KÜNYE
- Toplantı No: 2021/019
- Gündem No: 44
- Karar Tarihi: 20.05.2021
- Karar No: 2021/UY.I-1033
- Başvuru Sahibi: Endülüs Altyapı İnşaat Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 11. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/742363
- İhale Adı: Kırklareli Merkez Kadıköy Göleti ve Sulaması İkmali
Özet
Geçici teminat mektuplarındaki zorunlu ibarenin eksikliği nedeniyle tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması hukuka uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, geçici teminat mektuplarında zorunlu ibarenin bulunmaması nedeniyle iki isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğunu, ihalenin iptal edilmesi gerektiğini ve ikinci teklif sahibinin belirlenmemesinin mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ekindeki KİK023.1/Y numaralı Geçici Teminat Mektubu standart formunda, 4734 sayılı Kanun’un 34’üncü maddesi uyarınca teminat mektubunun haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz ifadesinin bulunması zorunludur. Standart forma uygun olmayan teminat mektuplarının geçerli kabul edilmemesi nedeniyle, bu ibarenin eksikliği teminat mektubunun geçersiz sayılmasına yol açar. İhale dosyasında, bu ibarenin eksik olduğu tespit edilen iki isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygundur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Teminat mektuplarındaki mevzuat ve standart forma uygunluk neden tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması için belirleyici olmaktadır?
Cevap: Teminat mektuplarının geçerliliği, Kanun ve ilgili yönetmeliklerde öngörülen zorunlu unsurların tam ve doğru şekilde yer almasına bağlıdır. Standart formda belirtilen ibarelerin (örneğin “haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz”) eksik olması, teminatın geçerliliğini ortadan kaldırabilir. Bu durumda, teminat geçersiz sayıldığından, teklif de mevzuata uygunluk şartını sağlamadığı için değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru: İhale sürecinde standart formda yer alan zorunlu ifadeler eksik olduğunda, idareler teklifleri reddetmek zorunda mıdır?
Cevap: Standart formda zorunlu kılınan ifadeler, teminatın geçerliliği için esas kabul edilir. Bu ifadelerin eksikliği durumunda teminat mektubu geçersiz sayılabilir. İdareler, bu tür eksikliği tespit ettiklerinde, mevzuat gereği teklifin değerlendirme dışı bırakılması yönünde işlem yapmak durumunda kalabilir; ancak işlem ve kararların her somut duruma göre değerlendirilmesi gerekmektedir.
Soru: Teminat mektuplarındaki şekil ve içerik şartlarına ilişkin eksiklikler, idarenin ihaleyi iptal etmesini zorunlu kılar mı?
Cevap: Teminat mektuplarında zorunlu ifadenin bulunmaması, başlı başına ihalenin iptal edilmesini gerektirmez. Eksikliği bulunan teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygun olabilir; dolayısıyla ihalenin devam etmesi ve uygun diğer tekliflerin değerlendirilmesi mümkündür. İhalenin iptali için farklı veya ilave hukuki gerekçelerin bulunması gerekir.
Soru: Geçici teminat mektuplarına ilişkin zorunlu ifadeler hangi amaçla mevzuatta açıkça yer almaktadır?
Cevap: Bu ifadelerin amacı, teminat mektuplarının güvenilirliğini ve korumasını sağlamaktır. “Haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz” ibaresi, teminatın ihaleye özgü ve sadece ihale süreci kapsamında kullanılmasını, isteklinin üzerinde herhangi bir başka işlem yapılmasını önler. Böylece teminatın işlevi ve ihalenin güvenilirliği teminat bakımından garanti altına alınır.
Soru: İhale komisyonları, teminat mektuplarındaki eksiklikleri tespit ettiklerinde nelere dikkat etmelidir?
Cevap: Komisyonlar, öncelikle teminat mektubunun standart forma ve mevzuata uygun olup olmadığını objektif biçimde incelemelidir. Eksikliğin niteliğini ve ihale şartnamesindeki hükümlerle tutarlılığını değerlendirmeli, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması kararının hukuka uygun zeminde alındığından emin olmalıdır. Ayrıca, eksikliğin giderilmesine yönelik düzeltme süreleri veya ek belgeler talep edilip edilmeyeceğine ilişkin usuller de kontrol edilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Geçici teminat mektuplarında “haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz” ibaresinin bulunmaması tekliflerin neden değerlendirme dışı bırakılmasına yol açmıştır?
Cevap: Bu ibarenin bulunması, Kanun’un 34’üncü maddesi ve ihale yönetmeliği standart formu gereği zorunludur. İlgili teminat mektuplarında bu ibarenin eksik olması, teminatın geçerliliğini ortadan kaldırdığı için tekliflerin mevzuata uygun olmaması sonucunu doğurmuştur. Bu nedenle, ibare eksikliği nedeniyle tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması hukuka uygundur.
Soru: İhale dosyasında geçen standart formun içeriği, geçici teminat mektuplarının değerlendirilmesinde nasıl bir role sahiptir?
Cevap: Standart form, geçici teminat mektubunun içermesi gereken zorunlu unsurları belirler. Bu formda Kanun’un 34’üncü maddesine uygun olarak “haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz” ifadesi yer alır. Formun bu unsuru taşımayan teminat mektupları geçersiz sayıldığı için, standart forma uygunluk ihale sürecinde esas alınır ve eksiklik tekliflerin reddedilmesine neden olur.
Soru: Başvuru sahibinin, ihalenin iptal edilmesi ve ikinci teklif sahibinin belirlenmemesi yönündeki talebinin reddedilmesinin gerekçesi nedir?
Cevap: Talebin reddedilme nedeni, geçici teminat mektuplarındaki zorunlu ibarenin olmamasına dair mevzuat hükümlerine ve standart forma uygunluk şartına uygun olarak iki isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka uygun bulunmasıdır. Bu durum ihalenin iptalini veya ikinci teklif sahibinin belirlenmemesini gerektirmemiştir.
Soru: İhale sürecinde teminat mektupları ile ilgili bu tür şekil şartlarına uyulmaması durumunda hangi yaptırım uygulanmaktadır?
Cevap: Teminat mektuplarında zorunlu ifadelerin yer almaması halinde, teminatlar geçersiz kabul edilir ve buna bağlı olarak ilgili isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır. Bu yaptırım, tekliflerin kanun ve yönetmelikle belirlenen uygun şartlara sahip olmasını temin etmek amacıyla uygulanmıştır.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlık, bir yapım işi ihalesinde sunulan geçici teminat mektuplarında zorunlu bir ibarenin – “haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz” – bulunmaması nedeniyle iki isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması üzerine şekillenmiştir. Başvuru sahibi, bu işlemin mevzuata aykırı olduğunu belirterek tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmaması gerektiğini, ayrıca bu durumun ihalenin iptalini ve ikinci teklif sahibinin belirlenmemesini gerektirdiğini öne sürmüş; ancak idare ya da kurul bu yönde bir değerlendirme yapmamıştır.
Uyuşmazlıkta temel tartışma, teminat mektuplarında yer alması zorunlu bir ifadenin eksikliği nedeniyle tekliflerin geçersiz sayılıp sayılamayacağı noktasında yoğunlaşmıştır. İhale dokümanlarında belirlenen geçici teminat mektubu formatında, Kanun’da öngörülen açık bir ibarenin bulunması öngörülmektedir. İki isteklinin sunduğu teminat mektuplarında bu ibarenin yer almadığı belirlenmiş ve bu eksiklik tekliflerin geçerli sayılmamasına neden olmuştur. Bu bağlamda, ihale komisyonunun değerlendirme dışı bırakma kararı, şekli uygunluk denetimi kapsamındaki bir ilk inceleme süreci sonucunda alınmıştır.
Vaka özelinde “esaslı unsur” kavramı da değerlendirilmiştir. Geçici teminat mektuplarındaki bu ifade, sadece biçimsel bir zorunluluk olmayıp, teminatın hukuken hüküm ifade edebilmesi açısından kurucu bir nitelik taşımaktadır. Teminat mektubunun, ihale sürecindeki güvenceleri sağlayabilmesi için kanunen belirlenen bu ifade ile düzenlenmesi gerekir; bu nedenle bahsi geçen ibarenin eksikliği, belgede giderilebilir bir şekilsel hata değil, doğrudan geçerliliği etkileyen esaslı bir eksiklik olarak kabul edilmiştir. Dolayısıyla, mektubun bu haliyle geçerli olmaması, teklifin de geçerli sayılamamasına yol açmıştır.
Bu bağlamda pilot ortak ya da diğer istekli ayrımı yapılmaksızın, geçici teminat mektuplarında eksiklik bulunan tüm isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlık bir iş deneyimi belgesi ya da diğer yeterlik kriterlerinden bağımsız biçimde yalnızca teminat mektubundaki içerikle doğrudan ilgili olup, herhangi bir ortak ya da alt yüklenici ayrımı yapılmaksızın, sunulan teklifin bütününden doğrudan etkilenmiştir. Bu nedenle, ibare eksikliği yalnızca firmanın bir kısmının değil, tüm teklifin üzerinde sonuç doğuran bir eksiklik olarak ele alınmıştır.
Kamu İhale Kurulu, inceleme sonucunda teminat mektuplarındaki zorunlu ibarenin eksikliğini, kanunda ve standart formda açıkça öngörülen bir şartın yerine getirilmemesi olarak görmüş ve tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasını hukuki açıdan yerinde bulmuştur. Bu çerçevede itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiş, söz konusu eksikliğin ihalenin iptalini ya da diğer tekliflerin belirlenmemesini gerektirmediği değerlendirilmiştir. Kurul, bu sonuca ulaşırken standart formun belirleyici rolüne işaret etmiş ve teminat mektubunun ihale sürecindeki fonksiyonunu esas alarak, şekli gibi görünen bir eksikliğin esaslı sonuçlar doğurabileceği durumlara dair önemli bir uygulama örneği sunmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.