KÜNYE
- Toplantı No: 2024/006
- Gündem No: 49
- Karar Tarihi: 07.02.2024
- Karar No: 2024/UY.II-255
- Başvuru Sahibi: Ayşah İnşaat Temizlik Sağlık San. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Tuzla Belediye Başkanlığı Park ve Bahçeler Müdürlüğü
- İKN: 2023/1533616
- İhale Adı: 2024 Yılı Park Yapımı, Saha Yapımı Onarım-Tadilat İşleri, Bitki, Çiçek ve Gübre Alımı
Özet
İhale fiyat farkı katsayılarının işin niteliği ve girdileriyle uyumsuzluğu ve personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yasağı nedeniyle ihalenin iptali
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, fiyat farkı formülünde işçilik, makine amortismanı ve akaryakıt gibi maliyet unsurlarının dikkate alınmadığını, sadece diğer malzemeler için fiyat farkı öngörüldüğünü, bunun mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin kapsamı ve iş kalemleri incelendiğinde işçilik, metalik olmayan mineraller, demir-çelik, akaryakıt, ağaç ürünleri ve makine ekipman girdilerinin yoğun kullanıldığı tespit edilmiştir. Ancak fiyat farkı katsayıları sadece diğer malzemeler için 1,00, diğer tüm girdiler için 0 olarak belirlenmiştir. Bu durum, 4734 sayılı Kanunun 5. maddesinde belirtilen fiyat farkı hesaplama esaslarına aykırıdır. Ayrıca, ihalenin niteliği gereği personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında olduğu, 696 sayılı KHK uyarınca belediyelerin bu tür hizmet alımı yapamayacağı, dolayısıyla ihalenin mevzuata aykırı olduğu belirlenmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru 1: İşçilik, makine amortismanı veya akaryakıt gibi önemli maliyet unsurları için fiyat farkı katsayısı ihale dokümanında belirlenmediğinde bu durumun fiyat farkı hesabına etkisi nasıl değerlendirilir?
Cevap: İlgili maliyet unsurları işin yürütülmesinde önemli yer tutuyorsa, bu girdiler dikkate alınmadan sadece diğer malzemeler için fiyat farkı öngörülmesi fiyat farkı hesaplama esaslarına uygun bulunmaz. Çünkü işçilik ve makine gibi giderlerin fiyat değişiminden kaynaklanan maliyet riski tarafsız şekilde karşılanamamış olur ve bu da ihalenin şeffaflık ve eşit rekabet ilkeleriyle uyumu açısından sorun yaratır.
Soru 2: İhale konusu işte işçilik ve benzeri girdiler yoğun kullanılıyorsa, fiyat farkı hesaplama formülünde bunların dışlanması halinde ihalenin iptaline kadar gidebilecek sonuçlar doğabilir mi?
Cevap: Evet, iş kalemlerinin önemli maliyet unsurları fiyat farkı kapsamına alınmadığında fiyat farkı esasları ihlal edilmiş olur. Uygulama kararlarında bu durum “düzeltilemeyecek nitelikte” bir mevzuat aykırılığı olarak değerlendirilip, ihale işleminin iptaliyle sonuçlanabilmektedir.
Soru 3: Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilen ihalelerde, bu tür hizmet alımlarının yasak olduğu idarelerde ihale sürecinde nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: İdari şartnamede işin niteliği ve şartlar objektif olarak değerlendirilerek, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında olup olmadığı netleştirilmelidir. Zira yasaklı idarelerin bu nitelikte alım yapması doğrudan mevzuata aykırı sonuç doğurur ve iptal gerekçesi oluşturabilir. Bu nedenle işi tanımlarken ve şartnamede yasak kapsamındaki hizmetlerle ilgili hükümlere özellikle yer verilmelidir.
Soru 4: İhale dokümanında fiyat farkı katsayılarının, işin kapsamındaki girdilerle uyumsuz belirlenmesi durumunda teklif değerlendirmesinde nasıl bir yol izlenmelidir?
Cevap: Fiyat farkı katsayılarının işin kapsamına uygun olarak belirlenmemesi, tekliflerin objektif ve gerçekçi maliyetlere göre değerlendirilmesini engeller. Bu nedenle, söz konusu uyumsuzluk varsa ve düzeltilemeyecek nitelikte ise ihalenin iptali gündeme gelir; varsa bu eksiklikler tekliflerin elenmesine değil, ihalenin iptaline esas teşkil eder.
Soru 5: Fiyat farkı hesaplamasında işçilik ve diğer önemli girdilerin kapsam dışı bırakılması itirazen şikayet başvurularında nasıl sonuçlanabilir?
Cevap: Bu tür eksiklikler, şikayet incelemesinde mevzuata aykırılık olarak tespit edilirse ilgili ihalenin iptaline hükmedilebilir. Ayrıca başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru bedelinin iade edilmesi uygulamada sık rastlanan bir karardır, çünkü yanlış ve hukuka aykırı fiyat farkı düzenlemeleri başvuru hakkını meşru kılar.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1: İhale dokümanında fiyat farkı katsayısının sadece diğer malzemeler için belirlenip, işçilik, makine amortismanı ve akaryakıt gibi girdiler için fiyat farkı öngörülmemesinin sonucu ne olmuştur?
Cevap: Bu durum, işin niteliğinde yoğun kullanılan işçilik ve diğer maliyet unsurlarının fiyat farkı kapsamı dışında bırakılması nedeniyle fiyat farkı hesaplama esaslarına aykırı bulunmuş ve ihalenin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Soru 2: İhalenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olup olmadığı hususu, ihalenin hukuki akıbetini nasıl etkilemiştir?
Cevap: İhalenin niteliği gereği personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olduğu tespit edilmiş; belediyelerin 696 sayılı KHK uyarınca bu tür hizmet alımı yapmasının yasak olması nedeniyle ihalenin mevzuata aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği belirlenmiştir.
Soru 3: Başvuru sahibinin fiyat farkı formülündeki eksikliklerle ilgili yaptığı itirazen şikayet başvurusunun sonucu ne olmuştur?
Cevap: İhalenin fiyat farkı katsayılarındaki eksiklikler ve hizmet alımı yasağı nedeniyle usule aykırı olduğu tespit edildiği için ihale iptal edilmiş ve başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine karar verilmiştir.
Soru 4: Fiyat farkı katsayılarının işin kapsamı ve kullanılan girdilerle uyumsuzluğu, ihale kararında hangi sonuca yol açmıştır?
Cevap: Bu uyumsuzluk, fiyat farkı hesaplama esaslarının ihlal edilmesi anlamına geldiğinden ve düzeltilemeyecek nitelikte bulunduğundan, ihale işleminin mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle iptal edilmesine neden olmuştur.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, ihale dokümanında yer alan fiyat farkı düzenlemeleri ile ihalenin iş kapsamı ve niteliği arasında ciddi bir uyumsuzluk yaşanmıştır. Şikâyet başvurusu, fiyat farkı formülünde yalnızca “diğer malzemeler” için katsayı öngörülmesine karşın; işçilik, makine amortismanı ve akaryakıt gibi önemli maliyet kalemlerinin kapsam dışında bırakıldığı iddiasına dayanmaktadır. Söz konusu eksikliğin, ihalenin kapsamlı işçilik barındıran yapısıyla bağdaşmadığı ve fiyat farkı uygulamasının temel mantığına aykırılık oluşturduğu yönündeki değerlendirme, uyuşmazlığın odak noktasını oluşturmuştur.
İhale kapsamında yer alan iş kalemlerinin analizinde, işçilik, metalik olmayan mineraller, demir-çelik, enerji girdileri ve makine kullanımı gibi öğelerin yoğun bir şekilde yer aldığı görülmüştür. Ancak bu girdilerin fiyat farkı formülünde dikkate alınmadığı, yalnızca malzeme kalemi için sabit bir katsayı öngörüldüğü tespit edilmiştir. Bu durum, tekliflerin hazırlık sürecinde yüklenici adayları açısından maliyet belirsizlikleri yaratmış; aynı zamanda fiyat farkı sisteminin temel işlevi olan ekonomik dengelemeyi sağlayamamıştır. Bu yönüyle, formülün mevcut haliyle ihalenin rekabete ve maliyet gerçekliğine uygun bir değerlendirme ortamı sunmadığı değerlendirilmiştir.
Vakada dikkat çeken diğer önemli unsur ise, işin mahiyeti itibarıyla personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliği taşımasıdır. Yürürlükteki mevzuat uyarınca, bazı idarelere personel çalışmasına dayalı hizmet alımı yasağı getirilmiştir. İhale konusu iş, ağırlıklı olarak iş gücüne dayalı sürekli hizmet ifasını içerdiğinden, bu tanım kapsamında değerlendirilmiş ve ilgili idarenin bu nitelikte bir hizmet alımı gerçekleştirmesi mümkün görülmemiştir. Söz konusu durum, yalnızca dokümana ilişkin değil, aynı zamanda idarenin yetkisi çerçevesine dair doğrudan bir mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Kurulun değerlendirmesinde, pilot ya da diğer ortakların iş deneyimi gibi unsurlar tartışılmamış; değerlendirme doğrudan ihale dokümanının içeriği ve işin genel niteliği üzerinden yapılmıştır. Bu kapsamda teknik yeterlik ya da belgelerin uygunluğu değil, ihale sürecinin temel yapısını etkileyen sistemsel eksiklikler esas alınmıştır. Dolayısıyla iş deneyimine dayalı yeterlik değerlendirmesi gibi alt düzey unsurlara girilmeden, ihalenin bu yönlerden düzeltilmesinin mümkün olmayacağı sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, fiyat farkı katsayılarının işin gerçek girdileriyle uyum içinde belirlenmemesi ve ihale konusunun personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliği taşıması, birlikte değerlendirilerek düzeltilmesi mümkün olmayan nitelikte hukuka aykırılıklar olarak görülmüştür. Kurul, bu çerçevede ihalenin iptaline hükmetmiş ve iddialarını haklı bulan başvuru sahibine itirazen şikâyet bedelinin iadesine karar vermiştir. Bu karar, hem ihale belgelerinde teknik düzenlemelerin önemini hem de işin niteliğine uygun mevzuat uyumu gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.