KÜNYE
- Toplantı No: 2021/005
- Gündem No: 64
- Karar Tarihi: 03.02.2021
- Karar No: 2021/UY.I-316
- Başvuru Sahibi: Ark Su İnş. Proje Müh. San. ve Tic. A.Ş.- Baytimur İnş. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/235331
- İhale Adı: Kahramanmaraş Karakuz Barajı Sulaması İnşaatı
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz formatı ve açıklama istenen girdilerin mevzuata uygun belirlenmemesi nedeniyle sorgulamanın usulüne uygun yapılmaması
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasında analizlerin yaklaşık maliyet hesaplama yönteminden farklı hazırlandığını, açıklama istenilen analiz girdilerinin tutarlarının %3 sınırının altında olmasına rağmen açıklama istendiğini, paçal analiz girdilerinin mevzuata aykırı şekilde birleştirilerek farklı pozlarda farklı uygulamalar yapıldığını, ayrıca yaklaşık maliyet ve analizlerde birim ve miktar uyumsuzlukları olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerine ilişkin açıklama istenmesi gerektiği, açıklama istenmeyecek analiz girdilerinin tutarının analiz toplamının %3’ünü aşmaması gerektiği, işçilik girdilerinin ise açıklama istenmeyecekler arasında yer alamayacağını tespit etmiştir. İdarenin paçal iş kalemlerine ilişkin analizlerin ayrıntılı analiz niteliğinde olmadığı, analiz girdilerinin tutarlarının mevzuata uygun şekilde değerlendirilmediği, açıklama istenilmeyecek girdilere açıklama istendiği ve bu durumun aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılmasını engellediği sonucuna varmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Yaklaşık maliyet hesabı ile aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan analizlerin uyumlu olmaması durumunda ne tür sorunlar ortaya çıkabilir?
Cevap: Yaklaşık maliyet hesabında kullanılan analizler ile aşırı düşük teklif sorgulamasında yapılan analizlerin farklı yöntem ve detay seviyelerinde hazırlanması, özellikle iş kalemlerinin ve birimlerin uyumsuzluğu halinde doğru sonuca ulaşılmasını zorlaştırabilir. Bu durum, açıklama istenecek girdilerin hatalı veya eksik belirlenmesine, sorgulamanın usulüne uygun olarak yapılamamasına yol açar. İdarelerin analizleri birbirleriyle tutarlı ve uyumlu şekilde hazırlaması, sorgulamanın sağlıklı değerlendirilmesi açısından önemlidir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında işçilik girdilerinin açıklama istenmeyecek kalemler arasında gösterilmesi nasıl değerlendirilir?
Cevap: İşçilik girdileri, mevzuat ve uygulama kararları çerçevesinde aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenmeyecek analiz girdileri kapsamına alınmamalıdır. Bu girdilerin açıklama istenmeden sorgulamada dikkate alınmaması haksız uygulamaya ve sorgulamanın usulüne uygun olmamasına neden olabilir. Dolayısıyla işçilik kalemleri için mutlaka idare tarafından gerekçeli açıklama talebi oluşturulmalıdır.
Soru: İdare, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin toplam tutarını belirlerken hangi sınır değerler üzerinde dikkatle durmalıdır?
Cevap: Açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin toplam tutarı, aşırı düşük teklif sorgulamasının analiz toplam tutarının yaklaşık %3’ünü aşmamalıdır. Bu sınırın üzerinde açıklama istenmeden bırakılan girdilerin bulunması, sorgulamanın usulüne uygun yapılmadığı gerekçesiyle sonuçların iptaline veya sorgulamanın yenilenmesine yol açabilir.
Soru: Paçal iş kalemlerinde yapılan analizlerin detaylandırılması neden önemlidir ve hangi şekilde yapılması uygundur?
Cevap: Paçal iş kalemlerinin analizlerinin ayrıntılı ve yaklaşık maliyet yöntemine uygun olarak yapılması, ihale konusu iş kalemlerinin gerçek maliyet unsurlarının doğru tespit edilmesini sağlar. Analizlerin pozlar bazında açık, net ve birbirinden bağımsız olarak hazırlanması gerekir; aksi takdirde farklı pozlarda yapılan birleştirmeler veya farklı uygulamalar sorgulamanın tutarlılığını ve usulüne uygunluğunu olumsuz etkiler.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında mevzuata aykırı uygulama yapıldığında sürecin hukuki sonucu ne olur?
Cevap: Mevzuat ve uygulama kararlarına uygun olmayan aşırı düşük teklif sorgulaması, usul yönünden eksiklik oluşturur ve yapılan sorgulamanın geçerliliğini etkiler. Bu durumda, idarece sorgulamanın mevzuata uygun şekilde baştan yapılması gerekir. Aksi takdirde ihalenin iptal edilmesi veya karara itirazlara konu olması gibi hukuki sonuçlar ortaya çıkabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdileri için açıklama isteyip istememe kararını nasıl ve hangi kıstaslar çerçevesinde vermesi gerekir?
Cevap: İdare, açıklama istenecek analiz girdilerini belirlerken öncelikle yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerine ilişkin olanları seçmeli, bunun dışında açıklama istemeyeceği analiz girdilerinin toplam tutarı analiz tutarının %3’ünü aşmamalıdır. Ayrıca, işçilik girdileri hiçbir şekilde açıklama istenmeyecekler arasında yer alamaz. İdarenin bu kıstaslara uygun hareket etmesi gerekir, aksi halde sorgulama usulüne uygun yapılmamış olur.
Soru: Paçal iş kalemlerine ilişkin analizlerin idarece yapılması nasıl olmalı, yapılan analizlerde hangi özellikler bulunmalı?
Cevap: Paçal iş kalemlerine ilişkin analizlerin ayrıntılı ve yaklaşık maliyet hesaplama yöntemine uygun olarak hazırlanması gerekir. Analizler, iş kalemlerine özel ve açık olmalı, birleştirme yoluyla farklı pozlarda farklı uygulamalar yapılamamalıdır. İdarenin analizleri bu niteliklerde yapmaması aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılmamasına yol açar.
Soru: İdarenin açıklama istenen analiz girdilerinin tutarlarını mevzuata aykırı şekilde belirlemesi aşırı düşük teklif sorgulamasının sonucunu nasıl etkiler?
Cevap: İdarenin mevzuata aykırı biçimde açıklama istenilen analiz girdilerinin tutarlarını belirlemesi, örneğin tutarları %3 sınırının altında olmasına rağmen açıklama istemesi veya açıklama istenmeyecek girdilere talepte bulunması, sorgulamanın usulüne aykırı yapılmasına neden olur. Bu durumda yapılan sorgulama geçerli sayılmaz ve idarece sorgulamanın usulüne uygun şekilde yeniden yapılması gerekir.
Soru: Kurul bu vakada aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin hangi kararı aldı?
Cevap: Kurul, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata aykırı yaptığına karar verdi. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının tüm istekliler için mevzuata uygun biçimde yeniden yapılması ve sonrasında ihalenin buna göre sonuçlandırılması gerektiğini hükme bağladı.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin bu uyuşmazlık, idarenin analiz yöntemleri ve açıklama talebi konusundaki uygulamalarının mevzuata uygunluğu çerçevesinde şekillenmiştir. Başvuru sahibi, özellikle paçal iş kalemlerine ait analizlerin yeterince ayrıntı içermemesi, açıklama istenen analiz girdilerinin bazı pozlarda tutulması gereken eşik değerlerin altında olmasına rağmen sorguya dahil edilmesi ve yaklaşık maliyet ile teklif analizleri arasında birim ve miktar uyumsuzluğu bulunduğunu ileri sürmüştür. Bu iddialar, ihale sürecinde yapılan analizlerin, hem usul hem de içerik yönünden mevzuata aykırılıklara yol açıp açmadığını gündeme getirmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan esas tartışma, idarenin analizlerinde hangi girdilerden açıklama istenip istenmeyeceği yönündeki yaklaşımı olmuştur. Mevzuatın çizdiği çerçeveye göre açıklama istenmesi gereken girdilerin öncelikle yaklaşık maliyetin büyük bölümünü oluşturan iş kalemlerine dayanması, açıklama istenmeyecek kalemlerin ise toplam tutar bakımından sınırlı kalması gerekir. Ancak bu vakada idare, %3 eşiğinin altındaki girdilere de açıklama talebinde bulunmuş ve bu yönüyle sorgulamanın kapsamını mevzuata uygun belirlememiştir. Ayrıca işçilik kalemleri gibi açıklama dışı bırakılmaması gereken unsurların da hatalı şekilde ele alındığı anlaşılmıştır.
Esaslı unsur değerlendirmesi bakımından da önemli sorunlar ortaya çıkmıştır. Paçal iş kalemlerine ilişkin yapılan analizlerin, söz konusu kalemlerin içeriğini ayrıntılı şekilde yansıtmaması, iş kalemlerinin özelliğine göre açık ve ayrı ayrı hazırlanmaması gibi eksikliklerin, teklifin değerlendirilmesinde esaslı unsurların denetimini zorlaştırdığı görülmüştür. Teklif analizinin dayanağı olan verilerin bu biçimde belirsiz ve genel formatta kalması, açıklama isteme sürecinin amacına ulaşamamasına ve ihalenin sağlıklı değerlendirilmemesine neden olmuştur.
Pilot ortağın iş deneyimine ilişkin herhangi bir detay sunulmamış olmakla birlikte, Kurul değerlendirmesi ağırlıklı olarak fiyat açıklama sürecine odaklandığı için bu vakada iş deneyimi yönünden özel bir tartışma yapılmamıştır. Dolayısıyla analiz, teknik yeterlik yerine ekonomik teklif değerlendirmesi sürecindeki yöntemsel hatalarla sınırlı kalmıştır.
Kurul, idarenin açıklama isteme kriterlerini yanlış uyguladığını, özellikle paçal iş kalemi analizlerinde yeterli açıklık sağlamadığını ve %3’lük eşik konusunda mevzuata aykırı biçimde geniş yorum yaptığını tespit etmiştir. Yapılan sorgulamanın bu nedenlerle usule aykırı olduğunu belirterek, bütün istekliler açısından sürecin mevzuata uygun şekilde yeniden işletilmesine ve buna göre ihalenin değerlendirilmesine karar vermiştir. Bu karar, aşırı düşük teklif sorgulamalarında hem içerik hem yöntem bakımından mevzuat çizgisinden sapılmasının sürecin bütününü geçersiz kılabileceğini ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.