KÜNYE
- Toplantı No: 2023/017
- Gündem No: 11
- Karar Tarihi: 08.03.2023
- Karar No: 2023/UY.I-450
- Başvuru Sahibi: Bayındırlar Yapı Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Anadolu Yakası Yol Bakım ve Onarım Şube Müdürlüğü
- İKN: 2022/951481
- İhale Adı: Anadolu Yakası Geneli Yollarda Kullanılmak Üzere Yol Beton Elemanları Alımı ve Yaya Alanları ile Geometrik Düzenleme Yapım, Bakım ve Onarım İhalesi
Özet
İhale sürecinde şikayet başvuru süresinin geçirilmesi nedeniyle itirazen şikayetin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ÇED raporu alınmadan ihaleye çıkılmasının hukuka aykırı olduğunu, yaklaşık maliyet ve fiyat dışı unsurlara ilişkin belgelerin eksik olduğunu, puanlama kriterlerinin belirsiz olduğunu, yeterlik belgelerinin EKAP üzerinden sorgulanıp sorgulanmadığını ve teklif değerlendirmesinde aritmetik hatalar yapıldığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale ilanı 24.10.2022 tarihinde yapılmış olup, başvuru sahibinin şikayet başvurusunu bu tarihten itibaren on gün içinde ve ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapması gerekirken, başvuru sahibinin şikayet başvurusunu bu süreleri geçtikten sonra yaptığı tespit edilmiştir. İhale dokümanına ilişkin şikayetlerin ilan veya dokümanın edinildiği tarihten itibaren mevzuatta belirtilen süreler içinde yapılması zorunludur. Ayrıca, e-tekliflerin EKAP üzerinden hazırlanıp gönderilmesi ve tekliflerin EKAP üzerinden değerlendirilmesi usulüne uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle başvuru sahibinin iddialarının süresinde yapılmadığı ve teknik açıdan da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale ilanı yayımlandıktan sonra yapılan şikayet başvurusu hangi şartlarda kabul edilir, hangi şartlarda reddedilir?
Cevap: İhale ilanı yayımlandıktan sonra şikayet başvurusunun kabul edilebilmesi için, başvurunun ilan tarihinden itibaren mevzuatta belirtilen en geç süre içinde yapılması gerekir. Bu süre genellikle on gün olup, ayrıca başvuru ihale tarihinden en az üç iş günü önce idareye ulaşmış olmalıdır. Bu şartların sağlanmaması halinde, şikayet başvurusu süresinde yapılmadığı gerekçesiyle reddedilir. Sürelerin başlangıcı ilan tarihine veya dokümanın edinilme tarihine göre farklılık gösterebilir; hangi sürelerin hangi aşamada geçerli olduğu konusunda tereddütler önceden netleştirilmelidir.
Soru: İhale dokümanına ilişkin şikayetlerin yapılma zamanı nasıl belirlenir ve bu zaman aşımına dikkat edilmezse ne olur?
Cevap: İhale dokümanına ilişkin şikayetler, dokümanın başvuru sahibince edinildiği tarihten itibaren mevzuatça belirlenen süreler içinde yapılmalıdır. Eğer başvuru dokümanın edinildiği tarihten itibaren geç kalınarak yapılırsa, şikayet süresinde yapılmadığı gerekçesiyle bu başvurular kabul edilmez. Bu durum, idarenin işleminde hata veya eksiklik iddiası olsa bile süreden kaynaklı usul engeli doğurur ve başvurunun esastan incelenmesini engeller.
Soru: Taleplerin süresinde olmaması halinde iddiaların esas incelemesi yapılır mı, yapıldığında ne gibi sonuçlar doğabilir?
Cevap: Şikayet başvuruları süresinde yapılmadığında, Kurul genellikle bu başvuruları esastan incelemez. Süreye riayet edilmemesi, başvurunun şekli eksikliği gibi değerlendirilir ve bu nedenle iddiaların doğruluğunun araştırılmasına gerek kalmaz. Ancak, bazı olağanüstü durumlarda süreler hususunda farklı yorumlar veya haklı mazeretler varsa, başvurunun esasına girilebilir; ancak bu oldukça nadirdir ve öncesinde net bir hukuki değerlendirme gerektirir.
Soru: Elektronik ortamda (EKAP) hazırlanan ve gönderilen teklifler ile ilgili şikayetler hangi ölçütlere göre değerlendirilir?
Cevap: Elektronik ortamda EKAP üzerinden hazırlanan ve gönderilen teklifler, mevzuatta öngörülen usullere uygun şekilde yapıldığı sürece geçerli kabul edilir. EKAP sistemi üzerinden teklif hazırlama, gönderme ve değerlendirme süreçlerinin usulüne uygun gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği dikkatle incelenir. İhale sürecinde bu usuller eksiksiz yerine getirildiyse, sistemsel işlemlerle ilgili itirazlar genellikle yerinde bulunmaz. Şikayetlerin kabulü için sistemsel bir hata veya mevzuata aykırılık somut olarak gösterilmelidir.
Soru: İhale sürecinde puanlama kriterlerinin belirsizliği veya fiyat dışı unsurlara ilişkin belgelerin eksikliği şeklindeki iddialar ne zaman ve nasıl dikkate alınır?
Cevap: Bu tür iddialar ancak şikayet başvurusu mevzuatta belirtilen süreler içinde yapıldığında değerlendirmeye alınır. Süre aşımı halinde, bu iddialar esastan incelenmeyerek reddedilir. Şikayet süresi içinde yapıldığında ise; puanlama kriterlerinin açık, ölçülebilir ve tutarlı olması, fiyat dışı unsurların ise ihale dokümanında belgelendirilmiş ve şeffaf olması gerekir. Eksiklikler veya belirsizlikler varsa, bunlar ihale işleminin iptalini veya yeniden değerlendirmeyi gerektirebilir. Ancak sürenin geçirilmesi halinde bu talepler dikkate alınmaz.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibi, ihale ilanı yayımlandıktan sonra mı yoksa dokümanları edindikten sonra mı şikayet başvurusunu yapmak zorundaydı?
Cevap: Başvuru sahibi, ihale ilanının yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde ve ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar şikayet başvurusunda bulunmak zorundaydı. İdare dokümanlarına ilişkin şikayetler ise dokümanın edinildiği tarihten itibaren mevzuatta belirtilen süreler içinde yapılmalıdır. Bu vakada başvuru sahibi, her iki süreyi de geçerek şikayet başvurusunu yaptı.
Soru: Başvuru sahibinin ÇED raporu alınmaması ve diğer iddialarının incelenmeden reddedilmesinin gerekçesi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin iddiaları süresinde yapılmadığı için, Kamu İhale Kurulu bu iddiaları esastan incelememiştir. Süre şartlarına uyulmadığı için şikayet başvurusu süresinde olmadığı ve dolayısıyla diğer iddiaların yerinde olmadığı kararı verilmiştir.
Soru: E-tekliflerin EKAP üzerinden hazırlanıp gönderilmesi ve değerlendirilmesi konusunda nasıl bir tespite varılmıştır?
Cevap: Kurul, e-tekliflerin EKAP sistemi üzerinden usulüne uygun şekilde hazırlandığını ve gönderildiğini, tekliflerin de EKAP üzerinden değerlendirilmesinin mevzuata uygun olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle bu konudaki iddialar yerinde bulunmamıştır.
Soru: İhale sürecinde iddia edilen yaklaşık maliyet ve fiyat dışı unsurlara ilişkin belgelerin eksikliği konusu nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: İddia, başvuru sahibi tarafından süreler içinde yapılmamış olduğu için bu husus esastan incelenmemiş ve eksikliğe ilişkin şikayet başvurusunun süresinde olmadığı anlayışıyla reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen vakada, şikâyet başvurusunun merkezinde, ihale sürecine dair birtakım teknik ve hukuki eksiklik iddiaları yer alsa da, esas uyuşmazlık konusu, başvuru sahibinin bu iddiaları süresi içinde gündeme getirip getirmediğidir. Başvuru sahibi; ÇED raporu alınmadan ihaleye çıkılması, yaklaşık maliyet ve fiyat dışı unsurların eksikliği gibi çeşitli usulsüzlükler ileri sürmüş, bunun yanı sıra teklif değerlendirmesinde aritmetik hata yapıldığını belirtmiştir. Ancak bu iddialar hangi tarihlerde ve hangi usulle dile getirildiği yönünden değerlendirildiğinde, başvurunun süresinden sonra yapıldığı anlaşılmıştır ki, bu durum uyuşmazlığın çerçevesini belirlemiştir.
İhale sürecine ilişkin olarak, özellikle yeterlilik değerlendirmesinde kullanılan belgelerin tamlığı, puanlama kriterlerinin açıklığı ve EKAP sisteminin işlerliği gibi noktalar başvuru sahibi tarafından sorgulanmıştır. Ancak bu tür iddialar, doğrudan ihale dokümanı ve ilanıyla ilgilidir; dolayısıyla bunlara ilişkin şikayetlerin ilan tarihinden itibaren belirlenen süre içinde yapılması gerekir. Mevcut olayda, başvuru sahibinin bu sürelerden hem ilan hem de doküman açısından saptığı görülmüş ve Kamu İhale Kurulu, bu nedenle bu iddiaları esastan incelememiştir.
Bu vakada “esasa girmeme” yaklaşımının temelinde, ihale hukukunda “esaslı unsur”dan önce gelen şekli unsurlara, özellikle süreye riayet kuralına verilen önem yatmaktadır. Kurul, iddialarda yer verilen içeriklerin teknik ya da hukuki geçerliliğini değerlendirme gereği dahi duymamış; çünkü bu iddiaların değerlendirilmesi için ön koşul olan zamanında başvuru yükümlülüğü yerine getirilmemiştir. Bu yaklaşım, ihalenin öngörülebilirliği ve idari işlemlerin kesinliği açısından sürelere bağlılığa verilen önemi yansıtır.
Pilot ortağa ilişkin iş deneyimi ya da yeterlik belgeleri özelinde herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Gerek başvuru sahibi tarafından sunulan iddialarda bu yönde ayrıksı bir vurgu yapılmaması, gerekse Kurul’un şekli eksiklik nedeniyle esasa hiç girmemesi nedeniyle, ortaklık yapısındaki roller ve pilot ortağın durumuna ilişkin hukukî bir analiz geliştirme imkânı doğmamıştır. Bu da başvurunun zaman aşımına uğramasının, yalnızca esasın reddiyle sınırlı kalmayıp, kapsamlı bir teknik incelemeyi de engellediğini göstermektedir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, şikayet başvurusunun ihale ilan tarihine göre belirlenmiş süreler içinde yapılmadığını belirlemiş, buna bağlı olarak iddiaların esastan incelenmesini gerekli görmemiştir. Ayrıca, EKAP üzerinden yürütülen elektronik teklif alma ve değerlendirme süreçlerinin usule uygun yapıldığı tespitiyle teknik yönden de başvuruda herhangi bir yerindelik unsuru bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Böylece hem şekli hem de teknik açıdan başvuru geçersiz sayılmış ve başvurunun reddine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.