KÜNYE
- Toplantı No: 2023/036
- Gündem No: 43
- Karar Tarihi: 10.07.2023
- Karar No: 2023/UY.I-984
- Başvuru Sahibi: Arc Taah. İnş. Pet. Nak. Tur. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2023/400069
- İhale Adı: Karayolları 15(Kastamonu) Bölge Müdürlüğü Sınırları İçerisindeki Muhtelif Yollarda Mıcır Temini, Yıkanması, Mıcır Sericiye Nakli ve Temel Yapılması
Özet
Geçici teminatın %3’ünü aşan kısmının iadesi gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, sözleşme imzalamaması nedeniyle gelir kaydedilen geçici teminatın %3’ü aşan kısmının iade edilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
4734 sayılı Kanun’un 33. maddesi teklif bedelinin %3’ünden az olmamak üzere geçici teminat alınmasını zorunlu kılmış, %3’lük alt sınırın üzerindeki teminatın ise isteğe bağlı olduğu ve tekliflerin gizliliği için konduğu belirtilmiştir. Başvuru sahibinin teklif bedeli 25.090.000 TL olup, %3’ü 752.700 TL, aşan kısmı ise 87.300 TL’dir. Kanun kapsamında geçici teminatın gelir kaydı gereken durumlarda sadece yasal alt sınır olan %3’lük kısmın gelir kaydedilmesi gerektiği, aşan kısmın iade edilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Geçici teminatın %3’lük yasal alt sınırının altında kalan tekliflerde teminatın eksik sayılması durumu nasıl değerlendirilir?
Cevap: Kanun teklif bedelinin %3’ünden az olmamak üzere geçici teminat alınmasını gerektirdiğinden, %3’ün altında teminat veren teklifler eksik teminat nedeniyle geçerli sayılmaz. Bu nedenle, teminat tutarının Kanunda belirtilen yasal alt sınırın altında olması halinde, teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerekir.
Soru: İhale sürecinde geçici teminatın üzerinde isteğe bağlı olarak fazla tutar alınması halinde, bu fazlalık ne zaman gelir kaydedilebilir?
Cevap: Geçici teminatın %3’lük yasal alt sınırının üzerindeki kısmı isteğe bağlı olduğu için, yalnızca Kanunda belirtilen hallerde (örneğin teminatın gelir kaydedilmesini gerektiren sözleşme imzalanmaması gibi durumlarda) dikkatle değerlendirilir. İlke olarak, bu fazlalık geçici teminat olarak kabul edilir ama gelir kaydı sadece %3 sınırındaki kısma uygulanır ve kalan kısım iade edilir. Fazlalığın gelir kaydı, sözleşmeye özgü veya ihale dokümanında açıkça düzenlenmiş farklı durumlarda mümkün olabilir; aksi halde iade edilmesi gerekir.
Soru: Başvuru bedelinin iadesinde hangi koşulların oluşması iade işlemini gerektirir?
Cevap: Başvuru bedelinin iadesi, idarenin mevzuata uygun şekilde ihaleyi yeniden yapması veya ihalenin iptal edilmesi gibi durumlarda söz konusu olur. Bu durumda, başvuru harcının ilgililere iade edilmesi gerekir. Ancak başvuru bedelinin iadesi mutlak bir hak olmayıp, ihaleyi yapan idarenin işleminin esaslı bir hukuka aykırılığı gibi istisnai durumlarda talep edilebilir.
Soru: Geçici teminatın gelir kaydedilmesi kararında ihalenin iptali veya sözleşme yapılmaması hangi farkları yaratır?
Cevap: İhalenin iptalinde geçici teminat genel olarak iade edilir; gelir kaydı söz konusu olmaz. Sözleşme yapılmaması durumunda ise, teklifin güvence altına alınması amacıyla, sadece Kanundaki yasal alt sınır kadarı gelir kaydedilebilir, fazla olan kısım iade edilir. Bu nedenle, iptal ve sözleşme imzalamama halleri farklı sonuçlar doğurur ve ayrıştırılarak değerlendirilmelidir.
Soru: Geçici teminatın yasal sınırı üzerindeki kısmının iadesinin zamanlaması ve usulü konusunda nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Fazla verilen geçici teminat tutarının iadesi, idarenin sözleşme imzalamama gibi gelir kaydı gerektiren durumu tespit etmesinden sonra makul sürede ve resmi yazışmayla yapılmalıdır. Bu iade işleminin gereksiz gecikmesi idari ve hukuki itirazlara konu olabilir. İade talebinin açık olması ve uygun belgeyle desteklenmesi önemlidir; aksi halde iade işlemi gecikebilir veya reddedilebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin sözleşme imzalamaması durumunda geçici teminatın tamamının gelir kaydedilmesi mümkün müdür?
Cevap: Hayır, bu vakada geçici teminatın tamamı değil, yalnızca teklif bedelinin %3’ü olan yasal alt sınır kadarı gelir kaydedilebilir. Bunun üzerindeki kısmın geri iadesi gerekir.
Soru: Geçici teminatın %3’lük yasal alt sınırının üzerindeki kısmı neden iade edilmelidir?
Cevap: Çünkü %3’lük alt sınırın üzerindeki geçici teminat tutarı isteğe bağlı konmuş ve teklif gizliliği amacı taşımaktadır; bu nedenle, Kanun kapsamındaki gelir kaydetme işlemi yalnızca zorunlu olan %3’lük kısmı kapsar.
Soru: Bu karara göre, başvuru sahibinin talep edebileceği diğer maddi haklar nelerdir?
Cevap: Başvuru sahibi, geçici teminatın %3’lük yasal sınırı aşan kısmının iadesinin yanı sıra, talep halinde başvuru bedelinin de iadesini alabilir.
Soru: İhale işlemlerinde geçici teminat yönetimi açısından bu karardan ne sonucuna varılmıştır?
Cevap: İhale işlemleri mevzuata uygun şekilde, sadece yasal alt sınır olan %3’lük geçici teminat tutarının gelir kaydedilmesi esas alınarak yeniden gerçekleştirilmelidir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde yaşanan uyuşmazlık, teklif veren isteklinin sözleşmeyi imzalamaması nedeniyle alınan geçici teminatın tamamının mı, yoksa yalnızca Kanunda belirtilen alt sınır kadarının mı gelir kaydedileceği üzerine odaklanmaktadır. Başvuru sahibi, söz konusu teminatın yalnızca teklif bedelinin %3’üne tekabül eden kısmının gelir kaydedilebileceğini, aşan tutarın ise iade edilmesi gerektiğini ileri sürmüş ve buna yönelik talepte bulunmuştur. Kurul da bu çerçevede, teminat miktarının hangi kısmının yasal olarak idareye gelir kaydedilebileceğini incelemeye almıştır.
İhale sürecinde geçici teminat, tekliflerin ciddiyetini sağlamak ve sürece güvence oluşturmak amacıyla alınmaktadır. Ancak bu teminat miktarının yasal sınırı, teklif bedelinin en az %3’ü olarak belirlenmiştir. Vakada ise teklif bedeli üzerinden hesaplanan %3 oranında alınması zorunlu olan tutarın üzerine çıkıldığı ve fiilen alınan geçici teminatın bu sınırın üzerinde olduğu görülmektedir. Tartışma konusu da bu fazlalığın akıbetiyle ilgilidir. Sözleşmenin imzalanmaması nedeniyle teminatın gelir kaydedilmesi gündeme geldiğinde, yalnızca zorunlu olan kısmın mı yoksa tamamının mı irat kaydedileceği değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümünde esaslı unsur kavramı, geçici teminatın hangi kısmının Kanun hükmüyle düzenlendiğini belirlemede önem kazanmıştır. Kurul, geçici teminatla ilgili olarak yalnızca %3’lük alt sınırın bağlayıcı olduğunu, bunun üzerindeki kısmın ise teklif sahiplerinin takdirine bırakıldığını vurgulamıştır. Bu nedenle de idarelerin gelir kaydı işlemini yalnızca Kanunun tanıdığı çerçevede, yani yasal zorunluluk kapsamında yapabileceği kabul edilmiştir. Böylece %3’ü aşan miktarın gelir kaydedilmesi değil, iadesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Pilot ortak ya da diğer ortakların iş deneyimine dayalı herhangi bir değerlendirme veya tartışma ise bu dosyada yer almamaktadır. Bu nedenle iş ortaklıkları ya da benzeri oluşumlar açısından değerlendirme yapılmasına gerek duyulmamıştır. Uyuşmazlık tamamen geçici teminatın içeriği ve mahiyeti bakımından sınırlı kalmıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, geçici teminatın sadece teklif bedelinin %3’ü kadar olan kısmının gelir kaydedilebileceğine, fazlasının ise iade edilmesi gerektiğine karar vermiştir. Ayrıca başvuru sahibi tarafından ödenmiş başvuru bedelinin de talep edilmesi halinde iadesinin mümkün olduğu değerlendirilmiştir. Kurulun bu yaklaşımı, teminat işlemlerinde ölçülülük ve mevzuata sadakat ilkesine dayalı bir denge gözetildiğini ortaya koymakta, ihale işlemlerinin de bu çerçevede yeniden gerçekleştirilmesini gerekli kılmaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.