KÜNYE
- Toplantı No: 2022/045
- Gündem No: 22
- Karar Tarihi: 28.09.2022
- Karar No: 2022/UY.I-1162
- Başvuru Sahibi: AB Mekanik Teknolojileri Tesisat Sist. San. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Sinop Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü
- İKN: 2022/741365
- İhale Adı: Sinop Yurt Müdürlüğü A ve B Blokları Doğalgaz Dönüşüm İşi
Özet
İhale konusu işin danışmanlık hizmetini yapan kişi veya şirketin ihaleye katılması yasak olduğundan teklif değerlendirme dışı bırakıldı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ihale dokümanında yer alan proje dosyasını yapan, çizen ve kontrol eden kişi olması nedeniyle ihaleye katılamayacağını ve ihalenin iptal edilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenicilerin ve bunların ortaklık ve yönetim ilişkisi bulunan şirketlerin ihaleye katılamayacağı 4734 sayılı Kanun’un 11. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. İhale dokümanında proje danışmanlık hizmetini yapan şirketin ve bu şirketin %100 ortağı olan kişinin, ayrıca proje üzerinde görev alan gerçek kişinin ihaleye katıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, ihaleye katılanlar arasında eşitlik ve rekabeti ortadan kaldıracak niteliktedir ve yasağa aykırıdır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale konusu işin hazırlanmasında ya da danışmanlığında görev alan gerçek kişi veya şirketin ihaleye katılması neden genellikle yasaklanır?
Cevap: İhale konusu işin hazırlanması, tasarımı veya danışmanlığı aşamasında yer alan kişi veya şirketin ihaleye katılması, ihale sürecindeki rekabetin ve eşitliğin bozulmasına yol açabilir. Bu durum, mevzuatta yer alan çıkar çatışmasını önleme ve şeffaflık ilkeleri açısından problem teşkil eder. Bu nedenle çoğu durumda, söz konusu kişi ya da şirketin ihaleye katılması yasaklanmakta ve teklifleri değerlendirme dışı bırakılmaktadır.
Soru: Proje dokümanlarını hazırlayan kişi veya şirketin ortaklarının ihaleye katılması teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirir mi?
Cevap: Proje dokümanlarını hazırlayan veya danışmanlık hizmeti veren şirketin ortakları, doğrudan işin hazırlanmasına katkıda bulunan kişiler olduğundan, bu durum ihalede eşit rekabet ortamını ortadan kaldırabilir. Bundan dolayı ortakların ihaleye katılması teklifin mevzuata aykırı olmasına ve değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir.
Soru: İhale mevzuatında katılım yasağı getirilen kişi veya şirketlerin tespiti hangi unsurlara dayanır ve hangi durumlarda birden fazla kişi için yasak uygulanabilir?
Cevap: Katılım yasağı, işin hazırlanması, projelendirilmesi, danışmanlık verilmesi gibi doğrudan teknik veya idari katkısı olanlarla sınırlı kalmaz; bu kişilerin ortaklık ya da yönetim ilişkisi bulunan şirketler de kapsanabilir. Bu nedenle, proje üzerinde görev alan bir gerçek kişi ve onun ortak olduğu şirket birlikte yasaklı sayılabilir. Bu tür ilişkiler idari inceleme ve belge kontrolüyle ortaya konur.
Soru: İhalenin yeniden yapılması gerektiği durumlar nelerdir ve bu karara hangi şartlar altında varılır?
Cevap: İhalenin konusu ile ilgili işte danışmanlık veya proje hazırlama görevini üstlenmiş kişi veya şirketin ihaleye hukuken katılması sonucu teklif değerlendirme dışı bırakıldığında, ihale sürecindeki rekabet eşitliği bozulur. Bu nedenle, hukuka uygunluğun sağlanması maksadıyla ihale iptal edilip yeniden yapılabilir. Yeniden ihale kararı, yasaklı katılım nedeniyle ihale sürecinin geçersiz hale geldiğinin tespiti halinde alınır.
Soru: İhaleye katılan bir gerçek kişi aynı zamanda yüklenici firmada ortak ya da yönetici ise bu durum teklifin durumunu nasıl etkiler?
Cevap: Eğer gerçek kişi ihale konusu işin danışmanlığında görev aldıysa ve aynı zamanda teklif veren firmada ortak veya yönetici konumundaysa, bu durum hem çıkar çatışması hem de rekabeti bozucu etki doğurur. Bu yüzden teklif, ihale mevzuatı kapsamında değerlendirme dışı bırakılır. Ancak bu tespit için mahkemeleşme veya inceleme sürecinde somut deliller aranır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale konusu işin proje danışmanlık hizmetini yapan şirketin %100 ortağı olan gerçek kişinin ihaleye katılması neden yasak sayılmıştır?
Cevap: Çünkü proje danışmanlık hizmetini yapan şirketin %100 ortağı olan gerçek kişi, ihale konusu işte danışman olarak görev almış ve bu nedenle 4734 sayılı Kanun’un 11. maddesi gereği, ihaleye katılması yasaklanmıştır. Bu kişi ihaleye katılarak rekabet eşitliğini bozan durum yaratmıştır.
Soru: Proje üzerinde danışmanlık hizmeti veren gerçek kişinin ihaleye katılması teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını nasıl etkiler?
Cevap: Proje üzerinde görev alan danışman gerçek kişinin ihaleye katılması, 4734 sayılı Kanun’un 11. maddesine aykırı olduğundan, bu kişinin yer aldığı teklif mevzuata uygun olmadığı için değerlendirme dışı bırakılır.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aynı zamanda ihale konusu işin proje dosyasını hazırlayan ve çizen kişi olması, ihalenin iptal edilmesini gerektirir mi?
Cevap: Evet, çünkü ihale dokümanlarını hazırlayan, çizen ve kontrol eden kişi olarak görev yapan gerçek kişinin ihaleye katılması rekabeti ve eşitliği bozar, bu nedenle teklif değerlendirme dışı bırakılmış ve ihalenin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılması gereklidir.
Soru: Bu vakada ihalenin yenilenmesine karar verilmesinin hukuki gerekçesi nedir?
Cevap: İhale konusu işin proje danışmanlığını yapan şirketin ortağı ve proje üzerinde görev alan kişinin ihaleye katılması, rekabet koşullarını ortadan kaldırmakta ve 4734 sayılı Kanun’un 11. maddesine aykırıdır. Bu nedenle teklif değerlendirme dışı bırakılmış, ihalenin hukuka uygun hale getirilmesi için yeniden yapılmasına karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine yapılan itiraz, teklif sunan bir istekliyle ilgili katılım yasağının ihlal edildiği iddiasına dayanmaktadır. Uyuşmazlık, ihale konusu işin proje danışmanlığını yapan bir şirketin, bu şirketin %100 ortağı olan gerçek kişinin ve aynı projede teknik görev üstlenen bir başka kişinin ihaleye teklif sunmasıyla ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi, bu kişilerin ihale sürecine dahil olmasının yasağa aykırı olduğunu belirterek, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını ve ihalenin iptalini talep etmiştir. Kurul, bu iddiayı somut tespitlerle incelemiş ve ihale sürecindeki tarafsızlık ilkesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlıkta temel tartışma konusunu, teklif veren isteklinin iş deneyim belgelerinden ya da teknik yeterliğinden ziyade, ihale konusu işin hazırlanma sürecindeki rolü oluşturmaktadır. Bu kişilerin danışmanlık hizmeti sundukları işe aynı zamanda teklif vermesi, ihale sürecinin sağlıklı ve rekabetçi yürütülebilmesine gölge düşüren bir durum yaratmıştır. Dolayısıyla, burada değerlendirilen husus, belge içeriklerinden çok, teklif sahibi kişi ya da şirketin ihale öncesi aşamada sürece ne ölçüde müdahil olduğudur.
İhaleye katılım yasağı kapsamında değerlendirilen bu durum, kamu ihale hukukunda “esasa etkili unsur” olarak nitelendirilebilecek bir mahiyet taşımaktadır. Danışmanlık hizmeti sunan bir kişinin teklif sunması sadece şekli bir aykırılık olarak görülmemekte, aksine ihalenin rekabet ve eşitlik ilkelerini doğrudan zedeleyici bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Bu nedenle kurul tarafından yapılan analizde, yasağa aykırılık yalnızca süreç ihlali olarak değil, aynı zamanda ihalenin esas unsurlarından biri olan rekabet ortamının ortadan kalkması olarak ele alınmıştır.
Pilot ortağın projede yer alan danışmanlık ilişkisi ve şirketteki tam ortaklık konumu, teklifin değerlendirilmesinde belirleyici etken olmuştur. Kurul, bu kişinin yalnızca şirket ortağı olarak değil, aynı zamanda projenin hazırlanmasında teknik sorumluluk üstlenmiş olması nedeniyle, projeye ilişkin bilgiye asimetrik ve diğer isteklilerden farklı şekilde erişim sağlamış olduğunu değerlendirmiştir. Bu durum, istekliler arasında eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ve teklifin sağlıklı olarak değerlendirilemeyeceğini göstermiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, başvuru sahibinin iddialarını haklı bularak, ilgili şahsın teklife katılımını mevzuata aykırı değerlendirmiştir. Bu çerçevede teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ihalenin, katılım yasağı hükümlerine uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Kurulun bu yaklaşımı, ihale sürecinde şeffaflık, tarafsızlık ve eşitlik ilkelerinin korunmasına dönük hassasiyetin açık bir yansıması olarak görülmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.