KÜNYE
- Toplantı No: 2022/020
- Gündem No: 13
- Karar Tarihi: 30.03.2022
- Karar No: 2022/UY.II-417
- Başvuru Sahibi: Hab İnşaat Yapı Enerji San. ve Tic. A.Ş. - Baş-Ka İnşaat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/873395
- İhale Adı: Konya - Ereğli - Ulukışla Ayr Yolu Km:68+000 - 178+000 Kesiminde (Karapınar ve Ereğli Şehir Geçişleri Üstyapı Takviye İşleri Dahil) Eksik Kalan İşlerin Yapılması (İkmal)
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye analiz girdilerinin ayrı ayrı değerlendirilmemesi nedeniyle sorgulamanın yenilenmesine karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklaması talep yazılarındaki nakliye analiz girdilerinin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak belirlenmediğini, tutarı %3’ün altında olan analiz girdileri için açıklama istenmemesi gerektiğini ve eşit muamele gereği tüm isteklilerden aynı kapsamda açıklama talep edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2 maddesine göre, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için açıklama istenmemelidir. İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında, tutarı %3’ün altında olan nakliye analiz girdileri için açıklama talep ettiği ve aynı poz numarasına sahip farklı nakliye girdilerini ‘aynı girdi’ sayarak açıklama talebini genişlettiği tespit edilmiştir. Nakliye analiz girdileri taşınan malzemenin türü, yoğunluğu, mesafesi ve taşıma şekli gibi teknik farklılıklar içerdiğinden sadece poz numarasının aynı olması bu girdilerin ‘aynı girdi’ olduğu anlamına gelmemektedir. Ayrıca, eşit muamele ilkesi gereği sınır değerin altında teklif veren tüm isteklilerden aynı kapsamda açıklama talep edilmelidir.
İdare Görüşü
İdare, nakliye pozlarının aynı poz numarasına sahip olması nedeniyle tüm nakliye analiz girdileri için açıklama talep ettiğini, mesafelerin uyumlu olduğunu ve bu nedenle analiz girdilerinin ‘aynı girdi’ kapsamında değerlendirildiğini belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması istemede, yaklaşık maliyet analizlerindeki farklı kalemlere ait analiz girdilerinin tek tek mi yoksa topluca mı değerlendirilmesi gerekir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasında, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi veya grubu analizlerindeki her bir analiz girdisi teknik ve ekonomik özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmeli, farklı özellikler taşıyan girdilerin topluca ya da tek tip olarak muamele görmesi doğru olmaz. Özellikle nakliye gibi teknik değişkenlerin etkilediği analiz girdileri birbiriyle karıştırılmamalıdır.
Soru: Nakliye analiz girdilerinde tutar sınırlarının aşırı düşük teklif açıklaması talebinde etkisi nedir?
Cevap: Nakliye analiz girdilerinin tutarı, kar ve genel gider hariç toplam analiz tutarının %3’üne eşit veya altında ise, bu girdiler için açıklama istenmemek daha doğru olur. Böylece gereksiz açıklama taleplerinden kaçınılır ve uygulamada ölçütlere uygunluk sağlanır.
Soru: İş kaleminde birden fazla poz numarasına sahip analiz girdi türleri aynı kabul edilip topluca açıklama talep edilebilir mi?
Cevap: Poz numarasının aynı olması, farklı analiz girdilerinin aynı olduğuna delil teşkil etmez. Nakliye analiz girdileri gibi teknik parametrelerde farklılık varsa, her girdi ayrı değerlendirilip açıklama talebi buna göre şekillendirilmelidir. Aksi halde yanlış veya yetersiz açıklama talebi serbest bırakılabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması sürecinde eşit muamele ilkesi nasıl sağlanmalıdır?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif açıklaması isterken sınır değerin altında kalan analiz girdilerine ilişkin açıklama taleplerini, sınır altında teklif veren tüm isteklilere aynı kapsam ve ölçüde yöneltmelidir. Farklı muamele, hukuki uyuşmazlıklara ve iptallere yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdilerinin açıklamasının talep edilme kapsamı mevzuatla bağdaşmıyorsa işlem nasıl yürütülür?
Cevap: Sorgulamanın, ilgili mevzuat ve genel tebliğ hükümlerine uygun hale getirilmesi gerekir. Bu durumda idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını yenilemesi, analiz girdilerini teknik yönleriyle ayrı ayrı ele alması ve tutar sınırlarına dikkat etmesi gereklidir. Aksi takdirde işlem iptale veya süreç uzamasına sebep olabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’ünün altında olan nakliye analiz girdileri için açıklama talep etmesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: İdarenin, tutarı %3’ün altında kalan nakliye analiz girdileri için aşırı düşük teklif açıklaması istemesi mevzuata aykırıdır.
Soru: İdarenin aynı poz numarasına sahip farklı nakliye analiz girdilerini “aynı girdi” sayarak açıklama talebini genişletmesi doğru mudur?
Cevap: Nakliye analiz girdileri teknik özellikler bakımından farklılıklar taşıdığından, sadece poz numarasının aynı olması bu girdilerin “aynı girdi” kabul edilmesine yol açmaz; dolayısıyla bu yöntem yanlış bir uygulamadır.
Soru: Eşit muamele ilkesi kapsamında nakliye analiz girdilerine ilişkin açıklama talebi nasıl yapılmalıdır?
Cevap: İdarenin, sınır değerin altında teklif veren tüm isteklilerden nakliye analiz girdileri yönünden açıklama talebini kapsam ve içerik bakımından eşit şekilde yapması gerekir.
Soru: Bu vakada aşırı düşük teklif sorgulamasının nasıl yürütülmesi gerekmektedir?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını, Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun olarak, tutarı %3’ün altında olan analiz girdilerine açıklama istemeden ve teknik farklılıkları dikkate alarak ayrı ayrı değerlendirme yaparak yenilemesi zorunludur.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin bu uyuşmazlıkta, ihale sürecinde isteklilerin nakliye analiz girdileri üzerinden açıklama yapmaları istenmiş, ancak bu talebin kapsamının belirlenme yöntemi ve dayanağı tartışma konusu olmuştur. Başvuruda bulunan taraf, idarenin açıklama taleplerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan %3 eşik sınırına riayet etmediğini ve aynı poz numarasını taşıdığı halde teknik olarak farklı olan girdiler arasında ayrım yapılmadığını ileri sürmüştür. Ayrıca, tüm isteklilere eşit muamele ilkesi çerçevesinde aynı kapsamda açıklama talep edilmediği de gündeme getirilmiştir.
İhale sürecinde tartışılan temel mesele, nakliye analiz girdilerinin değerlendirilme biçimi olmuştur. İdare, aynı poz numarasına sahip girdileri birbirinden ayırmaksızın değerlendirmiş ve toplam tutarlarına bakmaksızın tüm girdiler için açıklama istemiştir. Oysa aşırı düşük teklif sorgulama süreci, teklifin maliyet unsurlarına dayalı, teknik yönleri dikkate alan bir analiz süreci olmayı gerektirir. Analiz girdilerinin teknik özellikleri göz ardı edilerek poz numarasının aynı olması gerekçe gösterildiğinde, teklif sahiplerinin açıklama yükümlülüğü ölçüsüz biçimde genişletilmiş olur.
Kararın esasını oluşturan değerlendirmede, özellikle “esaslı unsur” ayrımı önem kazanmıştır. Analiz girdileri içindeki tutarların kar ve genel gider hariç toplam analiz tutarının %3’ünün altında kalması, bunların ekonomik anlamda esaslı unsur teşkil etmediğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle, böyle girdiler için açıklama istenmesi uygulamada orantısızlığa ve gereksiz belge yüküne neden olur. Buna karşın, idarenin hem bu sınıra uymaksızın açıklama talep etmesi hem de teknik açıdan farklılıklar taşıyan girdileri “aynı” kabul etmesi, esaslı olmayan unsurlar üzerinden aşırı düşük teklif açıklaması yürütmesine yol açmıştır.
Uyuşmazlıkta ayrıca eşit muamele ilkesi çerçevesinde tüm isteklilere aynı kapsamda açıklama talep edilip edilmediği incelenmiştir. Bu çerçevede, açıklama talebi sınır değerin altında teklif sunan tüm isteklilere yöneltilmiş olsa da, kapsam ve içerik bakımından eşitlik sağlanmamış, bazı teklif sahiplerinden mevzuata aykırı biçimde daha ayrıntılı açıklamalar sunmaları istenmiştir. Bu durum, değerlendirme sürecinin şeffaflığını ve öngörülebilirliğini zedeleyen bir uygulama olarak değerlendirilmiştir.
Kamu İhale Kurulu yapılan başvuruyu değerlendirirken, aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdilerinin sadece poz numarasına bakılarak “aynı girdi” kabul edilemeyeceğine ve teknik özellikleri itibariyle her bir girdinin bağımsız biçimde ele alınması gerektiğine dikkat çekmiştir. Ayrıca, %3 sınırının altında kalan kalemler için açıklama talep edilmesi uygulamasını da mevzuata aykırı bulmuştur. Sonuç olarak, Kurul aşırı düşük teklif sorgulamasının belirtilen ilkelere uygun şekilde yenilenmesine ve işlemlerin bu doğrultuda yeniden yürütülmesine karar vermiştir. Bu karar, idarelerin değerlendirme sürecinde teknik ayrıntılara ve orantılılık ilkesine özen göstermeleri gerektiğini vurgulamaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.