KÜNYE
- Toplantı No: 2022/029
- Gündem No: 23
- Karar Tarihi: 26.05.2022
- Karar No: 2022/UY.II-644
- Başvuru Sahibi: Turhanlar Petrol Karo ve İnş. Malz. San. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Ereğli Belediye Başkanlığı
- İKN: 2021/190415
- İhale Adı: Ereğli Belediyesi Sınırları Dahilinde Muhtelif Yerlerde Yol Altyapısı, Bsk Asfalt Kaplama, Sathi Kaplama ve Çeşitli İşler
Özet
İhale birim fiyat tariflerinde nakliye ve kazı işlemlerinin kapsamı ile aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye mesafelerinin belirlenmesi hususunda itirazen şikayetin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, birim fiyat tariflerinde nakliye ve kazı işlemlerinin kapsamının belirsiz olduğunu, nakliye mesafelerinin belirtilmemesinin teklif oluşturulmasında tereddüt yarattığını ve aşırı düşük teklif açıklamasında idarenin nakliye mesafelerini belirtmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İncelenen birim fiyat tariflerinde kazı, taşıma, boşaltma işlemlerinin birim fiyata dahil olduğu, işin yapılacağı yerlerin değişken olması nedeniyle döküm alanlarının ve mesafelerin önceden belirlenemeyeceği, isteklilerin iş sahasını görerek nakliye mesafelerini tekliflerine dahil etmekle yükümlü olduğu, ayrıca yaklaşık maliyet içindeki bu iş kalemlerinin ağırlığının %0,051 gibi çok düşük olduğu tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2 maddesi uyarınca nakliye mesafelerinin aşırı düşük teklif açıklamasında idarece verilebileceği ve tevsik edilebileceği belirtilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru 1: Kamu ihale birim fiyat tariflerinde nakliye mesafelerinin belirtilmemesi, isteklilerin tekliflerini hazırlamasında nasıl bir etkiye yol açabilir ve bu durumda idarenin yükümlülüğü nedir?
Cevap: Birim fiyat tariflerinde nakliye mesafeleri genellikle önceden belirlenemeyen unsurlar arasında yer alabilir; özellikle iş sahasının ve döküm alanlarının değişken olması halinde mesafelerin sabit tutulması mümkün olmayabilir. Bu durumda, istekliler iş sahasını görerek ve mevcut koşulları değerlendirerek nakliye mesafelerini kendi tekliflerine dahil etmekle yükümlüdür. İdare ise bu konuda ayrıntılı mesafe bilgisi vermek zorunda olmayabilir ancak tekliflerin karşılaştırılabilirliğini sağlamak amacıyla yaklaşık maliyet ve tarife kapsamını açık tutmalıdır.
Soru 2: Birim fiyat tariflerinde kazı ve taşıma işlemlerinin kapsamı açık değilse, bunun teklif değerlendirme sürecindeki olası riskleri nelerdir ve bu risk nasıl azaltılabilir?
Cevap: Birim fiyat tariflerinde kazı ve taşıma gibi iş kalemlerinin kapsamı net olarak tanımlanmaması, istekliler arasında farklı maliyet hesabına yol açabilir; bu da tekliflerin karşılaştırılmasında tereddütlere ve potansiyel itirazlara sebep olabilir. Bu riski azaltmak için idare, tariflerde bu işlemlerin birim fiyata dahil olduğu açıkça belirtilmeli veya iş sahası ve taşınacak malzeme özellikleri hakkında en doğru bilgiyi sağlamalıdır. Ayrıca, teklif öncesi yerinde keşif imkanı vererek veya yaklaşık maliyet hesaplarında bu unsurları dikkate alarak şeffaflığı artırmalıdır.
Soru 3: Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye mesafelerinin idarece belirtilmemesi durumunda, idarelerin hukuki sorumluluğu ve yapılabilecek işlemler nelerdir?
Cevap: Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca, nakliye mesafelerinin aşırı düşük teklif açıklamasında idarece verilmesi ve gerekirse tevsik edilmesi mümkündür ancak bu zorunlu bir şart olmayabilir. İdareler, söz konusu mesafeleri belirtebilir ve açıklama talebinde bulunabilir; ancak isteklilerin iş sahasını dikkate alarak teklif düzenleme sorumluluğu ön plandadır. Nakliye mesafelerinin belirtilmemesi doğrudan teklifin reddi için tek başına geçerli bir sebep olmayabilir; değerlendirme bu unsurlar birlikte ele alınarak yapılır.
Soru 4: Nakliye mesafeleri ve iş kalemlerinin kapsamıyla ilgili belirsizlikler nedeniyle yaşanan itirazların kamu ihale sürecine etkileri nelerdir ve bu tür itirazların önüne geçmek için ne tür önlemler alınabilir?
Cevap: Nakliye mesafeleri ve iş kalemlerinin kapsamındaki belirsizlikler, itirazların çoğalmasına ve ihale sürecinin uzamasına yol açabilir; bu da idarenin kaynaklarının verimli kullanılmasını engeller ve projelerin gecikmesine neden olabilir. Önlemek için idareler, ihale dokümanlarını mümkün olduğunca ayrıntılı ve net hazırlamalı, iş sahası ve taşınacak malzeme özellikleri hakkında net bilgiler sunmalı, yaklaşık maliyet ve birim fiyat tariflerini açıkça tanımlamalı ve yerinde keşif veya briefing toplantıları düzenleyerek isteklilerin tereddütlerini minimize etmelidir.
Soru 5: Bir iş kaleminin yaklaşık maliyet içindeki ağırlığı çok düşükse, bu durum tekliflerde aşırı düşük açıklaması talebinin değerlendirilmesinde nasıl etkili olur?
Cevap: Yaklaşık maliyet içindeki ağırlığı çok düşük olan iş kalemlerinde (örneğin %0,05 gibi çok düşük oranlar), bu kaleme ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarının önemi genellikle sınırlı kabul edilir. Dolayısıyla, bu tür kalemlerin açıklama kapsamı genişletilmez ya da gerekçe zorlama yapılmaz. Değerlendirme sürecinde bu düşük ağırlık, söz konusu kalemlerin toplam teklif fiyatı üzerindeki etkisinin minimal olduğuna işaret eder ve açıklama taleplerinde öncelik daha büyük maliyet kalemlerine verilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1: İncelenen ihale birim fiyat tariflerinde kazı ve zayıf zemin iş kalemlerinin nakliye işlemlerini kapsayıp kapsamadığı nasıl belirlenmiştir?
Cevap: İhale birim fiyat tariflerinde kazı, taşıma ve boşaltma işlemlerinin birim fiyata dahil olduğu tespit edilmiştir. İş sahasındaki döküm alanlarının ve nakliye mesafelerinin önceden belirsiz olması nedeniyle, isteklilerin iş sahasını görerek nakliye mesafelerini tekliflerine dahil etmekle yükümlü olduğu karara bağlanmıştır.
Soru 2: İstekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye mesafelerinin açıklanmaması konusunda itirazen şikayet yoluna başvurulmuştur. Bu konuda Kamu İhale Kurulu nasıl bir değerlendirme yapmıştır?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye mesafelerinin idarece verilip tevsik edilebileceğini belirtmiştir. Bu nedenle itirazen şikayetçinin, nakliye mesafelerinin idarece belirtilmemesine dair itirazını yerinde bulmamış ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin nakliye mesafelerinin idare tarafından verilmesine ilişkin maddesinin uygulanması gerektiğine karar vermiştir.
Soru 3: Başvuru sahibinin birim fiyat tarifleri kapsamında nakliye mesafelerinin belirtilmemesi gerekçesiyle yaptığı itiraz sonucu nasıl etkilenmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası, iş sahasının değişken olması ve döküm alanlarının önceden belirlenememesi nedeniyle gerekçesiz bulunmuştur. Bu nedenle nakliye mesafelerinin teklif oluşturulurken isteklilerce değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmış ve itiraz reddedilmiştir.
Soru 4: Aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin uygulanması gereken Kamu İhale Genel Tebliği maddesi hangisidir ve bunun sonucu ne olmuştur?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamasında uygulanması gereken madde, anılan vakada 45.1.2 maddesi olarak belirlenmiş, 45.1.13.15 maddesi uygulanmamıştır. Bu kapsamda, nakliye mesafelerinin idarece verilmesi ve tevsik edilmesi mümkün bulunduğundan, itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, yapım ihalesi kapsamında yer alan kazı ve zayıf zemin iş kalemlerine ilişkin birim fiyat tarifelerinde yer alan hükümlerin anlamı ile bu hükümlerin, teklif oluşturma ve özellikle aşırı düşük teklif açıklaması sürecinde ortaya çıkardığı durumlar değerlendirme konusu olmuştur. Başvuru sahibi, söz konusu iş kalemlerinde nakliye ve kazı işlemlerinin kapsama dâhil olup olmadığının belirsiz olduğunu, bu nedenle teklif hazırlanmasında güçlük yaşandığını ve özellikle nakliye mesafelerinin belirtilmemesinin, sağlıklı bir maliyet analizi yapmaya engel oluşturduğunu ileri sürerek itirazen şikâyet yoluna başvurmuştur.
İhale dokümanında yer alan birim fiyat tarifeleri üzerinde yapılan değerlendirmede, kazı, taşıma ve boşaltma işlemlerinin tarif edilen iş kalemlerinin kapsamı içinde olduğu net olarak tespit edilmiştir. Dolayısıyla, bu kalemlere ilişkin taşıma faaliyetlerinin ayrıca birim fiyat dışında değerlendirilmesi gibi bir durum söz konusu değildir. Ayrıca, işin gerçekleştirileceği sahaların ve döküm alanlarının önceden sabitlenmemiş olması, özellikle nakliye mesafelerinin dakik ve her istekli için eşit şekilde tanımlanmasını pratik olarak mümkün kılmamaktadır. Bu değişkenlik nedeniyle isteklilerden, iş alanını yerinde inceleyerek ve kendi maliyet analizlerini yaparak tekliflerini oluşturmaları beklenmektedir.
Uyuşmazlıkta öne çıkan bir başka yön ise, birim fiyat tariflerinde yer alan hükümlerin teklif açısından esaslı bir unsur oluşturup oluşturmadığına ilişkindir. Kurul, değerlendirme sürecinde bu iş kalemlerinin yaklaşık maliyet içindeki oranının %0,051 gibi oldukça düşük bir seviyede olduğunu dikkate almış ve söz konusu ayrıntının, teklifin esaslı unsurlarından biri olmadığı sonucuna ulaşmıştır. Bu bulgu, tartışmalı kalemlerin maliyet yapısı içindeki belirleyici etkisinin sınırlı olduğuna işaret etmiş, başvuru sahibinin bu noktadaki iddialarını zayıflatmıştır.
İhaleye ortak girişim olarak katılan isteklilerin durumunun da göz önünde bulundurulması gerekmekle birlikte, bu dosyada pilot ortağın iş deneyimine ya da özel yeterlik kriterlerine yönelik bir tartışma yapılmadığı, değerlendirmenin yalnızca tarif kapsamı ve maliyet açıklaması çerçevesinde yürütüldüğü görülmektedir. Dolayısıyla, pilot ortağın deneyim ya da yükümlülüklerine ilişkin değerlendirme bu vakada yer almamaktadır.
Kamu İhale Kurulu, şikâyet dosyasını incelerken, aşırı düşük teklif açıklamaları bakımından uygulanması gereken düzenleyici kuralın, taraflarca tartışmaya açılan hüküm değil, ilgili genel tebliğin daha önceki bir maddesi olduğunu ortaya koymuştur. Bu madde uyarınca, nakliye mesafeleri gibi teknik ayrıntıların idare tarafından verilmesi ve yüklenici tarafından tevsik edilmesi mümkündür. Ancak, bu durumun mecburi olmadığı ve isteklinin kendi gözlemiyle teklif oluşturması esasının geçerliliğini koruduğu anlaşılmıştır. Neticede, başvurunun dayanaksız olduğu kanaatiyle itirazen şikâyet reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.