KÜNYE
- Toplantı No: 2022/023
- Gündem No: 8
- Karar Tarihi: 20.04.2022
- Karar No: 2022/UY.I-509
- Başvuru Sahibi: Dnt Mühendislik Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 92. Şube Müdürlüğü
- İKN: 2021/899502
- İhale Adı: Malatya-Yeşilyurt (Beylerderesi) İlçe Merkezi 3 Kısım Taşkın Koruma İnşaatı
Özet
İhale sonrası yaklaşık maliyet güncellemesi mevzuata aykırı olmadığı için itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, yaklaşık maliyetin ihale sonrasında güncellenmesinin mevzuata aykırı olduğunu, fiyat dışı unsur hesaplamasının hatalı yapıldığını, yeterlik bilgileri tablosundaki fiyat dışı unsur beyanlarının yanlış olduğunu, iş deneyim belgesinin geçerli olmadığını ve beton miktarının yüksek olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
4734 sayılı Kanun ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre yaklaşık maliyet ihale öncesinde belirlenip güncellenebilir ancak ihale sonrasında güncelleme yapılamaz. İdare ihale işlemlerini ilandan önce belirlenen yaklaşık maliyet üzerinden yapmış, sonradan yapılan güncelleme tekliflerin piyasa fiyatlarına uygunluğunu değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Ayrıca fiyat dışı unsur puanlaması idari şartnamede belirtilen iş kalemleri oranları esas alınarak EKAP üzerinden otomatik hesaplanmış ve tüm isteklilere tam puan verilmiştir. İş deneyim belgesi ise mevzuata ve şartnameye uygundur. Beton miktarına ilişkin iddia ise ihale dokümanına yönelik olup süresi içinde başvurulmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyetin ihale öncesi belirlenip ihale sonrası güncellenmesi teklifler üzerinde nasıl bir etkiye yol açabilir ve bu durum mevzuat açısından nasıl değerlendirilir?
Cevap: Yaklaşık maliyet ihale öncesinde tespit edilerek ihale süreci bu tutar üzerinden yürütülür. İhale sonrası yapılan yaklaşık maliyet güncellemeleri, teklifler değerlendirilirken piyasa şartlarının daha gerçekçi tespiti amacıyla kullanılabilir ancak bu güncellemenin ihale sürecini etkileyecek şekilde tekliflerin yapıldığı tutarı değiştirmemesi önemlidir. Mevzuat yaklaşık maliyetin ihale öncesi kesinleşmesini öngörür, ihale sonrasında yapılan güncellemenin ihale sonucu ve tekliflerin geçerliliği üzerinde doğrudan etkisi olmamalıdır. Dolayısıyla, yaklaşık maliyetin ihale sonrası güncellenmesi piyasa koşullarını değerlendirme amaçlı yapılmışsa, tekliflerin mevzuata uygunluğu ve ihtilaflı durumlarda temel hukuki itiraz sebebi oluşturmaz.
Soru: Fiyat dışı unsurların puanlama yöntemi belirlenirken nelere dikkat edilmelidir ve bu konuda sıklıkla yapılan hatalar nelerdir?
Cevap: Fiyat dışı unsurların puanlaması, ihale dokümanlarında net olarak tanımlanmış iş kalemlerinin ve oranlarının esas alınması suretiyle şeffaf ve otomatik yöntemlerle yapılmalıdır. Sıklıkla yaşanan hatalardan biri, puanlamanın subjektif yapılması veya idari şartnamede belirtilmeyen kriterlerin uygulanmasıdır. Ayrıca, EKAP veya benzeri sistemlerin puanlamada kullanılması standart bir uygulama olup bu sistemlerin algoritmalarının ihale şartnamesi ile uyumlu olması gerekir. Puanlamada bütün isteklilere haksız avantaj ya da dezavantaj yaratacak uygulamalar, itiraz ve değerlendirme dışı bırakılma sebebi olabilir.
Soru: İş deneyim belgesinin geçerliliği hususunda dikkat edilmesi gereken temel kriterler nelerdir?
Cevap: İş deneyim belgesinin; işin süresi, kapsamı ve şartnameye uygunluğunun somut olarak belgelenmiş olması gerekir. Ayrıca, belgenin ihale mevzuatı ve ilgili ihale şartnamesine uygun düzenlenmiş olması önem taşır. Sıkça karşılaşılan sorunlar arasında, belgenin yetkisiz kişilerce veya mevzuata uygun olmayan formatta düzenlenmesi, iş kalemlerinin ihale konusu iş ile uyumsuz olması sayılabilir. Geçerli iş deneyim belgesi, yeterlik değerlendirmesinde itiraz konusu yapılabilir ancak eksik ya da mevzuata aykırı olmayan belgeler genellikle geçerli sayılır.
Soru: İhale dokümanı içeriğine yönelik itirazların zamanı ve önemi nedir?
Cevap: İhale dokümanına ilişkin itirazların, mevzuatta belirlenen başvuru ve itiraz süreleri içinde yapılması gerekir. Dökümana sonradan yapılan itirazlar genellikle değerlendirmeye alınmaz. Bu sürelere riayet edilmemesi, idari işlemlerin iptali ya da ihtilaflara yol açabilir. Uygulamada, doküman içeriğindeki teknik miktar veya şartlara yapılan itirazların süresi geçtikten sonra yapılması, çoğunlukla dikkate alınmayan bir hata olarak değerlendirilir ve itirazın reddine zemin hazırlar.
Soru: Yaklaşık maliyet ve fiyat dışı unsurların güncellenmesinin tekliflerin elenmesine veya iptal sebebi olmasında dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin ve fiyat dışı unsur değerlerinin güncellenmesi ihale öncesinde yapılmalıdır; ihale sonrası yapılan değişiklikler genellikle tekliflerin değerlendirilmesi ve karşılaştırılması aşamasında piyasa koşullarına uyum için yapılır ve doğrudan tekliflerin elenmesine neden olmaz. Ancak, bu işlemlerin ihale mevzuatına uygun, şeffaf ve dokümanlarla desteklenmiş olması gerekir. Güncellemeler usulsüz veya ihale şartnamesine aykırı şekilde yapılırsa, tekliflerin elenmesine ya da işlemin iptaline yol açabilir. Bu nedenle, yaklaşık maliyet ve fiyat dışı unsur hesaplamalarına ilişkin değişikliklerin usulüne uygun ve gerekçeli olması önemlidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale sonrasında yaklaşık maliyetin güncellenmesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Bu vakada yaklaşık maliyet ihale öncesinde belirlenmiş ve ihale işlemleri bu tutar üzerinden yürütülmüştür. Sonradan yapılan güncelleme, tekliflerin piyasa fiyatlarına uygunluğunu değerlendirmek amacıyla yapılmıştır ve ihale sonrası yaklaşık maliyetin güncellenmesi mevzuata aykırı bulunmamıştır.
Soru: Fiyat dışı unsur hesaplamasının hatalı olduğu iddiası bu vakada nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Fiyat dışı unsur puanlaması idari şartnamede belirtilen iş kalemleri oranları esas alınarak EKAP üzerinden otomatik olarak yapılmış, tüm isteklilere çekişmeye yer vermeyecek şekilde tam puan verilmiştir. Dolayısıyla fiyat dışı unsur hesaplamasında mevzuata aykırılık görülmemiştir.
Soru: İş deneyim belgesinin geçersiz olduğu iddiası bu somut olayda kabul edilmiş midir?
Cevap: Bu vakada iş deneyim belgesi mevzuata ve ihale şartnamesine uygundur. Bu nedenle işlemin geçersiz olduğu yönündeki iddia reddedilmiştir.
Soru: Beton miktarının fazla olduğuna ilişkin itiraz süresi ve değerlendirmesi nasıl olmuştur?
Cevap: Beton miktarına ilişkin itiraz, ihale dokümanına yöneliktir ve bu tür itirazların süresi içinde yapılması gerekmektedir. Vakada bu iddia zamanında yapılmadığı için değerlendirmeye alınmamış ve itiraz reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyet başvurusuna konu uyuşmazlık, ihale sonrasında yaklaşık maliyetin güncellenmesinin hukuki sonuçları çerçevesinde şekillenmiştir. Başvuru sahibi, yapılan güncellemenin mevzuata aykırı olduğunu öne sürmüş; ayrıca fiyat dışı unsur hesaplamasının hatalı yapıldığını, yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen unsurların geçersiz olduğunu, sunulan iş deneyim belgesinin uygun olmadığını ve beton miktarının kapsam dışı kaldığını iddia etmiştir. Bu itirazlar, hem ihale sürecine ilişkin usul denetimini hem de teklif değerlendirme esaslarının sınırlarını gündeme getirmiştir.
İhale sürecine dair tartışmanın odaklandığı önemli alanlardan biri, iş deneyim belgesinin geçerliliğine ilişkindir. Başvuru sahibi, sunulan belgenin şartnameye ve mevzuata uygun olmadığını belirtmişse de, yapılan incelemede bu iddiayı destekleyen somut bir tespitte bulunulmamıştır. Kurul değerlendirmesi, iş deneyim belgesinin kapsamı ve niteliğinin ihale dokümanında aranan kriterlere uygun olduğunu ortaya koymuş ve bu belgenin ihaleye katılım açısından hukuken geçerli olduğu sonucuna varmıştır. Böylece, belgede yer alan iş kalemlerinin ihale konusu işle uyumu açısından bir eksiklik tespiti yapılmamıştır.
Esaslı unsur kavramı bakımından, özellikle fiyat dışı unsur hesaplamasının değerlendirilme şekli dikkate değerdir. Bu hesaplama, idari şartnamede belirtilen kriterlere uygun olarak EKAP üzerinden otomatik şekilde gerçekleştirilmiş ve bu yöntemle tüm isteklilerin aynı puanı alması sağlanmıştır. Bu durum, değerlendirme sürecinde subjektifliğe yer verilmeyerek şeffaf ve öngörülebilir bir uygulamanın tercih edildiğini göstermektedir. Bu bağlamda, başvuru sahibinin bu alanda dezavantajlı konuma düşmediği ve işlemin sonuçları üzerinde belirleyici bir etkisinin olmadığı anlaşılmaktadır.
Uygulamada sıkça karşılaşılan konulardan biri olan pilot ortağa ait iş deneyim belgesi yönünden ise herhangi bir ayrıştırma ya da detaylı farklılaştırma yapılmamıştır. İş ortaklığında pilot ortağın yüklenici sıfatıyla yeterli deneyime sahip olup olmadığı yönündeki denetim, genellikle ayrı bir önem taşırsa da vakada böyle bir tartışmaya gerek olmayacak şekilde belgenin uygun olduğu saptanmıştır. Teklifin değerlendirmeye alınabilmesi açısından pilot ortak yükümlülüklerinin karşılandığı ve belge içeriğinde bu yönde bir yetersizlik bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, tüm iddiaları ayrı ayrı değerlendirmiş ve başvurunun reddine karar vermiştir. Yaklaşık maliyetin ihale öncesinde kesinleştirilip işlem sürecinin bu tutar üzerinden yürütülmüş olması, mevzuata uygunluk açısından belirleyici olmuştur. Sonrasında yapılan güncellemenin yalnızca piyasa koşullarını analiz etmeye yönelik olduğu, ihale sonuçlarını etkilemediği ortaya konmuştur. Fiyat dışı unsur değerlendirmesi teknik olarak eşit puanlama ile sağlanmış, iş deneyim belgesi geçerli sayılmış; beton miktarına ilişkin iddianın ise süresinde yapılmaması nedeniyle incelenmemesine karar verilmiştir. Bu çerçevede, şikâyet başvurusunun esastan reddi hukuki açıdan yerinde bulunmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.