KÜNYE
- Toplantı No: 2023/031
- Gündem No: 48
- Karar Tarihi: 31.05.2023
- Karar No: 2023/UY.I-832
- Başvuru Sahibi: Öz Er-Ka İnş. Tur. Elek. Taah. Tic. ve San. A.Ş. - Asmet Yapı Tur. Taah. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2022/905600
- İhale Adı: Kınık-Karadere Barajı İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında fiyat teklifini veren firmanın faaliyet alanının uygunluğu nedeniyle teklifin reddi hukuka aykırı bulundu
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, fiyat teklifi alınan firmanın ticaret sicilinde inşaat malzemeleri alım satımı faaliyetinin yer aldığını, dolayısıyla çam kereste alım satımının da kapsandığını, bu nedenle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İncelenen belgeler ve faturalar ile meslek mensubunun düzenlediği tutanaklar doğrultusunda, fiyat teklifi verilen firmanın 2022 yılında çam kereste alım ve satımı yaptığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerektiği, bu şartın sağlandığı değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Kamu ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklaması talep edilen fiyat teklifini veren firmanın faaliyet alanının teklife konu işe uygun olup olmadığı hangi ölçütlere göre değerlendirilir?
Cevap: Faaliyet alanı uygunluğunun tespiti, teklif sahibi firmanın ilgili mal veya hizmetin teminiyle doğrudan bağlantılı faaliyetlerde bulunup bulunmadığına dair somut delillerle yapılır. Bunlar, firmanın ilgili malın alım satımını gösteren faturalar, ticaret sicili kayıtları ve meslek mensubu düzenlemeleri gibi belgeler olabilir. İdari makamlar ve denetleyici kurul, sadece brindeki açıklamalar değil, bu tür somut ve güncel delillere dayanarak değerlendirme yapmalıdır.
Soru: Fiyat teklifi alınacak firmaların faaliyet alanının uygunluğuna ilişkin tereddüt olması halinde, bu durum aşırı düşük teklif incelemesini nasıl etkiler?
Cevap: Faaliyet alanının uygunluğuna dair makul tespitlerin bulunması halinde idarenin veya Kurulun, teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasını doğrudan ve bu nedenle reddetmesi doğru olmaz. Faaliyet alanı, açıklama talebi ve değerlendirmede incelenmeli, geçerli belgelerle desteklenmeyen red kararları hukuka aykırı kabul edilebilir. Böyle durumlarda idarenin faaliyet alanıyla ilgili şartı objektif ve belgeyle desteklenen şekilde tespit etmesi gereklidir.
Soru: İdarelerin üçüncü kişilerden fiyat teklifi isterken, firmaların faaliyet alanını sınırlandırma hakkı ne kadar somut ve kesin olmalıdır?
Cevap: İdareler, fiyat tekliflerini değerlendirebilmek için teklif verilen firmaların teklife konu mal veya hizmet alanında faaliyet gösterdiğine dair objektif ve güncel delillere dayanmalıdır. Bu sınırlandırma, genel olarak ilgili faaliyetin ticaret sicilinde kayıtlı olması veya somut ticari işlemlerle belgelendirilmiş olması şeklinde uygulanır. Sadece ticaret sicilinde gibi genel kayıtlar tek başına yeterli olmayabilir; gerçek faaliyet ve ticari belgelerle desteklenmesi gerekir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında firmanın faaliyet alanına ilişkin doğrudan belge ya da kayıtların sunulmaması halinde durum nasıl değerlendirilir?
Cevap: Faaliyet alanına ilişkin doğrudan ve güncel belgelerin bulunmaması veya mevcut belgelerin somut olarak teklife konu işe uygunluğu göstermemesi halinde, idarenin veya Kurulun aşırı düşük teklif açıklamasını faaliyet alanı gerekçesiyle reddetmesi mümkün olabilir. Ancak bu nedenle red yapılacaksa, somut ve güncel delillere dayalı objektif tespitlerin olması gerekir; aksi takdirde red kararı hukuka aykırı bulunabilir.
Soru: Birden fazla firmadan fiyat teklifi alınan kamu ihalelerinde, bu firmaların faaliyet alanlarının teklife uygunluğu yönünden yapılacak incelemede nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: İlgili mal veya hizmetle doğrudan bağlantılı faaliyetlerin varlığı, bunu gösteren ticari işlemler, faturalar, sicil kayıtları gibi belgelere dayanmalıdır. Faaliyet alanına ilişkin inceleme somut, güncel ve net olmalı; belirsiz veya sadece genel kayıtlar esas alınmamalıdır. Ayrıca, faaliyet alanı uygunluğu, teklifin bırakılma ve açıklama süreçlerinde itiraz konusu olmaması için önceden net kılınmalıdır. Uygulamada, sadece adı veya genel faaliyet kodu yeterli görülmeden somut ticari faaliyetin varlığı aranmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Fiyat teklifi alınan firmanın faaliyet alanının teklife konu çam kereste alım satımını kapsayıp kapsamadığının tespiti hangi delillerle yapılmıştır?
Cevap: Firmanın çam kereste alım ve satımı yaptığı, 2022 yılına ait faturalar, meslek mensubu tarafından düzenlenen tutanaklar ve dosyadaki diğer belgelerle tespit edilmiştir. Bu nedenle firmanın faaliyet alanının teklife uygun olduğu belirlenmiştir.
Soru: Fiyat teklifi verilen firmaya ilişkin faaliyet alanının uygun olmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi bu vakada nasıl değerlendirildi?
Cevap: Kurul, firmanın teklife konu malda faaliyet gösterdiğini tespit ettiği için aşırı düşük teklif açıklamasının faaliyet alanı gerekçesiyle reddedilmesini hukuka aykırı bulmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin firmanın faaliyet alanının uygun olmadığına ilişkin iddiası sonucunda Kurul hangi hükme varmıştır?
Cevap: Başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuş ve teklifin faaliyet alanı nedeniyle reddi mevzuata aykırı kabul edilerek iptal edilmiştir.
Soru: Bu vakada, fiyat teklifi alınacak firmaların faaliyet alanına ilişkin Kamu İhale Genel Tebliği açısından hangi şart arandı?
Cevap: Fiyat teklifi alınacak firmaların teklife konu mal alım satımı yapan yani ilgili faaliyet alanında faaliyette bulunan firmalar olması koşulu aranmış, firmanın bu şartı sağladığı belgelerle sabit görülmüştür.
Detaylı Analiz
İhaleye konu uyuşmazlık, yüklenici adayının aşırı düşük teklif açıklamasında sunmuş olduğu birim fiyat teklifi kapsamında, teklifi veren firmanın çam kereste alım satımı alanında faaliyet gösterip göstermediğine ilişkindir. İdare, bu girdiye yönelik sunulan fiyat teklifinin faaliyet alanı açısından uygun olmadığını değerlendirmiş ve bu gerekçeyle isteklinin açıklamasını yeterli bulmayarak teklifini reddetmiştir. Başvuru sahibi ise, fiyat teklifini aldığı firmanın inşaat malzemeleri alanında faaliyet gösterdiğini ve bu kapsamın çam keresteyi de içerdiğini belirterek idarenin ret kararına itiraz etmiştir.
İhale sürecinde esas tartışma, üçüncü kişi firmalardan alınan fiyat tekliflerinin geçerliliği için gerekli olan faaliyet alanı uygunluğunun nasıl değerlendirileceği noktasında yoğunlaşmıştır. Kurul tarafından yapılan incelemede, fiyat teklifini veren firmanın 2022 yılında çam kereste ürününe dair ticari işlem gerçekleştirdiğini gösteren faturalar, meslek mensubu tutanakları ve diğer belgeler dosyada yer almıştır. Dolayısıyla, firmanın bu mal kaleminde ticari faaliyet yürüttüğüne dair objektif ve somut belgelerle desteklenen bir tablo ortaya konulmuştur.
Bu vakada “esasa etkili unsur” yani açıklamayı geçerli kılan temel husus, firmanın sadece genel ifade içeren bir faaliyet koduna sahip olması değil, çam kereste ticareti yaptığına dair fiili ve belgeli ticari eylemlerde bulunmuş olmasıdır. Kurulun değerlendirmesinde, salt genel faaliyet konusu beyanı değil, ticari hayattaki gerçek faaliyetler belirleyici olmuştur. Bu yaklaşım, faaliyet alanı uygunluğunun yalnızca sicil kayıtlarıyla değil, güncel ve somut ticari belgelerle ispatlanması gerektiği yönündeki idari düzeyde oturmuş görüşle uyumludur.
İncelemede iddia edilen husus pilot ortağın iş deneyiminden kaynaklanmadığı için, doğrudan aşırı düşük teklif açıklamasına esas alınan fiyat teklifinin değerliliği bağlamında ele alınmıştır. Bu nedenle pilot ortağın iş deneyimi yönünden yapılan özel bir yorum ya da çıkarım dosyada bulunmamaktadır. Uyuşmazlıkta tartışılan fiyat teklifine konu malzemenin kaynak firması üzerinden yapılan faaliyet uygunluğu değerlendirmesi, açıklamanın geçerliliğinde belirleyici rol oynamıştır.
Kamu İhale Kurulu, yerleşik uygulamasına uygun biçimde, sunulan fiyat teklifinin faaliyet alanında uygunluk taşıyıp taşımadığını sadece şekli beyanlara değil, fiili ticari faaliyeti gösteren belgelere bakarak değerlendirmiştir. Sonuç olarak, fiyat teklifi alınan firmanın çam kereste ürününe dair alım satım yaptığı faturalar ve tutanaklarla sabit görülmüş, bu gerekçeyle faaliyet alanına uygunluk şartının sağlandığına hükmedilmiştir. Böylece, teklifin sadece bu gerekçeye dayanarak reddedilmesi hukuka aykırı bulunmuş ve başvuru yerinde değerlendirilmiştir. Kurul, somut belgelerle desteklenmeyen ret gerekçelerinin ihaleye katılım hakkını ihlal edebileceği yönündeki çerçeveyi bir kez daha teyit etmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.