KÜNYE
- Toplantı No: 2024/004
- Gündem No: 35
- Karar Tarihi: 25.01.2024
- Karar No: 2024/UY.II-178
- Başvuru Sahibi: Ercanlar Yol Yapım Madencilik İnşaat Taahhüt Nakliye Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 12. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2023/1293443
- İhale Adı: Aşkale-Aziziye-Nenehatun Köprülü Kavşağı Arası (Erzurum Şehir Geçişi Kesimi Dahil) Bsk Onarım İşi
Özet
Eğitim programlarına ilişkin maliyet bilgileri eksikliği nedeniyle ihalenin iptali
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, eğitim programlarına ait maliyetlerin hesaplanamaması ve şeffaflık ilkesine aykırılık nedeniyle ihalenin iptalini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yol onarımı olduğu ve eğitim programlarının işin tamamlanmasını etkileyecek nitelikte olmadığı, ancak eğitim programlarının yurt içi ve yurt dışı yapılacağı, süresi ve maliyetlerinin ihale dokümanında belirtilmediği; yaklaşık maliyet hesaplamasında iş kalemlerinin ve maliyet unsurlarının açıkça belirtilmesi gerektiği, bu eksikliğin teklif hazırlama aşamasında tereddüde yol açarak rekabeti engellediği tespit edilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, maliyet hesabı yapılması için herhangi bir yöntem veya açıklama sunmamış ve şikayet başvurusunu reddetmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında yaklaşık maliyetin belirlenmesinde iş kalemleri ve maliyet unsurlarının açıklıkla belirtilmemesi nelere yol açabilir?
Cevap: Yaklaşık maliyet belirlerken tüm iş kalemleri ve ilgili maliyet unsurlarının net şekilde dokümante edilmemesi, teklif verenlerin maliyet hesaplamasında tereddüte düşmesine neden olabilir. Bu durum, teklif hazırlama sürecinde şeffaflığı ve eşit rekabet ortamını olumsuz etkileyerek, ihale sürecinin iptaline veya itirazlara zemin hazırlayabilir.
Soru: İhale dokümanlarında belli bir iş kalemine ilişkin maliyet unsurlarının yer almaması, teklif değerlendirmesinde nasıl sonuçlar doğurabilir?
Cevap: İş kalemine ilişkin maliyet unsurlarının dokümanda açıkça belirtilmemesi, teklif sahiplerinin bu kaleme ait fiyatlama yapmasını zorlaştırabilir ve tekliflerin tutarsız ya da karşılaştırılamaz olmasına yol açabilir. Bu durum hatalı teklif değerlendirmelerine, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına veya ihale sürecinin iptaline sebep olabilir.
Soru: İdare tarafından maliyet hesabına ilişkin herhangi bir açıklama yapılmaması, rekabetin korunması açısından nasıl bir risk oluşturur?
Cevap: İdarenin maliyet unsurlarını ve hesaplama yöntemlerini belgeleyip açıklamaması, teklif sahipleri arasında bilgi eşitsizliği ve belirsizliğe sebep olur. Bu, rekabetin etkin biçimde sağlanamamasına ve tekliflerin sağlıklı şekilde karşılaştırılamamasına neden olarak, ihalenin iptali veya itirazların kabulü riskini artırabilir.
Soru: İhale konusu işin esas niteliği, dokümandaki maliyet bilgilerinin eksikliğinin etkisini nasıl değiştirebilir?
Cevap: İşin esas konusu ile maliyet bilgileri arasındaki ilişki önemlidir. Ana iş kalemi maliyetlerinin net olması rekabeti sağlayabilirken, ilgili yan kalemler (örneğin eğitim programları) için maliyet bilgilerinin eksik olması teklif hazırlamada tereddüte sebep olabilir. Böyle durumlarda, maliyet bilgisi eksikliği, işin ana niteliğine göre rekabeti etkileyip etkilemediğine dikkatle değerlendirilmelidir.
Soru: İhale dokümanındaki fiyatlandırma esaslarını ve maliyet bilgilerini belirsiz bırakan düzenlemeler şikayet mekanizması sonuçlarını nasıl etkileyebilir?
Cevap: İhale dokümanlarında fiyatlandırma ve maliyet bilgileri belirsiz bırakılırsa, bu durum başvuru sahiplerinin itirazları için geçerli bir sebep oluşturabilir. Kurullar bu tür belirsizliklerde, rekabetin engellendiği ve şeffaflığın zedelendiği kanaatine vararak ihalenin iptaline karar verebilir ve şikayetçinin başvuru bedelinin geri ödenmesini hükme bağlayabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında eğitim programlarının yeri, süresi ve maliyet bilgilerinin belirtilmemesi teklif hazırlamada hangi olumsuzluklara yol açmıştır?
Cevap: Eğitim programlarının yeri, süresi ve maliyet bilgilerinin belirtilmemesi, yüklenici adaylarının maliyet hesabı yapamamasına ve teklif hazırlama aşamasında tereddüt oluşmasına yol açmıştır. Bu durum şeffaflığı zedelemiş ve rekabetin engellenmesine neden olmuştur.
Soru: İdarenin maliyet hesabına yönelik herhangi bir açıklama yapmaması şikayet konusu hakkında nasıl bir sonuç doğurmuştur?
Cevap: İdarenin maliyet hesabı için hiçbir yöntem veya açıklama sunmaması, teklif sahiplerinin belirsizlik içinde kalmasına ve dokümandaki eksikliğin giderilememesine neden olmuş, bu nedenle şikayet reddedilememiştir.
Soru: İhale konusu işin esas niteliği eğitim programlarının maliyet bilgileri olmaksızın teklif hazırlanmasına engel teşkil eder mi?
Cevap: İşin esas konusu yol onarımı olmakla birlikte, eğitim programlarının yurt içi ve yurt dışı yapılacak olması ve maliyet bilgilerinin açıklanmaması teklif hazırlanmasını doğrudan etkilemiş, yani bu husus somut olarak rekabeti engellemiştir.
Soru: İhale dokümanındaki eksiklikler karşısında Kurul hangi kararı vermiştir ve gerekçesi nedir?
Cevap: Kurul, eğitim programlarına ilişkin maliyetlerin dokümanda yer almaması ve teklif hazırlamada tereddüt oluşturması nedeniyle ihalenin iptaline karar vermiştir. Ayrıca, itirazen şikayet başvurusunun haklı bulunması nedeniyle başvuru bedelinin iadesine hükmetmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, sözleşme tasarısında yüklenici tarafından karşılanması öngörülen eğitim programlarına ait gider kalemlerinin yeterince açıklanmamış olması iddiasına dayanmaktadır. Başvuru sahibi, bu eksiklik nedeniyle teklifini sağlıklı şekilde hazırlayamadığını, eğitim programlarının kapsamı, süresi ve yeri hakkında bilgi verilmemesinin maliyet hesabını imkânsız hale getirdiğini ileri sürerek ihalenin iptalini talep etmiştir. Dolayısıyla, şikâyet konusu, ihale dokümanında yer alan ancak içeriği belirli olmayan eğitim faaliyeti düzenlemelerinin ihale sürecine etkisinin değerlendirilmesidir.
İhale dokümanında, yurt içi ve yurt dışında düzenleneceği belirtilen eğitim programlarının yüklenici tarafından finanse edileceği hükmü yer almakla birlikte, bunların nerede, ne sürede ve kaç kişiyle yapılacağına dair herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir. Ayrıca, idare tarafından da bu konulara ilişkin herhangi bir açıklayıcı yöntem veya hesaplama esasının paylaşılmadığı, başvuru sahibinin tereddütlerinin giderilmediği anlaşılmaktadır. Bu tür belirsizlikler yüklenicilerin tekliflerini hazırlarken maliyetleri öngörememesine yol açtığından, şartname ve sözleşme tasarısındaki bu düzenlemelerin teknik ve mali tekliflerin karşılaştırılabilirliğini ortadan kaldırdığı yönünde bir değerlendirme yapılmıştır.
Kurul değerlendirmesinde, eğitim programlarının ihale konusu yol onarımı işiyle doğrudan bağlantılı ve işin tamamlanması açısından belirleyici olmadığına işaret edilmekle birlikte, teklif hazırlamayı etkileyecek mahiyette olduğu kabul edilmiştir. Bu tür unsurlar, işin yardımcı kalemleri olarak nitelendirilebilir; ancak sundukları mali yük net olarak belirlenmediği sürece rekabeti zedeleyebilecek sonuçlar doğurabilmektedir. Bu vakada da söz konusu eğitimlerin yurt dışı ve yurt içinde yapılacağı belirtilse de, bu faaliyetlerin hangi ülkede, hangi sürede ve kaç kişiyi kapsayacağının belli olmaması, teklif sunacak isteklilerin risk altında kalmasına sebebiyet vermiştir.
Pilot ortak ya da herhangi bir ortağın bu eğitimlerle ilgili maliyet analizini sağlıklı biçimde yapabilmesi için gerekli bilgiye ulaşamadığı ortadadır. Dolayısıyla, idarenin sözleşme kapsamına mali boyutu belirsiz hususları dahil ederek bu konuda herhangi bir hesaplama yöntemi sunmaması, teklif sunacak firmaların eşit koşullarda yarışmasını engellemiştir. Teknik yeterlik veya iş deneyimi yönünden değil, doğrudan fiyatlandırma ve maliyet hesaplaması bakımından oluşan belirsizlik, özellikle pilot ortak veya üstlenen taraf açısından riskin daha da büyümesine neden olmuştur.
Kamu İhale Kurulu, eldeki veriler ışığında, ihale dokümanındaki söz konusu eksikliğin ihalenin sağlıklı ve rekabetçi biçimde yürütülmesini engellediği kanaatine varmıştır. Eğitim giderlerinin kapsamı net olarak sunulmadığı ve bu durum teklif hazırlamayı doğrudan etkilediği için şeffaflık ve rekabet ilkelerine aykırılık oluştuğu değerlendirilmiştir. Bu nedenle, ihalenin iptaline hükmedilmiş; ayrıca, başvuru sahibinin iddialarının yerinde bulunması nedeniyle başvuru bedelinin iadesine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.