KÜNYE
- Toplantı No: 2023/006
- Gündem No: 30
- Karar Tarihi: 18.01.2023
- Karar No: 2023/UY.II-141
- Başvuru Sahibi: Arrina İnş. Gıda Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Fethiye Belediye Başkanlığı Park Bahçe Müdürlüğü
- İKN: 2022/1142977
- İhale Adı: Bademli Bahçe Park Alanı Peyzaj Düzenlemesi Yapım İşi
Özet
Bir isteklinin asaleten veya vekaleten birden fazla teklif vermesi nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yerinde bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, kendisi ve diğer gerçek kişinin tekliflerinin 4734 sayılı Kanun’un 17/d maddesi kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini, kendi teklifinin geçersiz sayılması nedeniyle geçerli teklif olarak kabul edilmemesi gerektiğini ve geçici teminatının iade edilmesi gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İnceleme sonucunda, ihale dokümanlarının ve tekliflerin aynı IP adresinden ve aynı gerçek kişi tarafından indirildiği ve imzalandığı tespit edilmiştir. Kanun’un 17/d maddesi uyarınca, alternatif teklif verilebilen haller dışında, bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına asaleten veya vekaleten birden fazla teklif verilmesi yasak olup, bu durum rekabeti ve ihale kararını etkileyen bir davranış olarak kabul edilmiştir. Ayrıca, vekaletname bilgilerinin tekliflerde eksik olması teklifin geçersizliği anlamına gelmemiştir. Geçici teminatın gelir kaydedilmesi ise 10 ve 17’nci maddelerde düzenlenmemiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhalelerde bir istekli, diğer gerçek ya da tüzel kişiler adına vekaleten veya asaleten birden fazla teklif verebilir mi?
Cevap: Kamu ihale mevzuatına göre, istisnalar hariç olmak üzere, bir istekli kendisi veya başkaları adına birden fazla teklif sunamaz. Alternatif teklif verilebilen hallerden biri söz konusu değilse, birden fazla teklif aynı istekli veya onun vekili tarafından verilmişse, tüm bu teklifler değerlendirme dışı bırakılabilir. Bu durum rekabetin etkinliği ve ihale sonucunun güvenilirliği açısından önem taşır.
Soru: Birden fazla teklifin aynı IP adresinden gönderilmesi değerlendirme dışı bırakılma için kesin delil midir?
Cevap: Aynı IP adresinden teklif verilmesi tek başına kesin karar verici olmayabilir; ancak aynı IP adresinden ve aynı kişinin imzasıyla birden fazla teklif sunulması somut delil olarak değerlendirilerek, bu durumun 4734 sayılı Kanun’un 17/d maddesi çerçevesinde yasak fiil teşkil ettiği sonucuna varılabilir. IP adresi tek başına yeterli değilse, imza, vekaletname ve diğer belgelerle birlikte somut tespit yapılması gerekir.
Soru: Tekliflerde vekaletname bilgilerinin tam olmaması ya da eksik gösterilmesi teklifin geçersiz sayılmasına yol açar mı?
Cevap: Vekaletname bilgilerindeki eksiklik veya belgelerin tam olmaması doğrudan teklifin geçersiz sayılmasını gerektirmez. Eksiklikler uygun şekilde tamamlanabilirse veya idare tarafından itiraz edilmiyorsa, teklif geçerliliğini sürdürebilir. Ancak vekaletnamede esaslı usulsüzlükler varsa, teklif geçersiz sayılabilir. Bu noktada, somut belge ve durum değerlendirilmelidir.
Soru: Bir istekli birden fazla teklif verdiği için geçici teminatı gelir kaydedilebilir mi?
Cevap: Mevzuat bakımından, geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemi, Kanun’un açıkça düzenlediği hallere bağlıdır. Birden fazla teklif verilmesi nedeniyle değerlendirme dışı kalmak, doğrudan geçici teminatın gelir kaydedilmesini gerektirmez. İdarenin bu konuda eylem yapması için net hukuki dayanak şarttır; aksi takdirde teminat iade edilir.
Soru: İtirazen şikayet başvurularında, birden fazla teklif verilmesinden dolayı teklifin değerlendirme dışı bırakılması nasıl ele alınır?
Cevap: İhalelerde aynı istekli veya onun adına vekaleten birden fazla teklif verilmesi, Kanun’un 17/d maddesi kapsamına giren yasak fiil olarak kabul edilir ve somut tespitte teklif değerlendirme dışı bırakılır. Bu hususa dayalı itirazen şikayet başvuruları genellikle reddedilir çünkü mevzuat bu uygulamayı açık şekilde öngörür. Ancak somut deliller ve mevzuat dikkate alınarak karar verilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale sürecinde aynı IP adresinden ve aynı kişi tarafından imzalanarak verilen birden fazla teklif, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olur mu?
Cevap: Bu vakada, aynı IP adresinden ve aynı gerçek kişi tarafından imzalanan birden fazla teklif verilmesi, Kanun’un 17/d maddesine aykırı bulunmuş ve teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Vekaletname bilgilerinin tekliflerde eksik olması, teklifin geçersiz sayılmasına sebep olur mu?
Cevap: Bu vakada, vekaletname bilgilerinin eksik olması teklifin geçersiz sayılması sonucunu doğurmamıştır.
Soru: İdare, birden fazla teklif verilmesi nedeniyle değerlendirme dışı kalan isteklinin geçici teminatını gelir kaydedebilir mi?
Cevap: Bu vakada geçici teminatın gelir kaydedilmesi yönünde bir işlem yapılmamış ve idari mevzuata uygun bulunmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin, başka bir gerçek kişiyle birlikte aynı IP üzerinden birden fazla teklif vermesi üzerine yaptığı itirazen şikayet başvurusu kabul edilmiş midir?
Cevap: Hayır, itirazen şikayet başvurusu, Kanun’un 17/d maddesine aykırı teklif verilmesi nedeniyle reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye yönelik uyuşmazlıkta, başvuru sahibinin vermiş olduğu teklifin, aynı kişi tarafından hem kendi adına hem de başka bir gerçek kişi adına verildiği iddiası üzerine değerlendirme dışı bırakılması gündeme gelmiştir. Uyuşmazlığın temelinde, tekliflerin aynı IP adresinden indirilmesi ve e-imzaların aynı kişiye ait olması yatmaktadır. İddialar, bu durumun rekabet ilkesini zedelediği ve yasa kapsamında yasak fiil olarak değerlendirilmesi gerektiği yönündedir. Başvuru sahibi ise geçerli kabul edilmemesi gereken teklifin yalnızca diğer kişiye ait olan olduğunu, kendi teklifinin geçerli sayılması gerektiğini öne sürerek geçici teminatının da iade edilmesini talep etmiştir.
Tekliflerin verilme şekline dair incelenen belgeler, her iki teklifin de aynı cihaz veya ağ üzerinden, aynı zaman dilimi içerisinde ve aynı elektronik imza sahibi tarafından oluşturulduğunu ortaya koymuştur. Bu şekilde hareket edilmiş olması, ihale sürecinde önemli bir mesele olan şeffaflık ve eşitlik ilkelerine gölge düşürmektedir. Tekliflerin hazırlanmasında vekalet ilişkisinin varlığına dair belgeler ise eksik kalmakla birlikte, bu eksiklik başlı başına bir geçersizlik sebebi sayılmamıştır. Ancak tekliflerin içeriksel olarak birbirine benzerlik göstermesi ve tek merkezden yönlendirilmiş izlenimi vermesi, ihale komisyonunda ciddi kuşkular uyandırmıştır.
Olayın değerlendirilmesinde esaslı unsur kavramı, tekliflerin farklı kişiler adına sunulmuş görünmesine rağmen, gerçekte aynı irade tarafından şekillendirildiğine ilişkin veriler üzerinden ele alınmıştır. Burada “esasen aynı istekli” yaklaşımıyla, görünüşte farklı ama gerçekte tek bir isteklinin birden fazla teklif sunarak rekabeti bozma olasılığı esaslı unsur ihlali bağlamında değerlendirilmiştir. Dolayısıyla tekliflerin şeklen farklı olması, içerikten ve teklif sürecine ilişkin teknik verilerden kaynaklı bağlantının ihmal edilmesini engellememiştir.
Pilot ortağın iş deneyiminin veya yeterlik belgelerinin değerlendirilmesine ilişkin özel bir tartışma bu vakada yer almamaktadır. Anlaşmazlık, doğrudan teklif sunma biçimine ve bu sürecin mevzuata uygunluğuna yöneliktir. Dolayısıyla pilot ortak ya da diğer ortaklara ilişkin yeterlilik şartlarının karşılanıp karşılanmadığı gibi başka bir çekişme konusu bulunmamaktadır. İncelemenin odak noktası tekliflerin kim tarafından ve nasıl sunulduğu üzerinedir, teknik ya da mali yeterlikten kaynaklı bir ihtilaf söz konusu değildir.
Kamu İhale Kurulu, somut tespitler ışığında tekliflerin aynı kişi tarafından verilmiş olduğu kanaatine ulaşmış ve bunu Kanun’un rekabeti engelleyici davranışları yasaklayan hükmü kapsamında değerlendirmiştir. Kurul, teklifin değerlendirme dışı bırakılma kararını yerinde bulmuş, ancak geçici teminatın gelir kaydedilmemesi gerektiği yönünde de açık bir tutum sergilemiştir. Sonuç olarak, başvuru sahibinin talepleri, mevzuata aykırı şekilde teklif verilmesi nedeniyle uygun görülmemiş ve itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir. Bu yaklaşımda, şekli farklılıkların arkasındaki maddi gerçeğe odaklanılarak ihalenin rekabetçi yapısının korunması esas alınmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.