden somut bir tartışma bulunmasa da, değerlendirme esasen bağımsız ve gerçek rekabete dayalı teklif verilmesi ilkesi üzerinden yürütülmüştür. Pilot ortağın iş deneyiminin geçerliliği sorgulanmaksızın, teklif veren tüzel kişiliklerin görünürdeki ayrılıklarına rağmen birlikte hareket ettiklerine dair güçlü işaretlerin bir araya gelmesi esas alınmıştır. Bu durum, yalnızca belgelerin uygunluğuna değil, teklif sahipleri arasındaki fiili işbirliği olasılığına odaklanan bir yaklaşımı yansıtmaktadır.
Kamu İhale Kurulu, kararında biçimsel ayrımlar yerine, sahadaki gerçek duruma ve fiili bağlara öncelik vermiştir. Aynı iletişim kanallarının kullanılması, vekâlet verilen kişilerin ortaklığı gibi unsurlar Kurul açısından ciddi şüphelerin ötesine geçerek, açıkça yasa dışı anlaşmalı hareketin göstergesi sayılmıştır. Sonuç olarak, isteklilerin değerlendirme dışı bırakılması ve ihalenin baştan yapılmasına karar verilmiş, bu yaklaşım şeffaflık ve eşitliği esas alan kamu ihale sistemi içinde önemli bir içtihat oluşturarak benzer vakalara yönelik emsal teşkil etmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.