KÜNYE
- Toplantı No: 2021/014
- Gündem No: 57
- Karar Tarihi: 07.04.2021
- Karar No: 2021/UY.II-774
- Başvuru Sahibi: NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/292705
- İhale Adı: Kahramanmaraş Karakuz Barajı İnşaatı
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmaması nedeniyle tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğunu, işçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında olduğunu, nakliye ve beton harcı gibi girdilerin fiyat teklifleriyle açıklanmasının uygun olmadığını, iş deneyim belgelerinin ve yeterlik bilgilerinin usulüne uygun olmadığını, fiyat dışı unsurların yanlış hesaplandığını ve eşit muamele ilkesinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde, ihale konusu işin yapım amacı ve işlevi, iş kalemlerinin teknik içeriği ve tutar dağılımı esas alınmıştır. İdarece belirlenen analiz formatına uygunluk, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1 maddelerine uygunluk, işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında olmaması, nakliye ve malzeme fiyatlarının alanda faaliyet gösteren firmalardan alınması ve rayiç fiyatlarla uyumlu olması gibi kriterler incelenmiştir. Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından bazı analiz girdilerinin fiyat teklifleriyle açıklanmasının mevzuata aykırı olduğu, beton harcının teknik özellikleri ve nakliye giderlerinin açıklanmasında eksiklikler bulunduğu, bazı isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının birbirinin aynı olduğu ve rekabeti bozucu nitelikte olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca iş deneyim belgeleri, yeterlik bilgileri ve fiyat dışı unsurların mevzuata uygun olduğu, ancak bazı belgelerin sunuluş şekli ve imzalanmasında usulsüzlükler olduğu belirlenmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında gösterilmesi değerlendirmede nasıl ele alınır?
Cevap: İşçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında belirtilmesi, ihalede aşırı düşük teklif açıklamalarının kabulünde tereddüt yaratan bir durumdur. Çünkü işçilik giderleri, maliyet analizinin gerçekçi olması açısından asgari ücret ve sosyal hakları göz önünde bulundurularak belirlenmelidir. Bu kapsamda işçilik fiyatlarının asgari ücretin altına düşmesi, teklifin makul dayanaktan yoksun olduğuna işaret edebilir ve açıklamanın reddedilmesine yol açabilir. Ancak bu tespitte, işçilik kalemlerinin niteliği ve ihale konusu işin özellikleri de dikkate alınmalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında yeterlik ve iş deneyim belgelerinin sunuluş şekli neden önemli olup hangi sorunlar değerlendirmeye engel olabilir?
Cevap: İş deneyim belgeleri ve yeterlik bilgileri, teklif sahiplerinin teknik yeterliliklerini kanıtlamak için zorunludur. Belgelerin usulüne uygun sunulması gerekir; örneğin, belgelerde eksik imza, yetkisiz kişi tarafından düzenlenmiş olmaları veya belgelerin doğruluğunu teyit edemeyecek nitelikte olmaları değerlendirmeye engel oluşturabilir. Böyle eksiklik veya uygunsuzluklar, teklifin mevzuata uygunluğunu zayıflattığı için hukuki uyuşmazlıklara veya teklifin elenmesine sebep olabilir.
Soru: Nakliye ve malzeme fiyatlarının aşırı düşük teklif açıklamalarında fiyat teklifleriyle doğrudan açıklanması neden risklidir?
Cevap: Nakliye ve malzeme giderlerinin doğrudan fiyat teklifleriyle açıklanması, maliyet analizinde detaylı ve gerekçelendirilmiş açıklama beklentisini karşılamayabilir. Kamu İhale Genel Tebliği, bunların piyasa rayiçleri ve teknik özellikler açısından somut verilere dayandırılmasını öngörür. Yalnızca teklif tutarlarının tekrar edilmesi, analiz formatına uygunluk sağlamadığı için aşırı düşük teklif hali izah edilmiş sayılmaz ve bu durum teklifin reddine neden olabilir.
Soru: Fiyat dışı unsurların değerlendirme sürecinde yanlış hesaplanması nasıl sonuçlara yol açabilir?
Cevap: Fiyat dışı unsurların yanlış veya mevzuata aykırı hesaplanması, tekliflerin puanlama ve sıralamasını etkileyebilir, böylece eşit muamele ve objektiflik ilkelerini zedeleyebilir. Değerlendirmede bu tür hatalar, ihalenin iptaline veya yeniden yapılmasına neden olabilir. Bu nedenle fiyat dışı unsurların hesaplama kriterlerine uygunluk titizlikle incelenmeli ve varsa düzeltici işlemler yapılmalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarında idarenin belirlediği analiz formatına uymamanın yaptırımları nelerdir?
Cevap: İdarenin ihale dosyasında belirttiği aşırı düşük teklif açıklama formatı, teklif sahiplerinin maliyetlerin somut ve ölçülebilir şekilde açıklanmasını sağlamak için konulmuştur. Bu format gerekliliklerine uyulmaması, açıklamanın yeterli bulunmaması anlamına gelir. Sonuçta, teklifin aşırı düşük olduğu kabul edilerek açıklamanın reddi ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması kararı verilebilir. Bu yaptırım, şeffaflık ve rekabetin sağlanması amacıyla uygulanır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının beton harcı ve nakliye giderlerinin teklif fiyatlarıyla açıklanmasının mevzuata aykırı bulunmasının nedeni nedir?
Cevap: Beton harcı ve nakliye giderlerinin fiyat teklifleriyle açıklanması, Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirlenen analiz formatı ve teknik içerik gerekliliklerine uygun düşmemektedir. Bu girdilerin fiyat teklifleriyle açıklanması, yapılan maliyet analizlerinde somut ve tutarlı gerekçeler sunmamakta, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklaması olarak kabul edilemez bulunmuştur.
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli ve bazı diğer isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının birbirinin aynı olması neden rekabeti bozucu davranış olarak değerlendirilmiştir?
Cevap: Bazı isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının birbirinin aynı şekilde sunulması, bu isteklilerin birbirleriyle koordineli hareket ettiğine ve rekabeti bozucu bir davranış içinde olduklarına işaret etmiştir. Bu durum, rekabet ortamının sağlıklı işlemesini engellediği için Kamu İhale Kurulu tarafından mevzuata aykırı bulunmuş ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Soru: İş deneyim belgeleri ve yeterlik bilgileri hakkında tespit edilen usulsüzlükler ihale sürecinde nasıl bir etki yaratmıştır?
Cevap: İş deneyim belgeleri ve yeterlik bilgileri genel olarak mevzuata uygun bulunmakla birlikte, bazı belgelerin sunuluş şekli ve imzalanmasında usulsüzlükler tespit edilmiştir. Bu usulsüzlükler, belgelerin geçerliliğini ve güvenilirliğini zedelediği için değerlendirmeye alınan belgelerin bütünlüğünü etkilemiş, dolayısıyla tekliflerin mevzuata tam uygunluk taşımadığı yönünde olumsuz bir gösterge olmuştur.
Soru: Kamu İhale Kurulu’nun, aşırı düşük teklif açıklamaları mevzuata aykırı bulunan isteklilerin tekliflerini değerlendirme dışı bırakma kararı sonrası yapılacak işlem nedir?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı ve rekabeti bozucu nitelikte olması nedeniyle ilgili isteklilerin tekliflerini değerlendirme dışı bırakmış ve ihalenin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar vermiştir. Bu karar ile ihalenin, hatalı tekliflerin dışlanması ve rekabet koşullarının düzeltilmesi amacıyla düzeltici işlem kapsamında yeniden gerçekleştirilmesi sağlanacaktır.
Detaylı Analiz
İhaleye yönelik şikâyet, ihale üzerinde bırakılan istekli de dâhil olmak üzere bazı isteklilerin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğu hususunda yoğunlaşmaktadır. Başvuru sahibinin iddialarında, açıklamaların özellikle beton harcı ve nakliye gibi girdiler bakımından kabul edilebilir nitelikte olmadığı, işçilik giderlerinin asgari ücretin altında gösterildiği ve tekliflerde rekabeti zedeleyici benzerliklerin bulunduğu dile getirilmiştir. Ayrıca, iş deneyim belgeleri ile yeterlik sunumlarında şekli aksaklıklardan bahsedilmiştir. Kurul değerlendirmesi bu çok yönlü iddialar çerçevesinde yapılmış ve tekliflerin hukuki geçerliliği ile rekabet şartları ele alınmıştır.
Uyuşmazlığın temelinde, beton harcı ve nakliye giderlerinin piyasa araştırması sonucu alınan fiyat teklifleriyle açıklanmasının yeterli sayılıp sayılamayacağı yer almaktadır. İlgili iddiaların incelenmesinde Kurul, açıklamaların sadece tutar beyanı şeklinde kalıp teknik içerik ve analiz detayından yoksun olduğunu saptamıştır. Bu tür önemli kalemlerin maliyet açıklamasında, yalnızca fiyat teklifi sunulması detaydan ve gerekçeden uzak bulunmuş, analiz formatına uygunluk taşımadığı değerlendirilmiştir. Dolayısıyla bu yaklaşımın, Tebliğ’de öngörülen açıklama yöntemini karşılamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Kararda, açıklamaların biçimsel eksikliğinin yanı sıra bazı isteklilerin belgelerinin içerik olarak birbirinin kopyası niteliğinde olması dikkat çekici bulunmuştur. Aşırı düşük açıklamaların aynı kaynaklardan ya da koordineli şekilde hazırlandığı izlenimini verecek ölçüde benzerlik göstermesi, rekabet ilkesine zarar verdiği gerekçesiyle ağır bir kusur olarak değerlendirilmiştir. Burada esaslı unsur kavramı, açıklamaların yalnızca biçimsel değil içerik olarak da bağımsızlık taşıma zorunluluğu bağlamında yorumlanmış ve aynılaştırılmış açıklamaların ihalenin eşit muamele esasına aykırı sonuçlar doğurduğu ortaya konmuştur.
İhale sürecinde yeterlik belgeleri ile iş deneyimine yönelik olarak daha sınırlı olmakla birlikte bazı şekli eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu eksiklikler, belgelerin sunuluşunda gerekli imzaların eksik olması veya yetkisiz kişilerce tanzim edilmiş izlenimi uyandırması gibi yönlerden değerlendirilmiştir. Ancak söz konusu belgelerin tamamı geçersiz sayılmamış; yalnızca sunumlarındaki bu tür usul sorunlarının, belge güvenilirliğini zayıflattığına işaret edilmiştir. Özellikle pilot ortak bakımından, bu aksaklıklar ihalenin kaderini tayin edici düzeyde olmamakla birlikte, ihale sürecinde dikkat edilmesi gereken risk alanlarına işaret etmiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, hem analiz formatına aykırı açıklamalar hem de rekabeti zedeleyici benzerlikler dikkate alınarak ihale üzerinde bırakılan istekli ve bazı diğer firmaların tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde karar vermiştir. Bu karar neticesinde, tekliflerin yeniden ve mevzuata uygun biçimde değerlendirilmesini sağlamak amacıyla düzeltici işlem yoluna gidilmesine hükmedilmiştir. Kurul yaklaşımında, yalnızca maliyet girişlerinin sunulma şekli değil, açıklamaların içerik bütünlüğü ve rekabete etkisi de belirleyici faktörler olarak ön plana çıkmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.