KÜNYE
- Toplantı No: 2021/010
- Gündem No: 46
- Karar Tarihi: 10.03.2021
- Karar No: 2021/UY.II-576
- Başvuru Sahibi: Fibey İnşaat San. Tur. Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/689466
- İhale Adı: Karayolları 1 Bölge Müdürlüğü Gümüşova- Kavacık Kavşağı Arası Tem Otoyolu (O1-O2-O4) ve Bağlantı Yolları Üzerindeki Viyadük ile Köprülerin Genleşme Derzlerinin Onarım ve Yenilenmesi
Özet
İdari Şartname’nin 33. maddesindeki aşırı düşük teklif açıklaması düzenlemesi mevzuata uygundur ve itirazen şikayet reddedilmiştir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, İdari Şartname’nin 33. maddesinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekindeki Tip İdari Şartname’ye aykırı olduğunu ve 33.2 maddesinin boş bırakıldığını, bu nedenle ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmeleri gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yaklaşık maliyeti 16.588.248,00 TL olup, bu tutar 4734 sayılı Kanun’un 8. maddesinde belirtilen yapım işleri eşik değerinin (65.213.187,00 TL) üçte birinin (21.737.729,00 TL) altında ve Kanun’un 13. maddesinin (b) bendindeki üst limitin (3.234.222,00 TL) üzerinde bulunmuştur. Bu durumda, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği ekindeki Tip İdari Şartname’nin 33. maddesinin 42. dipnotunda belirtilen üç düzenleme seçeneğinden idarenin sınır değerin altında teklif sunanlardan aşırı düşük teklif açıklaması istememe seçeneğini tercih etmesi mevzuata uygundur. İdari Şartname’de bu düzenlemenin yer alması ve ihale komisyonunun teklif değerlendirmesinin mevzuata uygun olduğu tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İdari Şartname’de aşırı düşük teklif açıklaması istememe seçeneği hangi durumlarda tercih edilebilir ve bu tercih ihale sonucunu nasıl etkiler?
Cevap: Yaklaşık maliyetin yapım işleri eşik değerinin üçte birinin altında, ancak Kanun’daki belirli üst limitin üzerinde olması durumunda, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği ekindeki Tip İdari Şartname’de sunulan üç düzenleme seçeneğinden idareler aşırı düşük teklif açıklaması istememe seçeneğini tercih edebilir. Bu tercih, sınır değerin altındaki teklifler doğrudan değerlendirmeye alınabileceği ve bu konuda itirazlara konu olmayacağı anlamına gelir. Dolayısıyla, bu durumda aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmemesi ihale sürecinin mevzuata uygun yürütülmesini engellemez.
Soru: İdari Şartname’de aşırı düşük teklif açıklamasıyla ilgili bir madde veya alt madde boş bırakılırsa bu durum ihalenin iptaline veya tekliflerin dışlanmasına neden olur mu?
Cevap: Alt madde veya hükmün boş bırakılmış olması, otomatik olarak mevzuata aykırılık veya ihale sürecinin hukuka uygun olmaması sonucunu doğurmaz. Yönetmelik ve Tip İdari Şartname’de öngörülen düzenleme seçeneklerinden birinin tercih edilip yansıtılması ve yaklaşık maliyet ile uyumlu olması halinde, bu tür eksiklikler ihale sonucunu etkileyen bir hata sayılmamaktadır. Bu nedenle, açıklama isteme konusunda hükmün boş bırakılması, mutlaka usul hatası sayılmayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması istememe düzenlemesi uygulandığında ihale komisyonu teklifleri değerlendirirken hangi hususlara dikkat etmelidir?
Cevap: İdari Şartname’de aşırı düşük açıklaması istenmemesi kararı varsa, komisyon teklifleri sınır değer hesaplaması ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif kriterleri çerçevesinde doğrudan değerlendirebilir. Bu durumda, aşırı düşük teklif kriterinden kaynaklanan ek açıklama talebi veya eksiltme değerlendirmesi yapılmaz. Komisyonun değerlendirmesinde esas olan, tekliflerin şartname ve teknik şartlara uygunluğu ile ekonomik açıdan en avantajlı olma durumudur.
Soru: İdari Şartname’de aşırı düşük teklif açıklaması istememek mevzuatla düzenlenmiş seçeneklerden hangisidir ve itirazlara nasıl yanıt olur?
Cevap: Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği ekinde yer alan Tip İdari Şartname’nin 33. maddesinin dipnotunda, yaklaşık maliyet aralığına göre idareler üç farklı düzenleme seçeneğinden birini tercih edebilmektedir. Sınır değerin altında açıklama istememek de bu seçenekler arasında yer alır ve mevzuata uygundur. Uygulamada bu tercih yapıldığında, aşırı düşük teklif açıklaması istenmediği için şikayet ve itiraz başvurularının bu gerekçe ile reddedilmesi mümkündür.
Soru: Yaklaşık maliyet tutarı aşırı düşük teklif açıklaması istememe düzenlemesinde nasıl belirleyici rol oynar?
Cevap: Yaklaşık maliyet tutarı, yapım işlerinde eşik değerlerin alt ve üst sınırları arasında farklı aşırı düşük teklif açıklaması düzenlemelerinin uygulanmasına temel oluşturur. Yaklaşık maliyet eşik değerinin üçte birinin altında ve Kanun’daki üst limitin üzerinde ise idareler aşırı düşük açıklaması istememe maddesini tercihen kullanabilir. Bu nedenle yaklaşık maliyetin net olarak tespiti, hangi açıklama düzenlemesinin uygulanacağı konusunda önemli olup, yanlış değerlendirme halinde ihale işlemlerinde itirazlara yol açabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdari Şartname’nin 33. maddesinde sınır değerin altında teklif verenlerden aşırı düşük teklif açıklaması istenmemesi düzenlemesi hangi koşullarda mevzuata uygundur?
Cevap: Bu düzenleme, ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin yapım işleri eşik değerinin üçte birinin altında, ancak Kanun’daki üst limitin üzerinde olması halinde Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği ekindeki Tip İdari Şartname’nin ilgili dipnotunda yer alan üç seçenekten idarenin tercih ettiği ve mevzuata uygun kabul edilen bir uygulamadır. Bu vakada, idarenin sınır değerin altında teklif verenlerden aşırı düşük açıklaması istememesi uygun bulunmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin İdari Şartname’nin 33.2 maddesinin boş bırakıldığı iddiası ihale sonucunu nasıl etkilemiştir?
Cevap: İdari Şartname’de 33.2 maddesinin boş bırakılması, şikâyet konusu detayın mevzuata aykırılık oluşturduğu anlamına gelmemiştir. Yönetmeliğin ilgili dipnotu ve yaklaşık maliyet seviyesine göre idarenin tercih ettiği açıklama istememe düzenlemesi geçerli sayılmış, ihale komisyonunun teklif değerlendirmesi mevzuata uygun bulunmuştur.
Soru: İdari Şartname’de aşırı düşük teklif açıklaması istenmemesi hükmü olması, ihale komisyonunun teklif değerlendirmesi açısından ne anlam taşımaktadır?
Cevap: Bu hükmün İdari Şartname’de yer alması, ihale komisyonunun sınır değerin altında olan tekliflere aşırı düşük açıklaması istemeden doğrudan teklif değerlendirmesi yapabileceği ve bu değerlendirmede mevzuata aykırılık söz konusu olmadığı anlamına gelmiştir. Bu nedenle, komisyonun teklif değerlendirmesi hukuken doğru bulunmuştur.
Soru: Şikayet konusu olan aşırı düşük teklif açıklamasıyla ilgili düzenleme Tip İdari Şartname hükümlerine aykırı mı?
Cevap: Hayır, bu düzenleme Tip İdari Şartname hükümlerine aykırı değildir. Bu vakada idarenin sınır değerin altında teklif sahiplerinden açıklama istememesi mevzuata uygun bir tercih olarak değerlendirilmiştir ve şikayet bu nedenle reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyete konu olayda, teklif değerlendirmesi sürecine yön veren temel uyuşmazlık, İdari Şartname’nin 33. maddesinde sınır değerin altında teklif sunanlardan aşırı düşük teklif açıklaması istenmeyeceğine yönelik yapılan düzenlemenin mevzuata uygunluğu çerçevesinde şekillenmiştir. Başvuru sahibi, bu düzenlemenin ilgili Tip İdari Şartname’ye aykırı olduğunu ve ilgili alt maddenin boş bırakıldığını ileri sürerek, teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak değerlendirilmesi gerektiğini iddia etmiştir. Problem, hem şekli bir eksiklik iddiası hem de idarenin teklifleri değerlendirme yöntemini doğrudan etkileyen bir düzenlemenin hukuki geçerliliği üzerinden tartışılmıştır.
Söz konusu olayda tartışma, ihale sürecinde tekliflerin değerlendirilmesini doğrudan etkileyen iş deneyimi, yeterlik veya benzeri klasik alanlarda değil, esasen sınır değerin altında kalan tekliflerle ilgili prosedürsel bir seçim üzerinden yürümüştür. İdare, yaklaşık maliyetin belirli bir aralıkta olması nedeniyle, mevzuata uygun şekilde Tip İdari Şartname ekindeki üç seçenekten birini tercih ederek herhangi bir aşırı düşük teklif açıklaması talep etmeme düzenlemesini şartnameye yansıtmış; bu doğrultuda, sınır değerin altında kalan teklifleri açıklama istemeksizin değerlendirmeye almıştır. Başvuru sahibi ise özellikle alt maddenin boş bırakılmasını gerekçe göstererek bu düzenlemenin geçerliliğini sorgulamıştır.
Bu çerçevede esaslı unsur kavramı, düzenlemenin ihalenin özünü ve rekabet esaslarını etkileyip etkilemediği açısından incelenmiştir. Bahsi geçen maddenin şartnamede yer alması, ihale sonucunu belirleyen temel etmenlerden biri olduğundan, düzenlenme biçimi ve içeriği önem kazanmıştır. Ancak Kurul, ilgili maddenin, şikâyetçinin iddia ettiği gibi eksik değil; mevzuatın tanıdığı tercih hakkı çerçevesinde usulüne uygun biçimde seçilmiş bir yöntem olduğunu tespit etmiştir. Alt maddenin boş bırakılması, tek başına esaslı bir unsurun eksikliği olarak değerlendirilmemiştir. Şartnameye yapılan yansımanın, ilgili yönetmelik dipnotları doğrultusunda yeterli olduğu kanaatine varılmıştır.
Pilot ortak veya özel olarak bir firmanın iş deneyimi bakımından herhangi bir tartışma bu vakada yer almamaktadır. İnceleme konusu, tekliflerin ekonomik açıdan değerlendirilme yöntemiyle sınırlı tutulmuş; iş deneyimi, yeterlik kriterleri ya da ortaklık yapılarının etkili olduğu herhangi bir somut tespit veya değerlendirme bulunmamaktadır. Bu nedenle, pilot ortağın iş deneyimi açısından spesifik bir inceleme ya da kararın dayanağı söz konusu olmamıştır.
Nihayetinde Kamu İhale Kurulu, yaklaşık maliyetin eşik değerin üçte birinin altında ve Kanun’un belirlediği üst sınırın üzerinde bulunması durumunda idarelerin açıklama istememe biçiminde düzenleme yapabileceği yönündeki mevzuat hükmüne atıfla, İdari Şartname’nin 33. maddesindeki tercih edilen yöntemin hukuka uygun olduğuna karar vermiştir. Komisyonun bu düzenlemeye dayanarak teklifleri aşırı düşük açıklaması istemeksizin doğrudan değerlendirmesinde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. Dolayısıyla başvuru sahibinin iddiaları yerinde görülmemiş ve itirazen şikâyet talebi reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.