KÜNYE
- Toplantı No: 2022/040
- Gündem No: 33
- Karar Tarihi: 24.08.2022
- Karar No: 2022/UY.I-1017
- Başvuru Sahibi: Hanazay İnş. Müh. Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi lığı
- İKN: 2022/429444
- İhale Adı: Bulaklıdere Barajı
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında idarenin belirlediği taşıma formülünün dışına çıkılması nedeniyle teklif reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, idarenin belirlediği taşıma formülünden farklı olarak Karayolları Genel Müdürlüğü’nün nakliye formülünü kullanarak yaptığı aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmamasına itiraz etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İdare tarafından ihale dokümanında BB-06 Riprap Yapılması iş kalemi için belirlenen taşıma formülü S=0,0004 x K x (0,00444 x 18.000 + 55,6) olup, başvuru sahibi farklı bir formül (F= K x (0,0007 x M + 0,01) x Y x A) kullanmıştır. İdarenin formülünde yer alan katsayılar ve güncelleme oranları dikkate alınarak hesaplanan birim fiyat yaklaşık 30,37 TL iken, başvuru sahibinin kullandığı formül ile hesaplanan fiyat 21,56 TL’dir. Bu durum, başvuru sahibinin idarenin belirlediği formül ve bileşenlerle uyumlu olmayan ve daha düşük bir fiyat ortaya koyan bir açıklama yaptığı anlamına gelmektedir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8 maddesi gereği, aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale dokümanındaki analiz formatına uygun olması zorunludur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında ihale dokümanında belirtilen formül veya analiz formatından sapmak teklif değerlendirmesini nasıl etkiler?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamaları, ihale dokümanında belirlenen format ve formüllere uygun olarak yapılmak zorundadır. Dokümandaki format dışına çıkılması, kullanılan bileşenlerin ve hesaplama yönteminin idarenin belirlediği esaslarla uyumsuzluk oluşturması halinde, yapılan açıklama uygun bulunmayabilir. Bu durumda, teklifin değerlendirme dışı bırakılması veya reddedilmesi mümkündür. Bu yaklaşım, idare ve istekliler arasında hesaplamaların objektif, karşılaştırılabilir ve kontrol edilebilir olmasını sağlar.
Soru: İhale dokümanındaki taşıma veya maliyet formüllerinin değiştirilerek kullanılması hangi riskleri doğurur?
Cevap: İhale dokümanındaki formüller idarenin gerçekçi maliyet analizlerine dayanır ve ihale sürecinde ortak referans noktasıdır. Başvuru sahibinin farklı formül ve katsayılar kullanarak kendi maliyet hesabını yapması, idarenin hesaplama esaslarıyla uyuşmazlık yaratır. Bu durumda, teklifin aşırı düşük kabul edilen maliyet açıklaması mevzuata uygun görülmeyebilir ve teklif elenebilir. Ayrıca, bu tür uygulamalar uyuşmazlığa ve itirazlara da yol açabilir.
Soru: İdare tarafından belirlenen taşıma formülünün mutlaka aynen kullanılması zorunlu mudur yoksa küçük farklılıklara izin verilebilir mi?
Cevap: İdarenin belirlediği taşıma formüllerinin, ihale dokümanında açıkça belirtildiği biçimiyle esas alınması beklenir. Küçük hesaplama farklılıkları veya yuvarlamalar kimi zaman tolere edilebilse de, formülün bileşenleri, katsayıları veya kullanılan parametrelerin temelinde değişiklik yapmak genellikle kabul edilmez. Formülün değişmesi maliyet analizinin özünü etkileyebileceğinden, bu konuda sıkı denetim ve tutarlılık sağlanır.
Soru: İhale sürecinde aşırı düşük teklif açıklaması için idarenin belirlediği formata uyulmaması durumunda isteklinin hangi hakları veya itiraz yolları vardır?
Cevap: İlgili mevzuat ve Kamu İhale Genel Tebliği gereği, idare tarafından belirlenen aşırı düşük teklif açıklama formatına uyulmaması halinde açıklamanın uygun bulunmaması kararı verilebilir. İstekli, karara karşı itiraz, şikâyet veya dava yoluna başvurabilir; fakat idarenin dokümanda açıkça belirttiği koşullara aykırı açıklamanın kabulü yerleşik uygulamalarda zordur. Bu nedenle, itiraz sürecinde genellikle açıklamanın dokümana uygun şekilde yapılmadığı vurgulanır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında farklı kaynak veya kurumların formülleri kullanıldığında mevzuat açısından durum nasıl değerlendirilir?
Cevap: Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili mevzuat, aşırı düşük teklif açıklamalarında ihale dokümanı dışında kaynaklardan alınan formüllerin kullanılmasını sınırlar. İdarenin ihale dokümanında belirttiği formül esas alınır; farklı kurum veya kaynaklardan alınan formüllerin kullanımı, hesaplamaların tutarlılığını zedeler. Bu nedenle, ihale sürecinde kullanılacak hesaplama yöntemleri ihale dokümanında net bir şekilde belirtildiği şekliyle uygulanmalıdır. Aksi halde, yapılan açıklama uygun görülmeyerek teklif reddedilebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında neden idarenin belirlediği taşıma formülünü kullanmaması teklifin reddine yol açtı?
Cevap: Başvuru sahibi idarenin ihale dokümanında açıkça verilen taşıma formülünden farklı bir formül kullanarak açıklama yaptı. Bu farklı formül, idarenin belirlediği varsayımlarla uyumlu olmayan ve daha düşük bir maliyet gösterdi. Kamu İhale Genel Tebliği gereği aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale dokümanındaki format ve formüle uygun olması zorunludur. Dolayısıyla farklı formülün kullanılması, açıklamanın uygun bulunmamasına ve teklifin reddine sebep oldu.
Soru: İhale dokümanında belirlenen taşıma formülünün esas alınması kararı, idarenin yetkisi kapsamında nasıl değerlendirildi?
Cevap: İdare, ihale dokümanı kapsamında belirlediği taşıma formülünü teklif değerlendirmesinde esas aldı. Kurul da bu yaklaşımı destekleyerek, idarenin formül belirleme yetkisinin sınırları içinde olduğunu ve bu formül dışında yapılan açıklamaların esas alınamayacağını karara bağladı. Bu durum, ihale mevzuatıyla uyumlu olup, idarenin belirlediği formül esas alınarak yapılan reddin hukuken yerinde olduğunu gösterdi.
Soru: Başvuru sahibinin kullandığı farklı formülün hesaplamalarında ortaya çıkan fiyat farkı karar sürecini nasıl etkiledi?
Cevap: Başvuru sahibinin formülüyle bulunan birim fiyat yaklaşık 21,56 TL iken, idarenin formülüne göre yaklaşık 30,37 TL bulunuyordu. Başvuru sahibinin formülü daha düşük maliyet gösterdiği için aşırı düşük teklif açıklaması anlamını yitirdi ve bu uyumsuzluk reddi meşrulaştırdı. Kurul, idarenin taşıma formülünü esas alan daha yüksek fiyat hesaplamasını referans aldı ve farklı formüllerle yapılan açıklamayı kabul etmedi.
Soru: İdarenin belirlediği taşıma formülünden farklı bir formül kullanılması durumunda başvuru sahibinin teklifinin durumu ne olur?
Cevap: İdarenin belirlediği taşıma formülünden farklı formül kullanılması halinde yapılan aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmaz ve teklif reddedilir. Bu vakada da başvuru sahibinin farklı formül kullanması nedeniyle açıklaması uygun görülmediği için teklifi reddedilmiştir. Bu durum, ihale dokümanındaki esaslara uygun hareket etmemenin yaptırımıdır.
Detaylı Analiz
İnceleme konusu uyuşmazlık, bir ihalede aşırı düşük teklif açıklaması sürecine ilişkindir. Başvuru sahibinin idare tarafından ihale dokümanında açık biçimde belirtilmiş taşıma formülünü kullanmaması ve bunun yerine Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından farklı amaçlarla geliştirilen farklı bir taşıma formülüne yer vererek açıklama yapması temel sorun olarak ortaya çıkmıştır. Bu tercihin, ihale dokümanı hükümlerine aykırılık oluşturduğu iddiasıyla başvuru sahibinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış ve bu işlem sonrasında yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine yapılan inceleme, şikâyetin reddiyle sonuçlanmıştır.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan teknik konu, BB-06 Riprap Yapılması iş kaleminde kullanılacak nakliye maliyetinin hesaplanma biçimidir. İdare, hangi katsayılar ve formül çerçevesinde taşıma maliyetlerinin hesaplanması gerektiğini dokümana yansıtmış durumdadır. Ancak başvuru sahibi, bu formülü esas almak yerine kendi tercih ettiği farklı bileşenler ve katsayıları içeren bir hesaplama yöntemiyle giderek yaklaşık %29 daha düşük birim fiyatla açıklama sunmuştur. Bu farklılık, sadece fiyatın farklı oluşmasına değil, aynı zamanda ihalenin değerlendirme kriterleriyle bağdaşmayan bir açıklamanın yapılmasına yol açmıştır.
Kurul değerlendirmesi, bu farklılığın yalnızca teknik bir detaydan ibaret olmadığını ve ihalenin sağlıklı yürüyebilmesi açısından esaslı bir unsur teşkil ettiğini ortaya koymuştur. Açıklamalarda kullanılan formül yalnızca biçim açısından değil, aynı zamanda maliyetin doğru değerlendirilmesi, karşılaştırılabilirlik ve objektiflik açısından da kritik kabul edilmektedir. Bu kapsamda, farklı formülasyonlarla yapılan açıklamaların kabul edilmesi, ihalenin bütünlüğünü ve eşit muamele ilkesini zedeleyebilecek nitelikte görülmüştür.
Başvuru sahibi tarafından tercih edilen formülün, kamuya açık başka bir kurumun uygulamasına dayansa dahi, pilot ortak ya da diğer ortaklar bakımından teknik yeterliliği değiştirecek veya açıklamayı geçerli kılacak bir işlevi olmadığı değerlendirilmiştir. Bu durum, açıklamanın içeriğinde kullanılan formülün bağlı olunan ihale şartlarıyla doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir. Diğer bir ifadeyle, açıklamanın hangi kaynaklara dayandığı değil; ihale dokümanı ile birebir örtüşüp örtüşmediği esas alınmıştır.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, idarenin ihale dokümanında belirlediği kurallara sadık kalınmasının ve aşırı düşük teklif açıklamalarında dokümandaki taşıma formülünün aynen kullanılmasının gerekli olduğu yönünde açık bir yaklaşım benimsemiştir. Kurul kararı, idarenin ihale dokümanına uygunluk konusundaki takdir yetkisini destekleyici nitelikte olup, başvuru sahibinin farklı formül kullanmasına dayalı açıklamasının mevzuata aykırı olduğuna ve bu nedenle teklifin reddinin yerinde olduğuna hükmetmiştir. Bu yaklaşım, ihale süreçlerinin öngörülebilirliği ve denetlenebilirliğinin korunmasına hizmet etmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.