KÜNYE
- Toplantı No: 2022/011
- Gündem No: 18
- Karar Tarihi: 23.02.2022
- Karar No: 2022/UY.I-279
- Başvuru Sahibi: Nil Yapı Malz. ve İnş. Tic. A.Ş. - BTS Taah. İnş. Altyapı San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/114862
- İhale Adı: (Akhisar-Sındırgı) Ayr - Gördes Yolu Km:0+000-54+400 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları ve Üstyapı İkmal İşi
Özet
İhale dokümanındaki teknik şartları karşılamayan ekskavatör nedeniyle teklifin reddi ve nakliye mesafelerinin uygunluğuna ilişkin tespitlerle düzeltici işlem kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale komisyonunun kendi malı ekskavatörün motor gücü ve kova kapasitesinin analizde istenilen teknik özelliklere uygun olmadığı gerekçesiyle tekliflerinin reddedilmesini haksız bulmuş, motor gücünün 210 HP olduğunu belge ve raporlarla kanıtlamıştır; ayrıca nakliye mesafelerinin düşürülerek haksız avantaj sağlandığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, motor gücü ve kova kapasitesi açısından teknik belgeler, üretici firma raporları, Makine Mühendisleri Odası İzmir ve Diyarbakır şubelerinin raporları ile iş makinesi tescil belgelerini incelemiş; motor gücünün ISO standardına göre 206,5 HP ile ihale dokümanındaki yaklaşık 210 HP değerini karşılamadığı, kova kapasitesinin ise 1,55-1,80 m3 aralığında olup ihale dokümanındaki 1,9 m3 kapasiteye uymadığı tespit edilmiştir. Nakliye mesafeleri bakımından ise, idarece yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafelerden daha düşük mesafeler kullanılmış, ancak bu düşük mesafelerin kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenmiş veya onaylanmış belgelerle tevsik edilmediği, sunulan taahhütnamelerin ise bu nitelikte olmadığı anlaşılmıştır. İdarenin yaklaşık maliyet hesabında kullanılan nakliye mesafelerinin işin özelliklerine uygun olduğu ve atık malzemenin depolanmasına ilişkin mesafelerin idarece makul şekilde tespit edildiği, dolayısıyla bu mesafelerin aşırı düşük teklif açıklamasında esas alınması gerektiği belirtilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında belirtilen makine teknik özelliklerinin belgelenmesinde hangi tür belgelerin esas alınması gerekir ve iş makinesi tescil belgeleri bu konuda tek başına yeterli sayılır mı?
Cevap: Makine teknik özelliklerinin doğrulanmasında, ihale komisyonları genellikle imalatçı firma tarafından düzenlenmiş teknik raporlar, bağımsız uzman kurum veya meslek odalarının raporları gibi güncel ve standartlara uygun belgeleri esas alır. İş makinesi tescil belgeleri bazen dönüştürme katsayısı farklılıkları veya eski standartlara göre düzenlenmiş olabileceğinden, bu belgelerin tek başına yeterli olması zorunlu değildir. Makine gücü veya kapasitesi konusunda tescil belgeleri ile teknik raporlar arasında fark varsa, bağımsız ve standartlara uygun belgeler öncelikle dikkate alınır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye mesafeleri gibi maliyet kalemlerinin hesabında hangi tür belge veya dayanakların sunulması ihale mevzuatı açısından zorunludur?
Cevap: Nakliye mesafeleri gibi maliyet kalemlerinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılabilmesi için, bu bilgilerin kamu kurum ve kuruluşları veya yetkili merciler tarafından düzenlenmiş, onaylanmış belge ya da raporlarla desteklenmesi gerekmektedir. İdare tarafından belirlenen yaklaşık maliyet hesabı değerlerinden farklı mesafeler kullanılırsa, bu mesafeler mutlaka resmi belge ile tevsik edilmelidir. Taahhütnameler veya benzeri beyanlar tek başlarına yeterli dayanak olarak kabul edilmez.
Soru: İhale komisyonları, teknik şartları tam olarak karşılamayan makine veya ekipman bilgilerinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılması durumunda ne tür yaptırımlar uygulayabilir?
Cevap: Teknik şartları karşılamayan makine veya ekipman bilgilerinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılması, açıklamanın uygunsuz bulunmasına ve dolayısıyla teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olabilir. Bu durumda ihale, mevzuata uygun şekilde tekrar edilmek üzere işlem iptal edilebilir veya düzeltici işlem kararı alınabilir. Bu nedenle, kullanılan makinelerin veyahut ekipmanın teknik özelliklerinin ihale dokümanına tam uyumu kesinlikle sağlanmalıdır.
Soru: İhale mevzuatında aşırı düşük teklif açıklamalarında teknik özelliklerle ilgili durumlarda idarelerin ve Kurulun hangi kriterlere göre değerlendirme yaptığına dair genel uygulama nasıl şekillenmektedir?
Cevap: İdareler ve Kurullar aşırı düşük teklif açıklamalarında, makine ve ekipmanın teknik özelliklerinin ihale dokümanında istenilen şartlara tam uygunluğunu esas alır; bu kapsamda; bağımsız, güncel ve standartlara uygun teknik raporları değerlendirir. Eğer teknik özellikler farklı standartlara veya eski verilere göre gösteriliyorsa, güncel ve tarafsız tespitler kesin belirleyici olur. Böylelikle, gerçek kapasite ve performansın ihale şartlarını karşılayıp karşılamadığı netleşir ve buna göre teklifin geçerliliği karara bağlanır.
Soru: Yaklaşık maliyet hesabında kullanılan unsurların ihale sonucunu etkileyen aşırı düşük teklif açıklamalarında dikkate alınma sınırları nelerdir?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesabında kullanılan unsurlar (nakliye mesafeleri, makine kapasiteleri vb.), aşırı düşük teklif açıklamasında mutlaka idarenin belirlemiş olduğu meşru ve belgelenmiş değerler doğrultusunda kullanılmalıdır. Alışılmadık ya da resmi dayanağı olmayan farklı değerlerin esas alınması kabul edilmeyebilir. İdarenin yaptığı tespit ve kullandığı veriler işin özelliğine göre makul ve objektif kabul edilmelidir; bu sınırların dışına çıkılması halinde açıklama reddedilebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu ekskavatörün motor gücü neden ihale dokümanındaki teknik şartları karşılamamıştır?
Cevap: Ekskavatörün iş makinesi tescil belgelerinde motor gücü 210 HP olarak görünse de, Kurul’un incelediği ISO standardına uygun teknik belgeler ve raporlar motor gücünün gerçek değerinin 206,5 HP olduğunu göstermiştir. Bu değer ihale dokümanında aranan yaklaşık 210 HP motor gücünü karşılamamaktadır.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı ekskavatörün kova kapasitesinin ihale şartlarına uymadığı nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: Ekskavatörün kova kapasitesi teknik inceleme sonucunda 1,55-1,80 m3 arasında bulunmuş, ihale dokümanında talep edilen 1,9 m3 kapasiteye ulaşılamamıştır. Bu fark nedeniyle kullanılan ekskavatörün teknik şartları karşılamadığı tespit edilmiştir.
Soru: Nakliye mesafelerinin ihale kapsamında kullanılan düşük değerlerle hesaplanmasının uygun bulunmamasının nedeni nedir?
Cevap: İdarece yaklaşık maliyet hesabında esas alınan nakliye mesafelerinin kamu kurumlarınca belgelenmiş ve onaylanmış olması gerekirken, başvuru sahibinin kullandığı daha düşük mesafeler böyle resmi belgelerle ispatlanmamıştır. Ayrıca sunulan taahhütnameler tevsik edici belge niteliğinde olmadığı için bu düşük mesafe esas alınmamıştır.
Soru: Yapılan teknik ve mali tespitler sonucunda başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasına dair nihai karar nedir?
Cevap: Ekskavatörün motor gücü ve kova kapasitesinin ihale şartlarını karşılamaması ile nakliye mesafelerinde idarenin tespit ettiği değerlerin dışına çıkılması nedeniyle başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmamış, teklif değerlendirme dışı bırakılmış ve ihale işlemlerinin mevzuata uygun yeniden yapılmasına karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
Şikâyete konu olayda, başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan ekskavatörün teknik özelliklerinin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olmadığına dair yapılan değerlendirme, uyuşmazlığın temelini oluşturmaktadır. Bu kapsamda, teknikte istenen motor gücü ve kova kapasitesinin karşılanıp karşılanmadığı ile açıklamada esas alınan nakliye mesafelerinin geçerliliği üzerinden bir değerlendirme süreci yürütülmüştür. Taraflar arasındaki temel anlaşmazlık, başvuru sahibinin kendi malı olan ekskavatörün teknik özelliklerinin uygun olduğunu savunması ile Kurul’un bu özelliklerin teknik şartnamedeki kriterleri karşılamadığı yönündeki tespiti arasındadır.
İhale sürecinde tartışmaya konu makineye ilişkin olarak, başvuru sahibinin sunduğu belgelerde motor gücünün 210 HP olduğu belirtilmiş olmasına rağmen, Kurul’un yaptığı teknik inceleme ekskavatörün bu güce fiilen ulaşmadığını ortaya koymuştur. Teknik değerlendirme sürecinde imalatçı firmanın belgeleri ile Makine Mühendisleri Odası raporlarının esas alındığı ve bu belgelerde motor gücünün standarda göre 206,5 HP olarak ölçüldüğü anlaşılmıştır. Aynı zamanda kova kapasitesine yönelik yapılan tespitlerde de benzer biçimde ekskavatörün kapasitesinin 1,55–1,80 m³ aralığında olduğu belirlenmiş ve bu kapasitenin teknik şartnamede aranan 1,9 m³ seviyesine ulaşmadığı görülmüştür. Böylece, teklifin esas dayanakları olan ekipmanların niteliksel olarak yetersizliği, aşırı düşük teklif açıklamasının teknik açıdan uygun bulunmadığı sonucunu doğurmuştur.
Bu değerlendirmede esaslı unsur kavramı da belirleyici olmuştur. İdarece yapılan teknik tanımlamalarda ekskavatörün taşıması gereken motor gücü ile kova hacminin, işin niteliği açısından temel işlev gördüğü ve bu yönleriyle söz konusu ekipmanın teknik yeterliliğinin, sadece ihale sürecinde değil, işin uygulanabilirliği için de belirleyici olduğu anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, adayın sunduğu belgelerle teknik kapasitede ortaya çıkan sapma, ihale dokümanının özüne dair bir eksiklik olarak değerlendirilmiş ve teklifi geçersiz kılan esaslı bir unsur eksikliği olarak ele alınmıştır. Eksik ya da yanıltıcı olduğu tespit edilen teknik bilgiler, açıklamayı tümüyle geçersiz duruma getirmiştir.
İş ortaklığının pilot ortağı tarafından yapılan açıklamalarda kullanılan nakliye mesafeleri de inceleme konusu yapılmıştır. Başvuru sahibi, idare tarafından belirlenen taşıma mesafelerinden daha düşük değerleri esas alarak maliyet hesabı yapmış, ancak bu farklı mesafeler resmi bir kurum doğrulaması ile belgelendirilmemiştir. Kurul, bu gibi durumlarda yalnızca kamu kurum ve kuruluşlarınca onaylanan belgelerin esas alınması gerektiği görüşünde olmuş, başvuru sahibinin sunduğu taahhütnamelerin ise bu nitelikte tevsik edici sayılmadığını belirtmiştir. Dolayısıyla, kullanılan düşük mesafelerin maliyet avantajı sağlaması potansiyeline rağmen, bu durum usul ve belge yönüyle yeterli görülmeyerek açıklama kabul edilmemiştir.
Kamu İhale Kurulu, ortaya konulan teknik belgeler ve maliyet kalemlerine ilişkin tespitler doğrultusunda, aşırı düşük teklif açıklamasının bütün halinde kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı kanaatine varmıştır. Kurul’un yaklaşımı; tescil belgelerine bakılmaksızın, güncel ve bağımsız teknik raporların esas alınması, makine kapasitesinde ihale dokümanı ile mutlak uyum aranması ve idarece belirlenen nakliye mesafelerinin dışına çıkılacaksa bunun resmî olarak belgelenmesi şartının aranması şeklinde şekillenmiştir. Sonuç olarak, iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yeniden yürütülmesine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.