KÜNYE
- Toplantı No: 2021/001
- Gündem No: 46
- Karar Tarihi: 06.01.2021
- Karar No: 2021/UY.I-36
- Başvuru Sahibi: En-Ez İnş. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2019/449599
- İhale Adı: Tarsus-Adana-Gaziantep Otoyolunun Bahçe Kavşağı-Gaziantep Doğu Kavşağı, Gaziantep Doğu Kavşağı-9. Bölge Sınırı Arasında ve Gaziantep Çevre Otoyolunda Muhtelif Kesimlerinin ve Bağlantı Yollarının Üstyapı Onarımı İşi
Özet
Finansal kiralama yoluyla edinilen asfalt plentinin kiralarının ihale ilan tarihine kadar ödendiğinin belgelenmemesi nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile iş ortaklığının yeterlik kriterlerini karşılamadığı, özellikle makina ve ekipmanın kendi malı olduğuna dair belgelerin sunulmadığı ve teknik özelliklerin taşınmadığı iddialarıyla itirazen şikâyette bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve İdari Şartname hükümleri uyarınca, finansal kiralama yoluyla edinilen makina ve ekipmanın kira sözleşmesinin sunulması ve ihalenin ilan tarihine kadar olan kiralarının ödendiğinin belgelenmesi gerekmektedir. Sunulan SMMM raporu ile kapasite şartı sağlanmakla birlikte, finansal kiralama belgeleri ve ödeme planları incelendiğinde, ihale ilan tarihi itibarıyla kiraların ödendiğinin tam olarak belgelenemediği tespit edilmiştir. Bu durum, teklif sahibinin yeterlik kriterini karşılamadığı sonucunu doğurmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Finansal kiralama konusu makine ve ekipmana ilişkin kira sözleşmesi ve ödeme belgelerinin ihale sürecinde sunulması zorunlu mudur?
Cevap: Finansal kiralama yoluyla edinilen makine ve ekipman için sadece kira sözleşmesinin sunulması yeterli olmayabilir; ihale ilan tarihine kadar kira bedellerinin ödenip ödenmediğinin belgelenmesi de gerekebilir. Bu nedenle, ihaleye katılanların finansal kiralama kapsamındaki mallarının kira sözleşmesini ve ödeme kayıtlarını birlikte sunmaları, yeterlik değerlendirilmesinde tereddüt yaratmamak açısından önemlidir.
Soru: Finansal kiralamaya konu ekipmanın teknik kapasitesi SMMM raporu ile belgelenmişse, ödeme belgeleri olmadan yeterlik sağlanabilir mi?
Cevap: Teknik kapasitenin SMMM raporu ile belgelenmesi kapasite şartını gösterse de, finansal kiralamada kiraların ihale ilan tarihine kadar ödendiğinin belgelenmemesi, yeterlik açısından eksiklik sayılabilir. Bu nedenle sadece kapasite raporu sunmak çoğu durumda yeterli olmaz; ödeme durumunun şeffaf biçimde gösterilmesi gereklidir.
Soru: İhale sürecinde finansal kiralama nedeniyle teknik kapasite ve ödeme belgelerinde eksiklik varsa teklif değerlendirme dışı bırakılır mı?
Cevap: Finansal kiralamada teknik kapasiteyi gösteren belgelerle birlikte ihale ilan tarihine kadar kiraların ödendiğine dair belgelerin de sunulmaması durumunda, bu eksiklik genellikle yeterlik kriterlerinin karşılanmadığı gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açar. Bu yaklaşım Kamu İhale Kurumu kararlarında da destek bulmaktadır.
Soru: İtirazen şikâyetlerde finansal kiralama kapsamında kira ödemelerinin belgelenmesine ilişkin itirazlar nasıl karşılanmaktadır?
Cevap: Finansal kiralama belgelerinin ve kira ödemelerinin sunulmasına dair itirazlar, mahkeme kararları ve Kamu İhale Kurumu uygulamaları doğrultusunda genellikle olumsuz sonuçlanmakta, ödeme belgelerinin eksikliği nedeniyle yapılan yeterlik dışı bırakma işlemleri yerinde görülmektedir.
Soru: İş ortaklığının finansal kiralama kapsamındaki ekipmanla ilgili yeterlik değerlendirmesinde nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: İş ortaklıklarında, finansal kiralama yoluyla edinilen teknik kapasiteyi gösteren ekipman için her bir ortak tarafından kira sözleşmeleri ile ilan tarihine kadar kira bedellerinin ödendiğine dair belgelerin ayrı ayrı veya ortak olarak sunulması gerekir. Aksi halde, ortaklıklarda bile söz konusu belgelerin eksikliği, yeterlik şartlarının karşılanmadığına dair değerlendirmeye sebebiyet verebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Kiralama süresi ve ödeme durumlarıyla ilgili hangi belgelerin sunulması yeterlik açısından zorunludur?
Cevap: Finansal kiralama yoluyla edinilen asfalt plentinin yeterlik kriterlerini sağlamak için, ihale ilan tarihine kadar olan kiraların ödendiğini gösteren kira sözleşmesi ve ödeme belgelerinin sunulması zorunludur. Bu vakada ihale ilan tarihi itibarıyla kiraların tam olarak ödendiğinin belgelenmemesi nedeniyle teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Sunulan SMMM raporu tek başına yeterlik kriterlerinin yerine getirilmesi için yeterli midir?
Cevap: Hayır, SMMM raporu asfalt plentinin kapasite şartını sağladığını belgelemekte ancak finansal kiralama nedeniyle makinenin kira sözleşmesi ve ödemelerinin belgelenmesi de zorunlu olduğundan, SMMM raporu tek başına yeterli değildir. Kiraların ihale ilan tarihine kadar ödendiğinin kanıtlanamaması nedeniyle bu rapora dayanılarak yeterlik sağlanmamıştır.
Soru: İtirazen şikâyetin finansal kiralamanın ödeme belgelendirilmesiyle ilişkili kısmı nasıl sonuçlanmıştır?
Cevap: İtirazen şikâyet başvurusunda finansal kiralama kapsamındaki kiraların ödenip ödenmediğine ilişkin itiraz mahkeme kararları doğrultusunda reddedilmiştir. Bu nedenle, ödeme belgelerinin eksikliğinin neden olduğu yeterlik dışı bırakma kararı hukuken kesinleşmiştir.
Soru: Yeterlik kriterlerinin karşılanmadığı gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması hangi somut belge eksikliğine dayandırılmıştır?
Cevap: Teklifin değerlendirme dışı bırakılması, finansal kiralama kapsamındaki asfalt plentinin ihalenin ilan tarihine kadar olan kiralarının ödendiğine dair belge sunulmamasına dayandırılmıştır. Kiraların ödendiğini kanıtlayan belgelerin eksikliği nedeniyle iş ortaklığının yeterlik koşullarını karşılamadığı sonucuna varılmıştır.
Detaylı Analiz
İlgili vakada, bir yapım işi ihalesine katılan iş ortaklığının sunmuş olduğu teklifin, finansal kiralama yoluyla temin edilen asfalt plentinin kira ödemelerine ilişkin belgelerin eksikliği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması üzerine uyuşmazlık doğmuştur. Başvuru sahibi, iş ortaklığı tarafından yeterlik kriterlerinin sağlanmadığını, özellikle makinenin bu anlamda uygun şekilde belgelenmediğini, kira sözleşmesinin ve ödeme kanıtlarının sunulmadığını öne sürerek itirazen şikâyette bulunmuştur. Uyuşmazlık bu bağlamda, makina ve ekipmanın idarece istenilen teknik yeterlik koşullarını sağlayıp sağlamadığı, özellikle kiralama süreciyle ilgili ödeme belgelerinin sunulup sunulmadığı noktasında yoğunlaşmaktadır.
İhale sürecinde tartışma konusu olan yeterlik kriteri, finansal kiralama yolu ile edinilen makina ve ekipmanın idarece öngörülen koşulları taşıyıp taşımadığıdır. Bu kapsamda, sadece asfalt plentinin teknik kapasitesinin uygun olması yeterli görülmemiş; aynı zamanda bu ekipmanın ihale ilan tarihine kadar olan kira ödemelerinin yapıldığının da belgelendirilmesi beklenmiştir. Söz konusu iş ortaklığı tarafından sunulan SMMM raporu ile plent kapasitesi belgelenmiş olsa da, kira sözleşmesi ve ödeme belgelerinin, özellikle ödeme tarihlerini net şekilde gösteren ödemelerin sunulmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, tek başına kapasiteyi gösteren raporun, finansal kiralama işleminin tamamının yeterlik açısından yeterli kabul edilmemesine yol açmıştır.
Esaslı unsur kavramı burada, makine ekipmanına ilişkin mülkiyet durumu ve kullanım hakkının ihaleye konu sürede fiilen elde edilip edilmediği üzerinden değerlendirilmiştir. Finansal kiralama sözleşmesi, kiracının söz konusu ekipmana ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmesini, yani ödemeleri düzenli ve zamanında yapmasını öngörür. Bu ödemelerin belgelendirilmemiş olması, yeterlik değerlendirmesinde belirleyici bir unsur olarak ele alınmış ve teknik altyapının kira ilişkisiyle temellendirilmesi bakımından eksiklik olarak görülmüştür. Bu nedenle, ödeme kanıtları eksikliği doğrudan ihale kapsamında aranan yeterlik unsurunu etkileyen, yani esaslı bir unsur olarak değerlendirilmiştir.
Pilot ortak bakımından ayrıca bir değerlendirme yapılmış değildir; iş ortaklığı bütünlüğü içerisinde sunulan belgeler çerçevesinde karar verilmiştir. Ancak finansal kiralama konusu olan ekipmanın ortaklık adına mı yoksa belirli bir ortak adına mı edinildiği noktasında bir ayrım yapılmaksızın, ödeme belgelerinin eksikliği tüm ortaklık için bağlayıcı şekilde değerlendirilmiştir. Bu da ortaklıklarda bile yeterli belgelendirmenin yapılmaması halinde tüm yapının yeterlik dışı kalabileceğini göstermektedir. İlgili plentten sağlanan teknik yeterliğin, ödeme taahhütleriyle birlikte somutlaşmaması, teklifin geçerli kabul edilmemesine neden olmuştur.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı değerlendirmede idarece öngörülen belgelerin sunulmamasını, yeterlik koşullarının sağlanmadığını gösterecek nitelikte ve ihale sürecinde kamu yararı açısından dikkate alınması gereken bir eksiklik olarak değerlendirmiştir. Bu nedenle iş ortaklığının teklifi değerlendirme dışı bırakılmış, ancak itirazen yapılan başvuru, Kurulun tespitiyle değil, yargı kararları doğrultusunda reddedilmiştir. Kararda, ödeme belgelerinin sunulmamasının yeterlik açısından ihmal edilemeyecek bir unsur olduğu görüşü açık şekilde benimsenmiştir. Bu yaklaşım, finansal kiralama gibi karmaşık sahiplik ve kullanım ilişkilerine dair ihalelerde, yalnızca teknik uygunluk değil, zamanında ve açık şekilde belgelendirilmiş yükümlülüklerin de dikkate alınması gerektiği anlayışını pekiştirmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.