KÜNYE
- Toplantı No: 2022/035
- Gündem No: 94
- Karar Tarihi: 07.07.2022
- Karar No: 2022/UY.II-854
- Başvuru Sahibi: Harbiye İnşaat Madencilik Taahhüt Petrol Ürünleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 3. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/258196
- İhale Adı: Kütahya-Gediz Muratdağı Barajı İkmali
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye analiz girdilerinin mevzuata uygunluğu nedeniyle teklif uygun bulundu
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını reddetmesinin mevzuata aykırı olduğunu, nakliye analiz girdileri için Karayolları Genel Müdürlüğü formülünü kullandığını ve bu açıklamanın kabul edilmesi gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri için yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarında, idarece gönderilen yazı ekinde nakliye analiz girdilerine ilişkin poz numarası veya formül bulunmamasını ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri gereği Karayolları Genel Müdürlüğü formülünün kullanılmasının mümkün olduğunu tespit etmiştir. Ayrıca, başvuru sahibinin nakliye mesafelerini formüle birebir yazarak hesaplama yaptığı ve formülde 100 metrenin dahil olduğuna dair idari şartnamede veya Karayolları kitabında açık bir ibarenin bulunmadığını dikkate almıştır.
İdare Görüşü
İdare, nakliye analiz girdilerinde 100 metrenin kazı fiyatlarına dahil olduğunu, bu nedenle Karayolları formülünün DSİ birim fiyatları ile örtüşmediğini ve açıklamaların uygun olmadığını savunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye analiz girdilerinde idarenin farklı birim fiyat ya da mesafe esasları öngörmesi, başvuru sahibinin Karayolları Genel Müdürlüğü formülünü kullanmasını engeller mi?
Cevap: İdari şartnamede ya da ihale dokümanlarında nakliye analiz girdilerine ilişkin poz numarası, birim fiyat ya da formül açıkça belirtilmemişse, başvuru sahibinin resmi kaynaklardan (örneğin Karayolları Genel Müdürlüğü formülleri) yararlanması mümkün olabilmektedir. Ancak idare dokümanlarında nakliye mesafeleri veya fiyatlandırma esasları net ve açıksa, bu esaslara uyulması beklenir. Tereddütlerin önüne geçmek için idarelerin bu tür teknik detayları mevzuata uygun ve açık şekilde ihale dokümanında belirtmesi önerilir.
Soru: İhale dokümanlarında nakliye mesafesine ilişkin kısa mesafelerin (örneğin 100 metre) kazı fiyatlarına dahil olduğuna dair açık bir düzenleme yoksa, aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliye hesabı nasıl değerlendirilmeli?
Cevap: İdarenin nakliye mesafesinin bir kısmını kazı fiyatlarına dahil ettiğine dair açık ve somut bir düzenlemesi yoksa, başvuru sahibinin nakliye mesafesini formüle birebir yazarak yaptığı hesaplama geçerli sayılabilir. Bu durumda, birim fiyatların ve mesafelerin objektif kaynaklara (resmi poz tarifleri veya formüllere) dayandırılması ile yapılan açıklamalar yeterli kabul edilebilir ve reddedilmeleri haksız sonuç doğurabilir.
Soru: İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinde yaşanan en yaygın uygulama hataları nelerdir?
Cevap: En sık rastlanan hatalar, açıklamada kullanılan poz, formül veya hesaplama yöntemlerinin ihale dokümanlarında açıkça yasaklanmamış veya sınırlanmamış olmasına rağmen bu yöntemler gerekçe göstermeksizin reddedilmesidir. Ayrıca idarenin, ihale dokümanlarında eksik veya belirsiz düzenlemeler olduğu halde bu eksiklikleri başvuru sahibinin aleyhine kullanması, mevzuata aykırı ve Kurul kararlarıyla sıkça iptal edilen bir uygulamadır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında yaklaşılan kaynakların farklı olması nedeniyle fiyat ve mesafe hesaplamalarında uyumsuzluk olduğunda nasıl bir yol izlenmelidir?
Cevap: İhale dokümanlarında kullanılan poz ve formüller net değilse veya farklı resmi kaynaklarda çelişki varsa, bu durum başvuru sahibinin açıklamalarının geçerliliğinin sorgulanmasına neden olabilir. Ancak uygulamada, resmi ve genel kabul görmüş kaynakların (örneğin Karayolları Genel Müdürlüğü pozları/formülleri) kullanılmasına imkan tanınmalı, idarenin taraflı değerlendirme yapmaması için dokümanlardaki belirsizlikler giderilmeli ya da açıklamaların kabulü yönünde yaklaşım benimsenmelidir.
Soru: İdarenin nakliye analiz girdileri için poz numarası veya formül belirtmemesi başvuru sahibinin açıklama yapma hakkını nasıl etkiler?
Cevap: Poz numarası veya formül belirtilmemişse, başvuru sahibi mevcut ve genel kabul görmüş resmi maliyet hesaplama yöntemlerini kullanarak aşırı düşük teklif açıklaması yapabilir. İdarenin bu durumdaki reddetme kararı Kurullarca çoğunlukla hukuka aykırı bulunur. Bu nedenle ihale dokümanlarında yeterince açık ve ayrıntılı düzenleme yapılması, anlaşmazlıkların önüne geçmek için önemlidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin nakliye analiz girdilerinde Karayolları Genel Müdürlüğü 07.005/K-1 formülünü kullanılamayacağı yönündeki itirazı neden kabul edilmedi?
Cevap: İdare, nakliye mesafesindeki 100 metrenin kazı fiyatlarına dahil olduğunu ve bu nedenle Karayolları formülünün DSİ birim fiyatlarıyla uyuşmadığını savunduysa da, idari şartnamede ve Karayolları kitabında bu konuda açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Ayrıca, idarenin gönderdiği yazıda bu poz veya formüle ilişkin herhangi bir bilgi yer almamıştır. Bu nedenlerle, ihale mevzuatına göre Karayolları Genel Müdürlüğü formülünün aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılmasının önünde bir engel bulunmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin nakliye analiz girdilerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi husus Kurul tarafından uygun kabul edilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibi, nakliye mesafelerini Karayolları Genel Müdürlüğü formülüne birebir yazarak hesaplama yapmış ve bu hesaplama mevzuat ile idari şartname hükümlerine uygun bulunmuştur. Kurul, bu açıklamaların yaklaşık maliyetin büyük kısmını oluşturan iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması olarak uygun kabul edilmesine karar vermiştir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını reddetme işlemi Kurul tarafından nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, idarenin nakliye analiz girdileri kullanımına ilişkin açıklamaları reddetmesini hukuka aykırı bulmuştur. Çünkü idarenin itirazları mevzuata ve mevcut ihale dokümanlarına dayanmamakta, başvuru sahibinin kullandığı hesaplama yöntemi ise mevzuat çerçevesinde uygundur. Bu nedenle Kurul, idarenin reddetme işleminin iptaline ve ihalenin mevzuata uygun şekilde yeniden yürütülmesine karar vermiştir.
Soru: İdare, nakliye analiz girdilerine ilişkin poz numarası veya formül belirtmediğinde bunun ihale sürecindeki etkisi ne olmuştur?
Cevap: İdarenin nakliye analiz girdileri için poz numarası veya formül belirtmemesi sebebiyle, başvuru sahibinin Karayolları Genel Müdürlüğü formülünü kullanması engellenememiştir. Bu durum Kurulun, başvuru sahibinin açıklamalarını mevzuata uygun kabul etmesinde etkili olmuş ve idarenin red kararının hukuka aykırı bulunmasına yol açmıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecine konu olan uyuşmazlıkta, başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının, özellikle nakliye analiz girdileri açısından değerlendirilmesi merkezi bir sorun olarak karşımıza çıkmıştır. Başvuru sahibi, teklif açıklamalarında Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ait 07.005/K-1 numaralı nakliye pozu formülünü esas almış; ancak idare, bu formülün Devlet Su İşleri (DSİ) birim fiyatları ile uyumsuz olduğunu ve 100 metrelik mesafenin kazı fiyatlarına dahil olduğunu ileri sürerek açıklamaları uygun bulmamıştır. Bu noktada uyuşmazlık, başvuru sahibinin kullandığı nakliye hesaplama yönteminin, ihale dokümanı ve mevzuatla ne derece örtüştüğü hususunda yoğunlaşmıştır.
Vaka özelinde, iş deneyimine veya başka bir unsurun yeterliliğine değil, aşırı düşük teklif kapsamında yapılması gereken teknik ve mali açıklamalara dair yapılan yorumlar belirleyici olmuştur. Özellikle, başvuru sahibinin nakliye analizlerini hangi hesaplama yöntemi üzerinden yaptığı, buna karşılık idarenin hangi gerekçeyle bu açıklamaları reddettiği ve her iki tarafın dayanak olarak kullandığı kaynaklar, incelemenin temelini oluşturmuştur. İdare, DSİ tariflerinde kısa mesafelerin kazı fiyatlarına dahil olduğu varsayımıyla Karayolları formülünün uygulanamayacağını savunmuşsa da, bu iddiasına dayanak olan herhangi bir somut düzenlemeye dokümanlarda açıkça yer verememiştir.
Esaslı unsur kavramı, bu vakada idarenin ihale dokümanlarında kritik bilgileri belirtmemiş olması bağlamında ele alınmıştır. Yani, nakliye analizlerine ilişkin poz numarası ya da hesap formülünün teknik şartnamede açıkça tanımlanmamış olması, açıklamaların dayanağının esaslı biçimde belirlenememesine sebep olmuştur. Başvuru sahibi tarafından kullanılan formül, bu alanda resmî ve kabul görmüş bir kaynak olan Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ait olup, idarenin bu formülün kullanılmasına yönelik sınırlama getirmemesi temel belirleyici olmuştur. Dolayısıyla, ihale dokümanında yer verilmeyen teknik bir hususun esas teşkil ettiği ileri sürülerek açıklamanın reddedilmesi hukuki denetim açısından geçerli görülmemiştir.
Başvuru sahibinin yaptığı hesaplamalar Kurul tarafından, yaklaşık maliyetin büyük bir kısmını oluşturan iş kalemlerine dönük ve formüle sadık şekilde yapılmış olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, formülde 100 metrelik kısmın kazı fiyatına dahil olduğuna dair herhangi bir açık düzenleme olmaması, başvuru sahibinin birebir nakliye mesafesi üzerinden yaptığı hesaplamaların geçerliliğini destekleyen bir veri olarak görülmüştür. Bu nedenle, başvuru sahibinin açıklamaları hem uygulanan yöntemin doğruluğu hem de belgelendirmenin yeterliliği açısından makul bulunmuştur.
Kamu İhale Kurulu kararında, idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını reddetme işlemi hukuka aykırı bulunmuştur. Kurul, idarece gönderilen açıklama talebine rağmen poz numarası veya formül belirtilmemiş olmasını belirleyici bir eksiklik olarak değerlendirmiş, başvuru sahibinin Karayolları Genel Müdürlüğü’nün formülünü kullanmakta serbest olduğunu kabul etmiştir. Sonuç olarak, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğu ve idarenin reddetme kararının teklif değerlendirme sürecindeki objektifliği zedelediği kanaatiyle ihale işlemlerinin tekrar gözden geçirilmesi yönünde karar verilmiştir. Bu değerlendirme, ihale sürecinde açıklama taleplerinde kullanılan yöntemlerin iç tutarlılığı ve kaynak dayanağının denetlenmesinde idarelerin özen yükümlülüğünün altını çizen önemli bir karardır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.