KÜNYE
- Toplantı No: 2024/032
- Gündem No: 17
- Karar Tarihi: 14.08.2024
- Karar No: 2024/UY.I-997
- Başvuru Sahibi: Dido-Ray Yapı San. Tic. A.Ş. - Akçadağ İnşaat Enerji Madencilik A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Avrupa Yakası Raylı Sistem Şube Müdürlüğü
- İKN: 2024/169596
- İhale Adı: Kirazlı-Halkalı Üniversite Metrosu Kaba İnşaatı ve Elektromekanik Tasarım İşleri
Özet
İhalenin iptali, tasarruf tedbirlerine aykırı olarak idare tarafından kullanılmak üzere araç, makine ve ekipman temin edilmesi düzenlemeleri nedeniyle uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, iptal gerekçesinin mevzuata uygun olmadığını, özellikle iptal kararında belirtilen ulaşım, haberleşme, araç-gereç ve ekipman giderlerinin mevzuata uygun olduğunu ve iptal kararının iptal edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanlarında idarenin kullanımı için yüklenici tarafından temin edilmesi öngörülen bilgisayar, tablet, telefon, ulaşım araçları ve personel gibi unsurların, 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin ‘İhale şartname ve sözleşmelerine idare tarafından kullanılmak üzere araç, makine, ekipman temini gibi alım ya da yapım konusuyla ilgili olmayan unsurların dahil edilemeyeceği’ hükmüne aykırı olduğu tespit edilmiştir. Bu unsurların yaklaşık maliyet içindeki ağırlığı ve işin işlevi göz önünde bulundurulduğunda, bu düzenlemelerin tasarruf tedbirlerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanlarında idare tarafından kullanılmak üzere yüklenici tarafından temin edilmesi öngörülen araç, makine veya ekipman giderleri hangi durumlarda tasarruf tedbirlerine aykırı sayılır?
Cevap: İdarelerin 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi ve ilgili Kurul Kararları uyarınca, ihale dokümanlarında işin teknik içeriği ve konusu dışında, doğrudan idarenin kullanımına yönelik araç, makine, ekipman veya benzeri unsurların yüklenici tarafından temin edilmesi istenmesi durumları tasarruf tedbirlerine aykırı kabul edilebilir. Özellikle bu giderlerin işin maliyetinde önemli bir paya sahip olması ve işlevsel gerekçesi bulunmaması halinde iptal sebebi olabilir.
Soru: İhale dokümanlarında personel giderlerinin idare tarafından kullanılmak üzere yüklenici tarafından karşılanması öngörülürse bu durum nasıl değerlendirilir?
Cevap: Eğer yüklenici tarafından temin edilmesi istenen personel doğrudan idarenin hizmetinde veya kullanımında olacak biçimde tanımlanmışsa ve işin konusu ile doğrudan bağlantılı değilse, bu uygulama 2024/7 sayılı Genelge hükmüne aykırı bulunabilir. Personel giderlerinin ihale konusu ile uygun ilişkilendirilmesi ve işlevsel zorunluluklarının açık olması gerekir; aksi halde bu tür düzenlemeler iptal gerekçesi oluşturabilir.
Soru: Tasarruf tedbirleri kapsamında idarenin kullanımı için yüklenici tarafından temin edilecek unsurların ihale yaklaşık maliyetinde yüksek paya sahip olması ne tür sonuçlar doğurabilir?
Cevap: Bu tür unsurların yaklaşık maliyette ağır bir ağırlık teşkil etmesi durumunda, Genelge ve Kurul Kararları açısından tasarruf ilkelerine aykırılık tespiti güçlenir. Yaklaşık maliyetteki yüksek pay, düzenlemenin işlevselliği değil, tasarruf tedbiri ile örtüşmediğine işaret edebilir ve bu durum ihale iptali sonucunu doğurabilir.
Soru: İhale şartnamelerinde tasarruf tedbirlerine aykırı unsurlar yer alması halinde itirazen şikayet mekanizması hangi şekilde işletilir?
Cevap: Tasarruf tedbirlerine aykırılık nedeniyle ihale dokümanlarının iptali talep edilmesi halinde, Kamu İhale Kurulu mevzuata uygunluk denetimini yapar. Genelge ve Kurul Kararları ile uyumsuz bulunan düzenlemeler iptal gerekçesi olarak kabul edilebilir ve itirazen şikayet başvurusu reddedilebilir. Bu durumda başvuru bedelinin iadesine genellikle yer verilmez.
Soru: İdare tarafından kullanılmak üzere yüklenici tarafından temin edilmesi öngörülen teknoloji ürünleri (bilgisayar, tablet, telefon vb.) ihale mevzuatı açısından hangi kriterlerle değerlendirilir?
Cevap: Bu tür teknoloji ürünlerinin idareye teslim edilmek üzere yükleniciden alınması, işin teknik içeriği ile doğrudan ilişkili değilse ve ilgili tasarruf tedbirlerine açıkça aykırı ise mevzuat kapsamında red ve iptal sebebi sayılabilir. İdarenin kendi ihtiyaçlarına yönelik ürün temini ihale konusu ile karıştırılmamalıdır; bu ürünlerin temini genellikle kamu alımlarına özgü ayrı düzenlemelere tabi olup, yapım veya hizmet işlerinin içinde yer alması uygun görülmeyebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanlarında idare tarafından kullanılmak üzere yüklenici tarafından temin edilmesi öngörülen araç, makine ve ekipman giderlerinin 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ne neden aykırı bulundu?
Cevap: Çünkü Genelge ile idarelerin ihale şartname ve sözleşmelerine “idare tarafından kullanılmak üzere araç, makine, ekipman temini gibi alım ya da yapım konusuyla ilgili olmayan unsurları” dahil etmemeleri zorunlu kılınmıştır. İhale dokümanlarındaki hüküm, idare tarafından kullanılmak üzere bu unsurların yüklenici tarafından temin edilmesini öngördüğü için genelge hükmüne karşıt düşmüş ve tasarruf tedbirlerine aykırı bulunmuştur.
Soru: İnceleme aşamasında, yaklaşık maliyet ve işin işlevi dikkate alınarak nasıl bir sonuca varıldı?
Cevap: Yapılan değerlendirmede, idarenin kullanımına yönelik araç, makine ve ekipman giderlerinin yaklaşık maliyette önemli bir ağırlığa sahip olduğu ve işin asıl amacına uygun olmayan bu düzenlemenin tasarruf tedbirlerine zarar verdiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle bu hükümlerin hukuka aykırı olduğu ve ihale iptalinin yerinde olduğu karara bağlanmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin iptal gerekçesi hakkında yaptığı itiraz, karar metninde nasıl değerlendirildi?
Cevap: Başvuru sahibinin, ulaşım, haberleşme, araç-gereç ve ekipman giderlerinin mevzuata uygun olduğu yönündeki itirazları reddedilmiştir. Kurul, düzenlemelerin Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve ilgili Kurul Kararına aykırı olduğu tespitine dayanarak iptal kararını uygun görmüş ve itirazen şikayet başvurusunu reddetmiştir.
Soru: İhalenin iptal edilmesi kararına bağlı olarak başvuru bedelinin iadesi konusunda ne hükme varıldı?
Cevap: İtirazen şikayet başvurusunun reddedilmesi nedeniyle başvuru bedelinin iadesine yer olmadığına karar verilmiştir. Yani, ihale iptal gerekçesi uygun bulunduğu için başvuru sahibinin başvuru bedelinin geri verilmesi mümkün olmamıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, dokümanlarda yer alan hükümlerin, yüklenici tarafından doğrudan idarenin kullanımına yönelik bazı araç, ekipman ve personel teminini öngörmesi nedeniyle iptal edilmesi ile ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi, bu gerekçeyi hukuka uygun bulmamış ve söz konusu kalemlerin ihale konusu işin doğasıyla uyumlu olduğunu savunarak iptal kararının geri alınmasını talep etmiştir. Ancak merkezdeki tartışma, bu tür düzenlemelerin 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ne ve ilgili Kamu İhale Kurulu kararına aykırılık arz edip etmediği üzerinde yoğunlaşmıştır.
Uyuşmazlıkta, iş deneyimi ya da isteklilere ait yeterlik belgeleri gibi klasik anlamda teknik yeterlik unsurları değil; ihale dokümanlarındaki mali ve içeriksel düzenlemelerin mevzuata uygunluğu sorgulanmıştır. Belirli malzeme, cihaz veya araçların temini, işin teknik tanımını aşarak, yükleniciyi idareye doğrudan hizmet sunan bir konuma çekmiştir. Bu yönüyle tartışma, ihale kapsamı dışına taşan giderlerin ihale sözleşmesine yansıtılıp yansıtılamayacağı sorusu etrafında şekillenmiştir.
Kurul değerlendirmesinde “esasa ilişkin unsur” nitelemesi, temin edilmesi istenen bu kalemlerin yaklaşık maliyet üzerindeki ağırlığı ve işin asli işleviyle kurduğu ilişki çerçevesinde yapılmıştır. Sadece tali nitelikte destekleyici giderler değil, işin toplam bütçesi içinde kayda değer mali karşılığı olan kalemlerin idare kullanımına yönelik planlanması, ihale bütünlüğü ve tasarruf ilkeleri bağlamında “esasa aykırı” bir durum olarak ele alınmıştır. Bu yüzden söz konusu düzenlemeler biçimsel bir kusur olarak değil, ihalenin temelini zedeleyen unsurlar olarak değerlendirilmiştir.
Değerlendirmede özellikle pilot ortağın deneyimi ya da yeterlik belgeleri gibi, yüklenici profiline ilişkin hususlara girilmemiş; uyuşmazlık, ihale dokümanına yansıyan kurumsal düzenlemelerle sınırlı kalmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin teknik yeterlik ya da uygunluk yönünden iddiası bulunmamış, ihtilaf salt gömülü mali kalemlerin idare lehine kullanılmasını öngören düzenlemelerden kaynaklanmıştır.
Kamu İhale Kurulu, söz konusu düzenlemelerin gerek tasarruf tedbirleri gerekse ihale hukukunun sözleşme sınırları açısından uygun olmadığını değerlendirerek ihalenin iptalini yerinde bulmuştur. Kurulun yaklaşımı, yalnızca şekli bir aykırılıktan değil, idarenin doğrudan ihtiyaçlarını yüklenici eliyle karşılamaya yönelik planlamanın ihale sistematiğine zarar verdiği yönünde olmuştur. Bu nedenle itiraz reddedilmiş ve başvuru bedelinin iadesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.