KÜNYE
- Toplantı No: 2022/034
- Gündem No: 24
- Karar Tarihi: 29.06.2022
- Karar No: 2022/UY.II-777
- Başvuru Sahibi: Alptekin ADSIZ
- İhaleyi Yapan İdare: Osmaniye İl Özel İdaresi
- İKN: 2022/436444
- İhale Adı: Osmaniye Merkez ve İlçelerde Bulunan 10 Adet Okul Onarım
Özet
Gerçek kişilerin elektronik ihalelerde imza beyannamesi sunma zorunluluğu bulunmadığı için teklif değerlendirme dışı bırakılamaz
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, gerçek kişiler için imza beyannamesi veya yönetici bilgi girişi gerekmediğini, iş deneyim belgesi, geçici teminat mektubu ve teklif mektubunun uygun olarak sunulduğunu belirterek kararın düzeltilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 38. maddesi uyarınca gerçek kişiler elektronik ihalelerde noter tasdikli imza beyannamesi sunmak zorunda değildir. İdari Şartname ve Yeterlik Bilgileri Tablosunda da gerçek kişiler için imza beyannamesi sunma zorunluluğu bulunmamaktadır. EKAP sorgulamasında teklif mektubunun başvuru sahibi tarafından imzalandığı tespit edilmiştir. Bu nedenle başvuru sahibinin imza beyannamesi sunmaması mevzuata aykırı değildir ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması hukuka uygun değildir.
İdare Görüşü
İdare, başvuru sahibinin teklifinin Yeterlik Bilgileri Tablosunda istenilen bilgilerin eksik olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığını belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Gerçek kişiler tarafından elektronik ortamda teklif verildiğinde, noter tasdikli imza beyannamesi sunma zorunluluğu var mıdır?
Cevap: Elektronik ihalelerde gerçek kişi istekliler için noter tasdikli imza beyannamesi sunma zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu nedenle idari şartnamede aksi açıkça belirtilmedikçe, böyle bir belgeyi sunmamak teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olmamalıdır.
Soru: İhale dokümanlarında ve EKAP sisteminde, gerçek kişilerden “imza beyannamesi” istenmese de idare tarafından eksik belge gerekçesiyle teklif elenebilir mi?
Cevap: İhale dokümanları ve EKAP kayıtları doğrultusunda imza beyannamesi sunma zorunluluğu olmadığında, idarelerin eksik belge gerekçesiyle teklif değerlendirmeden çıkarması hukuka aykırıdır. Mevzuat ve şartname hükümlerine uygun hareket edilmelidir.
Soru: Teklif mektubunun EKAP’ta gerçek kişi tarafından elektronik imza ile imzalanması imza beyannamesi yerine geçer mi?
Cevap: Elektronik ortamda imza değerlendirilirken, teklif mektubunun EKAP üzerinden gerçek kişi tarafından elektronik imza ile onaylanması imza beyannamesi sunma zorunluluğunu ortadan kaldırabilir. Bu durumda imza beyannamesi eksikliği, teklifin geçerlilik şartını zedelemez.
Soru: İhale sürecinde Yeterlik Bilgileri Tablosu veya benzeri formlarda zorunlu olmayan bir belge bilgisi eksik girilirse, bu nedenle teklif değerlendirme dışı bırakılabilir mi?
Cevap: Söz konusu belge şartnamede zorunlu kılınmamışsa, Yeterlik Bilgileri Tablosundaki bilgi eksikliği teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli kabul edilmemelidir. Belgenin zorunluluğu açıkça düzenlenmedikçe, eksiklik idare tarafından teklif elenme sebebi yapılamaz.
Soru: Gerçek kişi isteklilerin elektronik ihalelerde imza beyannamesi sunmak zorunda olmadıkları durumlarda idari şartname ile mevzuat arasında çelişki varsa nasıl hareket edilmelidir?
Cevap: Mevzuat hükümleri ile idari şartname arasında çelişki ortaya çıktığında, mevzuat öncelikli kabul edilir. Özellikle gerçek kişiler için imza beyannamesi zorunluluğu mevzuatta yer almıyorsa, şartnamede bu yönde bir düzenleme olsa bile idarenin uygulaması bu zorunluluğu dayanak göstererek teklif eleme işlemi hukuka uygun sayılmaz.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin gerçek kişi olması nedeniyle elektronik ihalelerde imza beyannamesi sunmaması teklifinin değerlendirme dışı bırakılması için geçerli bir gerekçe midir?
Cevap: Hayır, başvuru sahibinin gerçek kişi olması durumunda elektronik ihalelerde noter tasdikli imza beyannamesi sunma zorunluluğunun olmaması nedeniyle, imza beyannamesi sunmaması teklifin değerlendirme dışı bırakılması için geçerli bir gerekçe değildir.
Soru: İhale üzerinde bırakma kararı sonucu teklif değerlendirme dışı bırakılan gerçek kişi isteklinin sunması gereken belgeler arasında imza beyannamesi yer almalı mıdır?
Cevap: Gerçek kişi istekliler için imza beyannamesi sunma zorunluluğu İdari Şartname ve Yeterlik Bilgileri Tablosunda da talep edilmediğinden, bu belgeyi sunmamış olmaları teklifin değerlendirme dışı bırakılması sebebi olamaz.
Soru: İdare, Yeterlik Bilgileri Tablosunda imza beyannamesi bilgisi eksik olduğu gerekçesiyle teklifi değerlendirme dışı bırakmış ise bu uygulamanın hukuki sonucu nedir?
Cevap: Bu durum hukuka aykırıdır, zira gerçek kişiler için böyle bir zorunluluk yoktur. Dolayısıyla teklifin değerlendirmeye alınmaması hatalıdır ve ihale işlemleri bu eksiklik gözetilmeden yeniden yürütülmelidir.
Soru: EKAP üzerinden teklif mektubunun gerçek kişi başvuru sahibi tarafından imzalandığı tespit edilmişse, imza beyannamesi olmaması teklifin geçerliliğini nasıl etkiler?
Cevap: EKAP kayıtları üzerinden teklif mektubunun imzalandığının tespit edilmesi, imza beyannamesi sunulmamasının teklifin geçerliliğini etkilemediğini göstermekte ve başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması hukuka uygun bulunmamaktadır.
Detaylı Analiz
İhale sürecine yönelik başvuruda, gerçek kişi isteklinin teklifinin sadece Yeterlik Bilgileri Tablosu’nda imza beyannamesi bilgisi yer almadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması, uyuşmazlığın temelini oluşturmaktadır. Başvuru sahibi bu durumun hukuka aykırı olduğunu, mevzuatta gerçek kişiler için böyle bir belge yükümlülüğü bulunmadığını ifade etmiş; buna karşılık idare, söz konusu bilginin eksikliğini değerlendirme dışı bırakma gerekçesi olarak sunmuştur. Bu çerçevede, uyuşmazlık teklifin esaslı bir unsuruna ilişkin olmayan bir eksiklikten kaynaklanmakta ve idari işlemin ölçülülük ilkesine uygunluğunu sorgulamaktadır.
İhale sürecinde imza beyannamesine ilişkin olarak ortaya çıkan tartışma, elektronik ortamda teklif sunan gerçek kişiler bakımından özellikle önem taşımaktadır. Mevcut ihale dokümanlarında ve yürürlükteki mevzuatta gerçek kişilerin noter tasdikli imza beyannamesi sunma zorunluluğuna yer verilmemesine rağmen, idarenin böyle bir belgeyi fiilen araması ve eksikliği gerekçesiyle teklifin elenmesi, belge sunum yükümlülüğünün kapsamına ilişkin yorum uyuşmazlığı yaratmıştır. Oysa ki, başvuru sahibinin diğer bütün belgeleri usulüne uygun biçimde sunduğu ve teklif mektubunun da EKAP üzerinde elektronik imza ile onaylandığı sabittir.
Vakanın hukuki değerlendirmesinde temel mesele, belgeler arasında gerçekten “esaslı” nitelikte olanların hangileri olduğunun belirlenmesidir. Bu kapsamda, teklif mektubunun sunulması ve teklifin elektronik imza ile yetkili kişi tarafından onaylanmış olması, teklifin geçerliliğine doğrudan etki eden unsurlar olarak görülür. Bununla birlikte imza beyannamesinin, elektronik ortamda atılan imzayı teyit edici ve ancak istenmişse sunulması gereken tamamlayıcı bir bilgi niteliği taşıdığı kabul edilmiştir. İhale dokümanlarında açıkça istenmemiş bir belgenin sunulmamasının, teklifin esaslı bir eksiği olarak değerlendirilmesi ve bu suretle teklifin elenmesi, orantılılık ilkesine de uygun düşmemektedir.
Kurul kararı, şikâyet konusu belgeler bakımından “yetkinin tevsiki” açısından anlamlı olan iş deneyimi ve benzeri esaslı belgelerin eksiksiz sunulduğuna, ayrıca elektronik imzanın geçerli şekilde kullanıldığına işaret ederek, başvuru sahibinin teklifinin şekli bir eksiklik nedeniyle dışlanmasını isabetsiz bulmuştur. Bu noktada pilot ortak, alt yüklenici ya da başka bir ortaklık statüsü tartışması söz konusu olmadığından değerlendirme gerçek kişi arz eden başvuru sahibinin kendi adına verdiği teklif üzerinden yapılmıştır. Bu yönüyle iş deneyimi veya belge sunumunda sorumluluğun aidiyetine dair özel bir dikkate gerek görülmemiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, elektronik ihalelerde gerçek kişilerin imza beyannamesi sunmakla yükümlü olmadığı yönündeki açık mevzuat hükümleri uyarınca, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasını hukuka aykırı bularak düzeltici işlem kararı vermiştir. Kurul, geçerli ve esaslı belgelerle donatılmış bir teklifin, şeklen istenmemiş bir belge eksikliği nedeniyle elenmesini ihale hukukunun temel ilkeleriyle bağdaşmaz bulmuş ve teklifin yeniden değerlendirilmesini gerekli görmüştür. Bu yaklaşım, belge eksikliklerinin anlam ve etkisine ilişkin orantılılık ilkesinin altını çizmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.