KÜNYE
- Toplantı No: 2021/013
- Gündem No: 24
- Karar Tarihi: 31.03.2021
- Karar No: 2021/UY.II-683
- Başvuru Sahibi: Özkoç Petrol Ürünleri İnşaat Taahhüt Gıda Oto Ürünleri Turizm İthalat İhracat Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) Genel Müdürlüğü
- İKN: 2020/499318
- İhale Adı: Avrupa Yakası 6, Kısım Müteferrik Atıksu, Yağmursuyu, Dere Temizlik, Bakım, Onarım İnşaatı
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmaması nedeniyle ihalenin yeniden değerlendirilmesine karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunması gerektiğini, idarenin açıklama talebinin mevzuata aykırı olduğunu, iş deneyim belgeleri ve yeterlik kriterlerinin eksik veya usulsüz değerlendirildiğini, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde usulsüzlük yapıldığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2 maddesine göre, aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemlerinin temel girdilerinin (işçilik, mazot, malzeme, makine amortismanı vb.) tek bir liste halinde ayrıştırılarak isteklilere gönderilmesi gerektiğini, aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının toplanması gerektiğini tespit etmiştir. İdarenin bu usule uygun hareket etmediği, açıklama istenilen iş kalemlerine ait analizlerin tek liste halinde sunulmadığı ve bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı değerlendirilemediği belirtilmiştir. Yaklaşık maliyet içindeki iş kalemlerinin %80’ine ilişkin tutar dağılımı ve analiz girdilerinin ayrıştırılması gerekmektedir. Bu usulsüzlük nedeniyle ihalenin mevzuata uygun yürütülmediği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemlerine ait temel analiz girdilerinin ayrı ayrı ve detaylı olarak sunulması neden önemlidir?
Cevap: Temel analiz girdilerinin (işçilik, malzeme, makine amortismanı vb.) iş kalemleri bazında ayrı ayrı, miktar ve tutarlarının toplanarak tek bir liste halinde isteklilere sunulması gerekir. Bu ayrıştırma, açıklamaların doğruluğunu ve tutarlılığını değerlendirmeyi sağlar. Ayrıştırılmadan yapılan sorgulamalarda teklif sahiplerinin yaptığı açıklamaların hangi kalemlere ait olduğu netleşmediğinden, idarenin ve denetim kurullarının değerlendirme yapması güçleşir ve aşırı düşük teklif açıklamaları mevzuata uygun şeklide incelenemez.
Soru: İhale komisyonları aşırı düşük teklif sorgulamasında temel analiz girdilerini nasıl düzenlemelidir?
Cevap: İhale komisyonları iş kalemlerine ilişkin tüm analiz girdilerini aynı poz numarası etrafında toplayarak, işçilik, malzeme, makine gibi girdilerini miktar ve tutar olarak açık, farklı kalemlerin toplamlarının gösterildiği tek bir liste halinde hazırlamalıdır. Yaklaşık maliyet içindeki önemli iş kalemlerinin (genellikle %80 oranında) detaylı dağılımı bu listede yer almalıdır. Bu düzenleme, teklif açıklamalarının şeffaf ve anlaşılır şekilde istenip değerlendirilebilmesi için gereklidir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması mevzuata uygun yapılmazsa ne tür idari veya hukuki sonuçlar ortaya çıkabilir?
Cevap: Sorgulamanın mevzuata uygun yapılmaması halinde, açıklamaların gerçekçi ve doğru olup olmadığı belirsizleşir; bu durum ihalenin mevzuata aykırı yürütülmesine yol açabilir. Bu nedenle, tekliflerin doğru değerlendirilmemesi sebebiyle tekliflerin reddi veya değerlendirme dışı bırakılması, ihalenin iptali ya da yeniden değerlendirilmesi için kararlar alınabilir. Uygun olmayan sorgulama süreci, yargı veya Kamu İhale Kurumu kararlarında iptal veya düzeltme gerektirebilir.
Soru: İhale sürecinde iş deneyim belgeleri ve mesleki yeterlik belgelerinin uygunluğu nasıl belirlenir?
Cevap: İş deneyim ve mesleki yeterlik belgelerinin uygunluğu, belgenin mevzuata uygun şekilde düzenlenip düzenlenmediği, benzer iş kapsamında olup olmadığı ve miktarının yeterli olup olmadığının idarece ve gerekirse EKAP üzerinden teyit edilmesiyle belirlenir. İş ortaklığı durumlarında her ortağın belgelerinin ayrı ayrı mevzuata uygunluğu ayrıca incelenir. Belgelerde eksiklik veya mevzuata aykırılık bulunması, teklifin elenmesine veya değerlendirme dışı bırakılmasına zemin oluşturabilir.
Soru: Ekonomik açıdan en avantajlı teklif değerlendirmesinde fiyat dışı unsurların puanlanması sıklıkla nasıl değerlendirilir?
Cevap: Fiyat dışı unsur puanlama kriterleri, mevzuata uygun biçimde şeffaf ve objektif yöntemlerle belirlenmeli, tekliflerin fiyat ve kalite gibi unsurlar dengeli olarak değerlendirilmesini sağlamalıdır. İdareler puanlama kriterlerini önceden ilan etmeli ve uygulamada bu kriterlere sadık kalmalıdır. Yanlış veya usulsüz puanlama, teklif sıralamasında hataya düşülmesine, itirazlara ve ihalenin iptaline neden olabilir. Bu nedenle kriterlerin mevzuata uygunluğu ve uygulanabilirliği titizlikle kontrol edilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını iş kalemlerinin temel analiz girdileri ve miktarlarını tek bir liste halinde ayrıştırmadan yapması ne şekilde ihale sonucunu etkilemiştir?
Cevap: İdarenin bu eksik sorgulaması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamaları mevzuata uygun değerlendirilememiş ve bu usulsüzlük, ihalenin mevzuata uygun yürütülmesini engellemiştir. Sonuç olarak, ihale üzerinde bırakılan ikinci teklif sahibinin teklifi değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin yeniden değerlendirilmesi kararlaştırılmıştır.
Soru: Teklif sahibine aşırı düşük teklif açıklaması talep edilirken analiz girdilerinin nasıl sunulması gerektiği Kurul tarafından nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, analiz girdilerinin (işçilik, mazot, malzeme, makine amortismanı vb.) aynı poz numaralı iş kalemleri bazında miktar ve tutarları toplanarak tek liste halinde ayrıştırılmış şekilde isteklilere gönderilmesi gerektiğini belirtmiştir. İdarenin bu usule uygun hareket etmemesi açıklamaların doğruluğunu ve sağlıklı değerlendirilmesini engellemiştir.
Soru: İkinci teklif sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması hangi hukuki gerekçeye dayanmıştır?
Cevap: İkinci teklif sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun şekilde yapmaması nedeniyle açıklamaların sağlıklı ve hukuka uygun şekilde değerlendirilememesinden kaynaklanmıştır. Bu nedenle Kurul, söz konusu teklifi ihale dışı bırakmış ve yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasını hükme bağlamıştır.
Soru: İhale süreçlerinde mesleki yeterlik ve iş deneyim belgelerinin uygunluğu hakkında Kurul ne tespit yapmıştır?
Cevap: Kurul mesleki faaliyet belgelerinin ve iş deneyimlerinin genel anlamda uygun olduğunu, ancak iş ortaklığındaki bir ortağın iş deneyim belgesinin mevzuata uygun olmadığını tespit etmiştir. Bunun dışında, bilanço ve iş hacmi kriterlerinin EKAP üzerinden uyumlu şekilde teyit edildiği ve diğer yeterlik belgelerinin usule uygun kabul edildiği anlaşılmıştır.
Detaylı Analiz
İncelenen vakada, ihale sürecinde esas uyuşmazlık noktası, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını gerektiği şekilde yapmaması ve dolayısıyla tekliflerin sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesinin mümkün olmamasıdır. Başvuru sahibi, idarenin iş kalemlerinin analiz girdilerini listelemeksizin açıklama talep ettiğini, bu nedenle sunduğu açıklamaların geçersiz sayılmasının doğru olmadığını ileri sürerek ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde usulsüzlük olduğunu iddia etmiştir. Kurul, bu değerlendirmede idarenin temel bir şekil unsurunu yerine getirmemesi nedeniyle ihale işlemlerinin iptali yerine düzeltici işlem yapılmasına karar vermiştir.
Uyuşmazlıkta dikkati çeken en temel teknik eksiklik, idarenin teklif sahiplerinden açıklama isterken iş kalemlerinin temel analiz girdileri ve miktarlarını ayrıştırarak sunmamasıdır. Mevzuattaki açıklık doğrultusunda, bu tür açıklama taleplerinde aynı poz numarasına ait işçilik, malzeme, makine gibi girdilerin hem tür hem miktar olarak toplanmış ve ayrıştırılmış şekilde ayrı bir liste formatında sunulması gerekirken, idarenin bu yükümlülüğü yerine getirmemesi açıklamaların değerlendirilmesini işlevsiz hale getirmiştir. Bu durum, teklif sahiplerinin neye göre ve hangi kapsamda açıklama sunmaları gerektiğini belirleyememelerine ve sonrasında yapılan açıklamaların değerlendirme dışı bırakılmasına neden olmuştur.
Kurul, bu eksikliğin yalnızca şekli bir hata olarak değerlendirilemeyeceğini, zira açıklama isteme sürecinin dayandığı bu teknik formatın, ihalenin sağlıklı yürütülmesi bakımından esaslı bir unsur olduğunu vurgulamıştır. Temel analiz girdilerinin ayrıştırılmadan sunulması halinde, tekliflerin uygunluğunun teknik olarak doğrulanması mümkün olamamaktadır. Bu yönüyle, açıklamaların hangi kalemi karşıladığı, fiyatların hangi maliyet bileşenlerine dayanılarak oluşturulduğu netleşmemekte ve değerlendirmeye esas alınamamaktadır. Bu da ihalenin şeffaflık ve ölçülebilirlik temelinden uzaklaşmasına neden olmuştur.
İş deneyim belgeleri bakımından yapılan değerlendirmede, iş ortaklığına katılan firmalardan birinin sunduğu belgenin mevzuata uygun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Diğer belgelerin uygun görülmesi kısmen süreci dengelemiş olsa da, ortaklardan birinin eksikliği ihale dışı bırakma yönünde doğrudan bir sonuca yol açmamıştır. Yani pilot ortağın iş deneyimi yetersiz olmasa da diğer ortağın yeterliliği sorgulanmış, ancak esas olarak ihale sonucunu şekillendiren etken analiz girdilerinin sunulma biçimindeki usulsüzlük olmuştur. Bu yönüyle teknik tekliflerin içeriğinden ziyade, idarenin bilgi sunumundaki eksiklik belirleyici olmuştur.
Sonuç olarak, Kurul değerlendirmesinde idarenin sorumluluğuna dikkat çekerek, ihalenin yeniden ve mevzuata uygun şekilde yürütülmesi yönünde düzeltici işlem kararı vermiştir. İkinci teklif sahibinin değerlendirme dışı bırakılması yalnızca kendi teklifinin içeriğinden değil, ihale sürecinin eksik yürütülmesinden kaynaklıdır. Diğer taraftan, mesleki yeterlik belgelerinin geçerli olduğu, bilanço ve iş hacmi verilerinin uygun görüldüğü, fiyat dışı unsur puanlamasının yerinde yapıldığı hususları değerlendirmede sabit kalmıştır. Kurul, bu kararında, ihalenin esas olarak doğru ilkelerle yürütülmesi için usuli şeffaflığın vazgeçilmez olduğunu ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.