KÜNYE
- Toplantı No: 2023/016
- Gündem No: 11
- Karar Tarihi: 01.03.2023
- Karar No: 2023/UY.II-418
- Başvuru Sahibi: Özok Yapı Tar. Mak. Pet. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı Sağlık İşleri Daire Başkanlığı
- İKN: 2022/1312834
- İhale Adı: Mardin İli Genelinde Muhtelif Mezarlıkların Bakım ve Onarım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında mevzuata uygun analiz girdileri listesi sunulmaması nedeniyle işlemin iptali ve yeniden yapılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun yapılmadığını, özellikle tespit tutanaklarının, meslek mensubu belgelerinin, fatura bilgilerinin ve Tebliğ’de öngörülen diğer belgelerin eksik olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yapım işi olduğu, yaklaşık maliyetin hesaplanmasında iş kalemlerinin oranlarının tespit edilmesi gerektiği, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerinin sorgulamaya tabi tutulması gerektiği, ayrıca analiz girdilerinden tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olanların açıklama dışı bırakılması gerektiği, ancak idarenin sorgulama yazısında bu analiz girdileri listesini sunmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmasını engellemiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi iş kalemleri açıklama istenmesi kapsamında değerlendirilmelidir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin en az %80’ini oluşturan iş kalemleri aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenmesi gereken kalemler olarak dikkate alınmalıdır. Bu yaklaşım, teklifin gerçekçi olup olmadığının tespitinde yeterli ve dengeli bir analiz yapılmasını sağlar.
Soru: Analiz girdileri listesi neden aşırı düşük teklif sorgulamasında idare tarafından açıkça sunulmalıdır?
Cevap: Analiz girdileri listesi, hangi girdilerin açıklama kapsamına alınıp hangilerinin alınmadığını göstermesi açısından önemlidir. Örneğin, kar ve genel gider hariç toplam tutarı yaklaşık maliyetin %3’ü veya altında olan girdiler sorgulama dışında bırakılabilir. Bu listenin sunulmaması, sorgulama sürecinin şeffaflığına zarar vererek mevzuata uygunluğunu olumsuz etkiler.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında sunulan belgelerin eksik olması ihaleye ne gibi etkiler doğurabilir?
Cevap: Meslek mensubu raporları, tespit tutanakları ve fatura bilgileri gibi belgelerin eksik sunulması, aşırı düşük teklif sorgulamasının esaslı ve mevzuata uygun yapılmadığı anlamına gelir. Bu durum ihale işleminin iptalini ve sorgulamanın yeniden yapılmasını zorunlu kılar.
Soru: İhale komisyonu aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun yapmadığında itirazen şikâyet bedelinin iadesi mümkün müdür?
Cevap: İhale sürecindeki mevzuata aykırılıklar nedeniyle iptal edilen veya yeniden işlem gerektiren hallerde, itirazen şikâyet başvuru bedeli yazılı talep üzerine isteyene iade edilebilir. Bu uygulama, idari işlemde usulsüzlük olması durumunda başvuru sahibinin mağduriyetinin giderilmesine yöneliktir.
Soru: Sorgulamaya tabi olmayan analiz girdilerinin aşırı düşük teklif değerlendirmesine dahil edilmemesi zorunlu mudur?
Cevap: Genel uygulamada, kar ve genel gider hariç yaklaşık maliyetin %3’ü ve altında tutar taşıyan analiz girdilerinin sorgulama kapsamı dışında bırakılması beklenir. Bu kural sorgulamanın anlamlı ve odaklı olmasını sağlamak için sıkça uygulanır. Ancak, bunun uygulanması idari işlemin niteliğine ve ihale konusu işin özelliklerine göre değişebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdare neden ihale konusu işin yaklaşık maliyeti hesaplanırken sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleriyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdileri listesini sunmak zorundaydı?
Cevap: Yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerinin sorgulamaya tabi tutulması, aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yürütülmesi için zorunluydu. Ayrıca, analiz girdilerinden tutarı kar ve genel gider hariç toplamın %3’üne eşit veya altında olanların açıklama dışı bırakılması gerektiği için, idarenin bu listeyi sunmaması işlemin esasını etkiledi.
Soru: İdarenin analiz girdileri listesini sunmaması aşırı düşük teklif sorgulamasının geçerliliğini nasıl etkiledi?
Cevap: Analiz girdileri listesinin sunulmaması nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulaması mevzuata uygun bir analiz yapmayı engellediğinden, yapılan sorgulama usulsüz oldu ve ihale işlemi iptal edilip yeniden yapılması gerekti.
Soru: İhale komisyonunun aşırı düşük teklif sorgulamasında mevzuata aykırı hareket ettiği tespit edilirse, Kurul ne karar verir?
Cevap: Kurul, açıklama istenecek iş kalemleri ile açıklama sunulmayacak analiz girdileri listesinin hazırlanarak aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesini, ayrıca fazla ödenen itirazen şikâyet başvuru bedelinin yazılı talep üzerine iadesini kararlaştırır.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarındaki eksiklik iddiası sonuç doğurdu mu?
Cevap: Evet, eksik olan tespit tutanakları, meslek mensubu belgeleri ve fatura bilgileri gibi belgelerin eksikliği nedeniyle sorgulamanın mevzuata uygun yapılmadığı kabul edilerek ihale iptal edilip sorgulamanın yeniden yapılması hükme bağlandı.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif değerlendirmesi sürecine ilişkin uyuşmazlık, ihale konusu yapım işinin belirli bir kısmında tekliflerin sorgulanmasına yönelik işlemlerin usulüne uygun şekilde yürütülmemesinden kaynaklanmıştır. Başvuru sahibi, bu süreçte hem açıklama istenilecek unsurların belirlenmesinde hem de sunulan belgelerin yeterliliğinde mevzuata aykırılıklar olduğunu ileri sürmüştür. Özellikle, idarece hazırlanan sorgulama yazılarında, hangi analiz girdilerinin açıklama kapsamında yer almayacağına ilişkin listenin sunulmadığı ve bu durumun, tekliflerin sağlıklı şekilde değerlendirilmesini engellediği dile getirilmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yapılacak değerlendirmelerde, açıklama istenilecek iş kalemleri ile bu kapsam dışı bırakılacak analiz girdileri arasında net bir ayrım yapılmamış olması yer almaktadır. İhale konusu işin niteliği gereği, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerinin açıklamaya konu edilmesi gerekirken, idarece bu iş kalemleri açık biçimde belirlenmemiştir. Ayrıca, analiz toplamı içerisinde tutarı belirli bir eşiğin altında kalan girdilerin açıklama dışı bırakılmasına yönelik liste de idarece oluşturulmadan sorgulama süreci başlatılmıştır. Böyle bir durumda, değerlendirme çerçevesinin belirsizleştiği söylenebilir.
Aşırı düşük teklif sorgulamasının dayandığı teknik değerlendirme çerçevesinde, esaslı unsur ayrımı özel bir önem taşımaktadır. Bu vakada da, kar ve genel giderler hariç olmak üzere yaklaşık maliyetin %3’ü oranındaki eşik belirlenmeden işlemlerin yürütülmesi, teklifin mali yeterliliğinin anlamlı şekilde değerlendirilmesine engel teşkil etmiştir. Bu ayrımın yapılmaması, hangi girdilerin teklifin açıklanması gereken bileşenleri olduğu yönünde çerçevenin oluşturulmasını zorlaştırmakta ve dolayısıyla teklifin gerçekçiliği konusunda sağlıklı bir kanaat oluşturulmasını engellemektedir.
Başvuru sahibinin işaret ettiği diğer önemli unsur ise, açıklama sürecinde sunulan belgelerin yeterliliği olmuştur. Tespit tutanakları, meslek mensubu raporları ve fiyatlara esas faturaların eksikliği, teklifin dayanaklarının denetlenebilirliğini zayıflatmaktadır. Kurul, bu belgelerin eksik veya yetersiz oluşunu sorgulama sürecinin esasına etki eden bir eksiklik olarak kabul etmiş ve bunun teknik değerlendirme bakımından ciddi bir zafiyet doğurduğunu değerlendirmiştir.
Sonuç olarak, Kurul, ihale komisyonunun açılım sürecini gerekli dayanakları sunmadan ve analiz çerçevesini belirlemeden yürütmesini mevzuata aykırı bulmuştur. Belirsiz analiz girdileri listesi nedeniyle yapılan sorgulamanın anlamını yitirdiğine hükmeden Kurul, açıklama istenecek iş kalemleri ile açıklama dışı bırakılacak analiz girdilerinin önceden belirlenmesini ve buna göre yeniden değerlendirme yapılmasını kararlaştırmıştır. Ayrıca başvuru sahibinin fazla ödemiş olduğu itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesine dair karar verilerek, usule aykırılık nedeniyle oluşan mağduriyetin giderilmesine yönelinmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.