KÜNYE
- Toplantı No: 2021/005
- Gündem No: 35
- Karar Tarihi: 03.02.2021
- Karar No: 2021/UY.II-296
- Başvuru Sahibi: Kasımoğlu İnşaat Taahhüt Nakliye Hafriyat Emlak Temizlik Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Aydın Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Yatırım İzleme Müdürlüğü
- İKN: 2020/669347
- İhale Adı: Aydın İli Söke İlçesi Fatih İlkokulu Güçlendirme ve Genel Onarım İşi
Özet
Geçici teminat mektuplarındaki zorunlu ibarenin bulunmaması nedeniyle tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, bazı isteklilerin geçici teminat mektuplarında zorunlu ibarenin bulunmadığını ve bu nedenle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dosyası ve mevzuat incelendiğinde, 30.09.2020 tarihli yönetmelik değişikliği ile geçici teminat mektubu standart formuna zorunlu olarak eklenen “4734 sayılı Kanunun 34 üncü maddesi uyarınca, bu teminat mektubu her ne suretle olursa olsun haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.” ibaresinin bulunmaması, standart forma uygunluk şartını ihlal etmektedir. İhale üzerinde bırakılan iki isteklinin geçici teminat mektuplarında bu ibarenin yer almaması nedeniyle tekliflerinin mevzuata aykırı olduğu ve değerlendirme dışı bırakılması gerektiği tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru 1: Geçici teminat mektuplarında mevzuat değişikliği sonrası zorunlu kılınan ibarenin bulunmaması tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirir mi?
Cevap: Mevzuat değişikliği ile standart form içeriğine zorunlu olarak eklenen ibarenin geçici teminat mektuplarında yer almaması, standart şekil şartının ihlali olarak değerlendirilebilir. Bu durumda, tekliflerin mevzuata aykırı olduğu kabul edilip değerlendirme dışı bırakılmaları sıkça karşılaşılan bir uygulamadır. Ancak, ibarenin Kanuni bir düzenleme olmasından kaynaklı esasa etkisi ve işin yürütülmesine etkisi konusunda tereddütler ortaya çıkabilir; bu nedenle bazen uygulamada farklı görüşler de bulunabilir.
Soru 2: Mevzuata aykırılık teşkil eden geçici teminat mektupları nedeniyle değerlendirme dışı bırakılan tekliflerin ihale süreci üzerindeki etkisi nedir?
Cevap: Değerlendirme dışı bırakılan bu teklifler ihale üzerinde bırakılan istekliler arasında ise, söz konusu teklifler hariç tutularak sınır değer hesaplaması yeniden yapılır. Bu işlem, ihale sürecinin mevzuata uygunluğunun sağlanması için tekrarlanan işlemlerin veya yeni kararların alınmasını doğurabilir.
Soru 3: Geçici teminat mektubundaki zorunlu ibarenin eksikliği, ihale sürecinde idare veya şartname tarafından mutlak elenme sebebi olarak değerlendirilir mi?
Cevap: Söz konusu ibarenin zorunlu olması nedeniyle eksikliği standart forme aykırılık teşkil etmekle birlikte, uygulamada bu durumun esasa etkisi ve işin yürütülmesine engel olup olmadığı tartışmalıdır. Bazı kararlar, eksikliğin mutlak elenmeyi gerektirdiğini benimserken karşı oy veya farklı görüşlerde, eğer eksiklik Kanun’dan kaynaklanıyorsa ve işin ifasına etki etmiyorsa, tekliflerin elenmemesi gerektiği kabul edilebilmektedir.
Soru 4: Yönetmelik veya mevzuatta yapılan standart form değişikliklerinin ihale işlemleri yönünden önemi nedir?
Cevap: Yönetmeliklerde yapılan değişikliklerle geçici teminat mektuplarında yer alması zorunlu kılınan ifadeler, o tarihten sonra açılan ihalelerde kesin ve bağlayıcı şartlar haline gelir. Bu nedenle, değişiklik tarihinden sonra sunulan mektuplarda bu ifadelerin bulunmaması, geçerli teklif şartlarının yerine getirilmemesi anlamına gelir ve olumsuz sonuçlara yol açabilir.
Soru 5: İdarelerin geçici teminat mektuplarının şekil şartına ilişkin tereddütlerini önlemek için nasıl bir yaklaşım izlemeleri gerekir?
Cevap: İdareler ihale dokümanlarında ve şartnamelerde yürürlükteki güncel mevzuat hükümleri doğrultusunda geçici teminat mektubu standart formunu açıkça belirtmeli, zorunlu ibarelerin yer almasını şart koşmalı ve tekliflerin bu şartlara uygunluğu titizlikle denetlenmelidir. Aksi halde, eksik veya mevzuata aykırı teminat mektuplarının değerlendirilmesi fikri uyuşmazlıklara, itirazlara ve hukuki risklere yol açabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1: İhale sürecinde sunulan geçici teminat mektuplarında zorunlu olan “haczedilemezlik ve ihtiyati tedbir konulamazlık” ibaresinin bulunmaması ne tür bir hukuki sonuca yol açmıştır?
Cevap: Bu ibarenin bulunmaması, geçici teminat mektuplarının standart forma uygun olmaması anlamına gelmiş ve bu mektupları sunan isteklilerin tekliflerinin mevzuata aykırı olduğu değerlendirilerek teklifleri değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru 2: Geçici teminat mektuplarındaki eksiklik nedeniyle ihale üzerinde bırakılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması sonrası ihale sürecinde hangi işlem yapılmıştır?
Cevap: Teklifler değerlendirme dışı bırakıldığı için bu teklifler dikkate alınmadan sınır değer hesabı yeniden yapılmış ve ihale işlemleri mevzuata uygun şekilde tekrarlanmıştır.
Soru 3: Karşı oy görüşünde, geçici teminat mektuplarında zorunlu ibarenin bulunmamasının tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli olmadığı ileri sürülmüştür. Bu görüşün gerekçesi nedir?
Cevap: Karşı oy sahipleri, söz konusu ibarenin Kanun hükmü olması nedeniyle mektuplarda yer almaması durumunun esasa etkili olmadığını ve işin yürütülmesine engel teşkil etmediğini, dolayısıyla itirazen şikayetin reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Soru 4: İhale dosyasında yer alan standart form değişikliği ihale tarihi açısından nasıl bir öneme sahiptir?
Cevap: 30.09.2020 tarihindeki yönetmelik değişikliğiyle geçici teminat mektubu standart formuna zorunlu olarak eklenen ibarenin yer alması ihale sürecinde şart koşulmuş olup, bu tarihten sonraki tekliflerde ibarenin bulunması zorunludur. Bu nedenle, bu tarihten sonra düzenlenen teminat mektuplarında bu ibarenin olmaması, standart forma aykırılık sebebi yapılmıştır.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, şikâyet konusu geçici teminat mektuplarında yer alması gereken belirli bir ibarenin eksikliğiyle ilgilidir. Başvuru sahibi, bazı isteklilerin sunduğu geçici teminat mektuplarında, ilgili Kanun maddesindeki “haczedilemezlik ve üzerine ihtiyati tedbir konulamazlık” ifadesinin bulunmadığını belirterek, bu eksikliğin tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirdiğini ileri sürmüştür. Kamu İhale Kurulu da ihale evrakı ile birlikte yürürlükteki düzenlemeleri dikkate alarak, bu şekil eksikliğini değerlendirmiş ve somut ihale kapsamında hukuki sonucun buna göre şekillenmesine karar vermiştir.
Uyuşmazlıkta kritik nokta, geçici teminat mektuplarının, ihale sürecinde geçerli bir teminat aracı sayılabilmesi için yalnızca miktar ve süresi yönünden değil, aynı zamanda belirlenen şekil kurallarına da uygun olması gerektiğidir. Oysa söz konusu teminat mektuplarında, yönetmelik değişikliği ile standart forma zorunlu hale getirilen bir ifadenin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu ifade, ihale hukukunun güvencelerinden biri olarak teminatın haczedilemeyeceğini ve üzerine ihtiyati tedbir konulamayacağını vurgulamakta, bu nedenle idari anlamda bağlayıcı kabul edilmektedir. Dolayısıyla şekil şartına dair bu eksiklik, tekliflerin geçerli bir teminat içermediği sonucuna yol açmıştır.
Esaslı unsur kavramı burada, geçici teminatın ihale sistemindeki yerine göre ele alınmıştır. Karşı oyda da belirtildiği üzere, ibarenin eksikliği teklif sahibinin işi ifasına doğrudan engel oluşturmamakta; zira ibare zaten doğrudan Kanun hükmünden kaynaklanmaktadır. Ancak kurul çoğunluğu, bu eksikliği şeklen dahi olsa esasa etkili bir eksiklik olarak değerlendirmiş, geçerli teminat sunulmadığı sonucuna ulaşmıştır. Bu yaklaşım, şekli koşullara uyumun sağlanamayışını ihale dışı bırakılma için yeterli görmektedir. Dolayısıyla burada, esasa etkili olup olmaktan ziyade şeklen zorunlu kılınmış olmanın etkisi ağır basmıştır.
Uygulamada bu tip değerlendirmeler, teklif sunan ortak girişimlerde pilot ortağın sunduğu belgeler yönünden daha da önem kazanabilir. Ancak somut olayda pilot ortaklık ya da iş deneyimi yönünden bir değerlendirme yer almadığından analiz bu boyuta taşınmamıştır. Belgelerdeki şekil şartlarına uyumluluğun, tüm adaylar bakımından eşit şekilde uygulanması gerektiği anlayışı burada da etkisini göstermektedir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu geçici teminat mektuplarındaki zorunlu bir ibarenin eksikliğini mevzuata aykırılık saymış ve bu eksiklik nedeniyle söz konusu tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine hükmetmiştir. Böylece ihale üzerinde bırakılan istekli tekliflerinin geçersizliği sonucunda sınır değerin yeniden hesaplanmasına karar verilmiş ve ihale sürecinin tekrar edilmesi yönünde bir işlem tesis edilmiştir. Öte yandan karşı oy, söz konusu ibarenin özünün zaten yasal bir düzenlemeye dayandığını ve bu nedenle uygulama sonuçları bakımından bağlayıcılığının tekrar edilmesine gerek olmadığını savunmaktadır. Bu durum, ihale hukukunda şekli eksikliklerin nasıl yorumlanması gerektiği konusundaki farklı yaklaşım biçimlerini gözler önüne sermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.