KÜNYE
- Toplantı No: 2023/035
- Gündem No: 24
- Karar Tarihi: 22.06.2023
- Karar No: 2023/UY.I-917
- Başvuru Sahibi: Semih YAZICI - Net İnş. Taah. Müh. Turz. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 22. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/1476197
- İhale Adı: Giresun-Dereli Kızıltaş Köyü Aksu Deresi İkmali
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi mevzuata uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesinin mevzuata aykırı olduğunu ve bu nedenle sorgulamanın yenilenmemesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurumun yaklaşık maliyet hesaplamasında iş kalemlerinin yaklaşık maliyete oranları tespit edilerek %80’lik kısmına giren iş kalemleri için açıklama istenmesi, analiz girdilerinin %3 ve %15 oranlarına göre sorgulama yapılması ve hazır beton iş kaleminde azami mesafenin belirtilmesi gerekmektedir. İdare, bu kurallara uygun olarak sorgulama yazısını yenilemiş ve eksiklikleri gidermiştir. İdare hukukunun genel prensipleri uyarınca, hukuka aykırı işlemler idarenin sonraki kararları ile düzeltilebilir. Bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi mevzuata uygundur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında idare eksiklik tespit ettiğinde sorgulamayı nasıl düzenleyebilir veya yenileyebilir?
Cevap: İdare, sorgulamada teknik ve ekonomik analiz kriterlerinde eksiklik veya hatalar fark ederse, aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuat çerçevesinde yeniden düzenleyip yenilemek suretiyle eksiklikleri giderebilir. Bu kapsamda iş kalemlerinin yaklaşık maliyete oranları, sorgulama sınırları ve analiz girdileri güncellenerek açıklama istenebilir. Yapılan bu ek işlem mevzuata uygun kabul edilebilir çünkü idarenin sonraki işlemiyle hukuki eksikliklerin giderilmesi mümkündür.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması yenilendiğinde, başvuru sahipleri bu durumu hangi şartlarda itiraz edebilir?
Cevap: Sorgulamanın yenilenmesi sürecinde idarenin şeffaf ve mevzuata uygun davranması gerekir. Yenileme, sadece eksikliklerin giderilmesine ve mevzuata uygunluk sağlanmasına yönelik olursa, itirazların kabulü zorlaşır. Ancak sorgulamanın keyfi, usule aykırı veya analiz kriterlerinin hukuka uygun olmayan biçimde değiştirilmesi halinde itiraz yolu açıktır.
Soru: İdari işlemlerde yapılan hataların sonraki kararlarla düzeltilmesi aşırı düşük teklif sorgulamasında nasıl değerlendiriliyor?
Cevap: İdare hukukunun genel ilkelerine göre, hukuka aykırı olduğu tespit edilen idari işlemler, idarenin ilerleyen kararlarıyla düzeltilebilir. Aşırı düşük teklif sorgulamasında da eksiklikler veya hatalar varsa, idarenin mevzuata uygun olarak sorgulamayı yenilemesi bu ilke doğrultusunda mümkündür ve hukuka aykırılık ortadan kalkabilir.
Soru: Yaklaşık maliyet hesaplamasında hangi kriterler aşırı düşük teklif sorgulamasında öncelikle dikkate alınmalıdır?
Cevap: Sorgulamada iş kalemlerinin yaklaşık maliyet içindeki oranları belirlenmeli, özellikle toplam maliyetin %80’ini oluşturan kalemlere açıklama istenmelidir. Ayrıca analiz girdilerinin sınırları korunmalı (örneğin %3 ve %15 oranları gibi) ve özel iş kalemlerine ilişkin detaylı kriterler (mesafe, malzeme kalitesi gibi) mutlaka belirtilmelidir. Bu unsurların kapsamlı incelenmesi sorgulamanın geçerliliği için önemlidir.
Soru: Sorgulama kriterlerinin belirlenmesinde iş kalemleri ağırlıkları neden önemlidir?
Cevap: İş kalemlerinin yaklaşık maliyet içindeki ağırlıkları, hangi kısımlar için ayrıntılı açıklama isteneceğinin belirlenmesinde temel rol oynar. Genellikle maliyetin büyük bölümünü oluşturan iş kalemleri sorgulamanın esasını teşkil eder ve bu kalemlerdeki düşük fiyatlar aşırı düşük teklif gerekçesiyle daha hassas incelenir. Bu yüzden iş kalemlerinin oranlarının doğru tespiti ve sorgulama kapsamına alınması gerekir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını yenilemesi hangi koşullarda mevzuata uygundur?
Cevap: Bu vakada, idare aşırı düşük teklif sorgulamasını yaklaşık maliyet hesaplamasındaki iş kalemlerinin oranlarını belirleyip sorgulama kriterlerini güncelleyerek eksiklikleri giderdikten sonra yenilemiştir. Kurul, bu uygulamayı mevzuata uygun bulmuş ve dolayısıyla sorgulamanın yenilenmesi, iş kalemlerine ilişkin açıklama istenmesi ve analiz girdilerinin yeniden değerlendirilmesi durumunda hukuka uygundur.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesinin mevzuata aykırı olduğu iddiası neden reddedilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin iddiası, idarenin sorgulamayı mevzuata aykırı şekilde yenilediği yönündeydi ancak Kurul, idarenin yaklaşık maliyete ilişkin hesaplamaları ve sorgulama ölçütlerini mevzuata göre güncelleyip eksiklikleri tamamladığını tespit etmiştir. Bu nedenle başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiş ve itirazen şikayet reddedilmiştir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında eksiklik tespit edilmesi halinde alacağı tavır nasıl olmalıdır?
Cevap: Bu vakada görüldüğü üzere, idare eksiklik tespit ettiğinde aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun biçimde yenileyebilir, iş kalemlerinin oranlarını yeniden belirleyip açıklama uç sınırlarını düzelterek hukuki eksiklikleri giderebilir. İdarenin sonraki işlemi ile yapılan bu düzeltme, hukuka uygun kabul edilmiştir.
Soru: Bu vakada aşırı düşük teklif sorgulaması hangi unsurlar dikkate alınarak yenilenmiştir?
Cevap: Kurul kararına göre, idare iş kalemlerinin yaklaşık maliyete oranlarını hesaplamış, %80’lik ana kısım için açıklama istemiş, analiz girdilerindeki %3 ve %15 sınırları içinde sorgulamayı yapmış ve hazır beton iş kaleminde mesafe sınırını belirtmiştir. Bu unsurlar dikkate alınarak sorgulama yazısı yenilenmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde başvuru sahibi, idarenin yapmış olduğu aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata aykırı biçimde yenilediği gerekçesiyle itirazen şikayette bulunmuştur. Uyuşmazlık, daha önce yapılmış bir sorgulamanın, idarece sonradan eksiklikler tespit edilerek mevzuata uygun biçimde yeniden düzenlenmesi işleminin hukuken geçerli olup olmadığına odaklanmaktadır. Başvuru sahibi, bu işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerken, idarenin önceki sorgulamayı gözden geçirip birtakım kriterleri yeniden belirleyerek yeni bir sorgulama yapması sürecin merkezinde yer almaktadır.
Uyuşmazlık konusu sorgulamada tartışma, özellikle aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılan kriterlerin başlangıçta eksik ya da hatalı hesaplanmış olmasıdır. Kurul incelemesinde idarenin, yaklaşık maliyet içerisindeki iş kalemlerinin oranlarını yeniden gözden geçirdiği, bu oranlara dayanarak %80’lik kısmı kapsayacak şekilde açıklama istediği ve ayrıca analiz girdileri açısından belirleyici üst–alt sınırları (örneğin %3 ve %15) dikkate alarak güncel bir sorgulama yaptığı görülmektedir. Bu düzeltmelerin ardından yenilenen sorgulamada ayrıca bazı özel iş kalemlerine ilişkin teknik veriler (örneğin hazır beton mesafesi) açık ve ölçülebilir şekilde belirlenmiştir. Bu teknik düzenlemeler, sorgulamanın temel dayanaklarının yeniden oluşturulduğunu ortaya koymaktadır.
Bu karar çerçevesinde esaslı unsur kavramı, işlemin değişmezliği açısından değil, idarenin işlemde tespit ettiği hukuka aykırılıkları gidermek amacıyla yaptığı somut ve ölçülebilir düzeltmelere konu olabilecek kısımlar açısından değerlendirilmiştir. Özellikle yaklaşık maliyetin ana kısmını oluşturan iş kalemleri ile ilgili açıklama isteme yöntemi, esaslı değişiklik olarak görülmemiş; aksine, eksik kalmış bir işlemin, içeriği genişletilerek hukuka uygun hale getirildiği kabul edilmiştir. Bu çerçevede, değişiklik işlemdeki asıl unsuru bertaraf etmemekte, yalnızca önceki eksikliklerin giderilmesi yönünde idari takdir hakkının kullanılmasını yansıtmaktadır.
Pilot ortak ya da diğer isteklilerin iş deneyimi gibi yeterlik unsurları bu kararda doğrudan değerlendirme konusu edilmemiştir. İnceleme yalnızca aşırı düşük tekliflerin nasıl sorgulandığı ve bu sorgulamanın hangi dayanaklarla yenilendiği noktasında kalmıştır. Dolayısıyla yarışmacılar arasında teknik kapasite yönünden bir aykırılık ya da değerlendirme hatası ileri sürülmemekte, yalnızca yenilenen sorgulamanın usule uygunluğu üzerinden bir değerlendirme yapılmaktadır. Bu anlamda, organizasyon yapısına ilişkin kriterler değil, teknik ve mali kriterlerin içeriği ve sorgulama şekli belirleyici olmuştur.
Sonuç olarak Kurul, idarenin ilk sorgulamada yer alan eksiklikleri tespit ederek bu eksikleri mevzuata uygun biçimde gidermesini hukuken geçerli kabul etmiştir. Yaklaşık maliyet oranlarının yeniden belirlenmesi, açıklama sınırlarının yasal oranlara göre düzenlenmesi ve teknik detayların açıkça belirtilmesi suretiyle yenilenen sorgulamanın, başvuru sahibi açısından ihlal teşkil etmediği değerlendirilmiştir. Bu nedenle yapılan şikayet yerinde bulunmamış ve itirazen başvurunun reddine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.