KÜNYE
- Toplantı No: 2022/018
- Gündem No: 33
- Karar Tarihi: 23.03.2022
- Karar No: 2022/UY.II-404
- Başvuru Sahibi: Türkan AYDIN
- İhaleyi Yapan İdare: Bartın Belediye Başkanlığı Park ve Bahçeler Müdürlüğü
- İKN: 2022/16328
- İhale Adı: Muhtelif Binalar Yapım İşi
Özet
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının iş deneyim belgeleri uygun bulunurken, ikinci teklif sahibinin deprem güçlendirme iş deneyim belgesi benzer işe uygun bulunmadı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının özel ortağının iş deneyim belgesinin onarım işi olduğunu ve ihale dokümanına uygun olmadığını, ikinci teklif sahibinin iş deneyim belgesinin ise deprem güçlendirme işi olduğunu, bu nedenle her iki isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği hükümlerine göre, ihale konusu iş muhtelif bina yapımı olup BIII grubu işler benzer iş olarak kabul edilmektedir. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının pilot ortağının iş deneyim belgesi, betonarme bina yapımı işine ilişkin olup ihale konusu işin esaslı unsurunu karşılamaktadır ve iş deneyim tutarı beşte bir oranında güncellenmeden de ihale asgari tutarını aşmaktadır. Özel ortağın onarım işine ilişkin iş deneyim belgesi ise benzer işe uygunluk açısından %40 oranını sağlamaktadır. İkinci teklif sahibinin iş deneyim belgesi ise deprem güçlendirme işi olup, işin esaslı unsuru bina yapımı olsa da, işin yapım amacı ve işlevi bakımından sıfırdan bina yapımı niteliğinde olmadığı için benzer işe uygun bulunmamıştır.
İdare Görüşü
İdare, pilot ortağın iş deneyim belgesinin ihale konusu işin tamamını karşıladığını, özel ortağın iş deneyim belgesinin benzer işe uygun olduğunu, ikinci teklif sahibinin iş deneyim belgesinin ise BIII grubu iş kapsamında benzer işe uygun olduğunu belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İş deneyim belgelerinin benzer işe uygunluğu nasıl belirlenirken işin esaslı unsuru ve işlevi arasında hangi fark gözetilmelidir?
Cevap: İş deneyim belgesinin benzer işe uygunluğu değerlendirilirken, sadece iş adı veya işin genel kapsamı değil, işin esaslı unsuru ve işlevi de dikkate alınır. Esaslı unsur; ihale konusu işin yapısal temel gereksinimlerini karşılayan önemli parçalarıdır. İşlev ise işin amacı ve kullanım şeklidir. Örneğin, bina yapımı esaslı unsurken, güçlendirme veya onarım işleri işin yapım amacı ve işlevi bakımından farklılık gösterebilir. Bu nedenle, bir iş deneyim belgesi esasa ilişkin esaslı unsurla uyumlu ve işin işlevsel amacına yakın olmalıdır. Aksi halde, benzer iş olarak kabul edilmez ve teklifin değerlendirme dışı kalması söz konusu olabilir.
Soru: İş ortaklıklarında her ortağın iş deneyim belgesi için benzer işe uygunluk oranı nasıl değerlendirilmektedir?
Cevap: İş ortaklığında benzer işe uygunluk ölçütü, ortakların iş deneyim belgelerinin toplam tutarı üzerinden belirlenen asgari tutarın karşılanması ile birlikte, her ortağın sunduğu belge kapsamındaki benzerlik oranına göre değerlendirilir. Örneğin, ortaklardan birinin iş deneyimi ihale konusu işin esaslı unsurunu tamamen karşılarken diğerinin belgelediği iş deneyimi %40 veya daha yüksek oranda benzer işe uygun kabul edilebilir. Böylece iş ortaklığı, toplamda yeterli iş deneyimine sahip sayılır, ancak ortakların belgelerinde benzerlik oranının yeterli olması aranır.
Soru: Benzer işe uygunluk değerlendirirken iş deneyim tutarının güncellenmesi zorunlu mudur, yoksa güncellenmeden de asgari tutarın aşılması yeterli midir?
Cevap: İş deneyim tutarının benzer işe uygunluk bakımından güncellenmesi genel uygulamada önemli olmakla birlikte, bazı durumlarda güncellenmeden de ihale asgari tutarının belirli bir oranını aşması yeterli görülebilir. Özellikle esaslı unsur kapsamındaki iş deneyim belgelerinde, tutarın güncellenmeden asgari tutarın belli bir oranını (örneğin beşte birini) karşılaması halinde, belge benzer işe uygun kabul edilebilir. Yine de bu durum ihale dokümanı ve uygulama kararlarına göre değişiklik gösterebilir.
Soru: Onarım ve güçlendirme işleri iş deneyim belgeleri hangi koşullarda sıfırdan bina yapımı işlerine benzer iş olarak değerlendirilebilir?
Cevap: Onarım ve güçlendirme işleri, işin yapım amacı ve kapsamı açısından sıfırdan bina yapımı gibi değerlendirilmediğinde benzer iş olarak kabul edilmesi zordur. Ancak, onarım işleri kapsamında sunulan iş deneyimi, ihale konusu işin içerdiği unsurlarla yeterince örtüşüyor ve benzerlik oranı yeterli ise (örneğin %40 veya üzeri), bu belge benzer iş olarak değerlendirilebilir. Güçlendirme işleri ise genellikle yapının işlev ve yapım amacı bakımından farklılık taşıdığı için, özel durumlar dışında benzer iş sayılmaz; bu durumda iş deneyim belgesi benzer işe uygun bulunmaması nedeniyle teklif elenebilir.
Soru: Benzer işe uygunluk tespitinde sadece iş deneyim belgesindeki iş tanımı mı yoksa işin yapım amacı ve niteliği de dikkate alınmalı mıdır?
Cevap: Benzer işe uygunluk değerlendirmesinde sadece işin adı veya tanımı esas alınmaz; işin yapım amacı, niteliği ve kapsamı da dikkate alınır. İhale konusu işin esaslı unsur ve işlevi ile iş deneyim belgesindeki işin karşılaştırılması gerekir. Eğer iş deneyim belgesi, işin yapım amacına, işlevine veya esaslı unsuruna uygun değilse, benzer iş olarak kabul edilmeyebilir. Bu nedenle, iş deneyim belgesinin sadece teknik tanımı değil, işin tamamına ilişkin fonksiyon ve kapsamıyla da uyumu önemlidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının özel ortağının onarım işine ilişkin iş deneyim belgesi neden benzer işe uygun bulunmuştur?
Cevap: İhale konusunun muhtelif bina yapımı olması ve benzer iş olarak BIII grubu işlerin kabul edilmesi nedeniyle, özel ortağın onarım işine ilişkin iş deneyim belgesi benzer işe uygun sayılmıştır. Özel ortağın iş deneyim tutarı, benzer işe uygunluk için öngörülen %40 oranını karşılamaktadır. Bu nedenle, iş ortaklığının iş deneyim belgeleri hem kapsam hem tutar açısından yeterli bulunmuştur.
Soru: Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin deprem güçlendirme iş deneyim belgesi neden benzer işe uygun bulunmamıştır?
Cevap: İhale konusu iş sıfırdan bina yapımıyken, ikinci teklif sahibinin deprem güçlendirme işi iş deneyim belgesi, işin esaslı unsuru olan bina yapımına değil, güçlendirme amaçlı özel yapıya ilişkindir. İşin yapım amacı ve işlevi bakımından sıfırdan bina yapımı niteliğinde olmadığından ve benzer iş kapsamında değerlendirilmediğinden, bu iş deneyim belgesi benzer işe uygun bulunmamış ve teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Pilot ortağın betonarme bina yapımına ilişkin iş deneyim belgesinin ihale konusu işin esaslı unsurunu karşılaması ne anlama gelmektedir?
Cevap: İhale konusu muhtelif bina yapımı işi için esaslı unsur, sıfırdan betonarme bina inşaatıdır. Pilot ortağın iş deneyim belgesi bu esaslı unsuru tam olarak karşıladığından, iş deneyim tutarı güncellenmeden beşte bir asgari tutarı aşmış ve ihale konusu işin temel şartlarını sağlamıştır. Bu nedenle iş ortaklığının teklifinin temel yeterliliği sağlanmıştır.
Soru: İkinci teklif sahibinin iş deneyim belgesinin benzer işe uygun bulunmaması sonucunda ihale sürecinde ne tür bir işlem yapılmasına karar verilmiştir?
Cevap: İkinci teklif sahibinin iş deneyim belgesinin benzer işe uygun olmadığının belirlenmesi nedeniyle, bu teklif mevzuata uygun olarak değerlendirme dışı bırakılmıştır. İhale işlemlerinin devamında bu durum dikkate alınarak mevzuata uygun şekilde ihalenin yeniden yapılması kararlaştırılmıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecine konu olan uyuşmazlık, muhtelif bina yapımı işinde teklif veren isteklilerin sundukları iş deneyim belgelerinin, ihale konusu işin esaslı unsurlarını karşılayıp karşılamadığına ilişkindir. Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığında yer alan özel ortağın sunduğu onarım işine ilişkin iş deneyim belgesinin, ihale dokümanında tanımlanan benzer iş tanımına uygun olmadığını ileri sürmüştür. Ayrıca sıradaki en düşük teklifi sunan ikinci isteklinin deprem güçlendirme işine dair iş deneyim belgesinin de sıfırdan bina yapımıyla eşdeğer görülmemesi gerektiğini belirterek her iki teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını talep etmiştir.
İşe ait değerlendirmede öne çıkan tartışma noktalarından biri, iş deneyim belgelerinin niteliğidir. İdare, pilot ortağın sıfırdan bina yapımı işine ilişkin sunduğu iş deneyim belgesinin ihale konusu işin tamamını kapsadığını, bu yönüyle esaslı unsurun sağlandığını ifade etmiş; özel ortağın onarım işine dair belgesinin ise BIII grubu işler kapsamında değerlendirilerek benzer işe uygun bulunduğunu savunmuştur. Buna karşılık ikinci teklif sahibinin deneyim belgesi olan deprem güçlendirme işi, ihale konusu işin kapsamı ve amacıyla uyumlu bulunmamıştır. Yapılan ayrımda, sıfırdan yapı inşası ile mevcut bir yapının iyileştirilmesine yönelik işler arasındaki yapısal ve işlevsel farklar dikkate alınmıştır.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan “esaslı unsur” kavramı bu vakada belirleyici bir ölçüt olarak kullanılmıştır. Kurul, ihale konusu işin temelini teşkil eden faaliyetlerin, yani betonarme bina yapımının, işin esaslı unsuru olduğunu belirtmiştir. Buna göre, yalnızca iş benzerliği değil, bu benzerliğin işin ana yapım bileşenlerini kapsayıp kapsamadığı da önem taşımaktadır. Bu çerçevede, özellikle ikinci teklif sahibinin sunduğu güçlendirme işi deneyiminin, esaslı unsurla örtüşmemesi nedeniyle benzer iş kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Güçlendirmenin, sıfırdan bina yapımıyla işlev ve kapsam bakımından örtüşmemesi, belgeyi yetersiz kılmıştır.
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının pilot ortağı tarafından sunulan iş deneyim belgesi, esaslı unsur olan yeni bina yapımına ilişkin olup, tutar itibarıyla da gerekli yeterlilik sınırlarını sağlamaktadır. Özel ortağın belgesinin, her ne kadar onarım işine dair olsa da, BIII grubu kapsamındaki benzer işe uygunluk oranının üzerinde gerçekleştiği görülmüştür. Böylece iş ortaklığında her bir ortağın sunduğu belgelerle ortaklık yeterliliği mevzuat çerçevesinde sağlanmış kabul edilmiştir. Bu noktada benzer işe uygunluk oranı ve işin grup sınıflandırması, değerlendirmeye yön veren temel unsurlar olmuştur.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, iş ortaklığına ait belgelerin mevzuata uygun olduğu görüşüne varmış, başvuru sahibinin bu yöndeki itirazını reddetmiştir. Ancak ikinci sıradaki istekli bakımından, deprem güçlendirme işine dair belge, yapım niteliği ve işlevsel farklılıklar nedeniyle benzer iş olarak kabul edilmemiş; bu teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği kararlaştırılmıştır. Kurul, ihale işlemlerinin bu çerçevede yeniden ve mevzuata uygun olarak yürütülmesini uygun bulmuştur. Bu değerlendirme, benzer iş kavramının teknik içerikten ziyade yapım amacı, kapsam ve işlev temelinde yorumlanmasının ihale hukukunda ne derece belirleyici olduğunu göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.