KÜNYE
- Toplantı No: 2024/004
- Gündem No: 49
- Karar Tarihi: 25.01.2024
- Karar No: 2024/UY.I-191
- Başvuru Sahibi: Amed ÖNER
- İhaleyi Yapan İdare: Diyarbakır Su Kanal İdaresi Genel Müdürlüğü
- İKN: 2023/1253781
- İhale Adı: Diyarbakır İli, Eğil, Ergani ve Dicle İlçelerine Bağlı Kırsal Mahallelerde İçme Suyu Depoları Bakım Onarım ile Terfi Binası İnşaatı Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında mevzuata uygun iş kalemi ve analiz girdisi listesi hazırlanmadığı için işlemin usulüne uygun olmadığına karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını, tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı hazırlandığını ve idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını hatalı gerçekleştirdiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’lik kısmını oluşturan iş kalemleri/gruplarının sıralı listesi ile analiz girdilerinin tutarlarına göre sıralı tablosunun hazırlanması ve ihale onay belgesine eklenmesi gerekmektedir. Ayrıca, açıklama istenilecek iş kalemlerinin temel analiz girdilerine (işçilik, malzeme, makine vb.) kadar ayrıştırılması zorunludur. İdarenin bu zorunlulukları yerine getirmediği, açıklama istenilen iş kalemlerine ait analiz formatlarının mevzuata uygun şekilde sunulmadığı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’lik kısmını oluşturan iş kalemleri ve analiz girdilerinin sıralı liste halinde hazırlanması niçin önemlidir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin büyük bölümünü oluşturan iş kalemleri ve analiz girdilerinin tutarlarına göre sıralı listeler halinde hazırlanması, aşırı düşük teklif sorgulamasının dayanağını oluşturur. Bu listeler olmadan hangi unsurların sorgulamaya tabi tutulacağı ve hangi analiz girdilerinin açıklama kapsamına girdiği netleşmez. Dolayısıyla idarenin bu listeleri hazırlaması, sorgulamanın nesnel ve mevzuata uygun gerçekleşmesini sağlar.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilen iş kalemlerini temel analiz girdilerine ayrıştırmaması ne tür sorunlara yol açabilir?
Cevap: İş kalemlerinin temel analiz girdilerine (işçilik, malzeme, makine gibi) ayrıştırılmaması, teklifin hangi bileşenlerinin neden düşük kaldığının detaylı ve somut şekilde incelenememesine neden olur. Bu da sorgulamanın etkinliğini azaltır, şeffaflığı zedeler ve itirazlara sebebiyet verebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında idarenin hazırlayacağı analiz girdileri tablosunda hangi bilgiler bulunmalıdır?
Cevap: Analiz girdileri tablosunda; temel bileşenler (işçilik, malzeme, makine vb.), bunların yaklaşık maliyetteki tutarları ve toplam içindeki oranları açık, düzenli ve tutarlı biçimde yer almalıdır. Bu tablo, aşırı düşük teklif açıklamasının dayanaklarını göstermede ve idarenin süreci sağlıklı yürütmesinde temel dokümandır.
Soru: İhale onay belgesine aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin iş kalemleri ve analiz girdileri listelerinin eklenmemesi ne ifade eder?
Cevap: Bu listelerin ihale onay belgesine eklenmemesi, sorgulama sürecinin usule aykırı ve eksik yapıldığı anlamına gelir. Böyle durumlarda teklif açıklamalarının değerlendirilmesi sağlıklı olmaz ve sürecin iptali veya yeniden yapılması yönünde kararlar doğabilir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasındaki eksiklikleri giderip yeniden sorgulama yapması halinde nelere dikkat etmesi gerekir?
Cevap: İdare; yaklaşık maliyetin önemli bölümünü oluşturan iş kalemleri ve bunların analiz girdilerini tutar bazında sıralı tablolar halinde hazırlamalı, açıklama istenilen iş kalemlerini temel analiz girdilerine ayrıştırmalı; bu belgeleri ihale onay belgesi ile ilişkilendirmeli ve isteklilerden mevzuata uygun açıklamalar alarak değerlendirmeyi bu somut verilere dayanarak yapmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulaması yaparken yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri ile analiz girdilerini sıralı ve ayrıştırılmış liste halinde sunmaması hangi hukuki sonuca yol açmıştır?
Cevap: İdarenin, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri ve temel analiz girdilerinin sıralı ve ayrıştırılmış listesini hazırlamaması nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulaması işlemi mevzuata uygun yapılmamış, bu nedenle işleme ilişkin karar hukuken geçersiz sayılmıştır.
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun bulunmamasının nedeni nedir?
Cevap: İsteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun bulunmamasının nedeni, idarenin açıklama istenilen iş kalemlerini temel analiz girdilerine (işçilik, malzeme, makine vb.) ayrıştırmaması ve analiz formatlarının mevzuatın öngördüğü şekilde düzenlenmemesidir.
Soru: Kamu İhale Kurulu, aşırı düşük teklif sorgulamasında idareye hangi hususların sağlanmasını şart koşmuştur?
Cevap: Kurul, idarenin yaklaşık maliyetin %80’lik kısmını oluşturan iş kalemleri ve analiz girdilerinin tutarlarına göre sıralanmış tablosunu ve ihale onay belgesine eklenmesini, ayrıca açıklama istenilen iş kalemlerinin temel analiz girdilerine ayrıştırılmış şekilde sunulmasını zorunlu kılmıştır.
Soru: İdarenin eksiklikleri gidermesi için hangi adımların atılması gerektiğine karar verilmiştir?
Cevap: İdarenin, temel analiz girdileri ve miktarlarını gösteren analiz formatları ile açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesini hazırlaması, isteklilerden bu formatlara uygun şekilde yeniden aşırı düşük teklif açıklaması talep etmesi ve akabinde ihale işlemlerini mevzuata uygun olarak yeniden yürütmesi gerekliliğine karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu uyuşmazlık, ihale sürecinde yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının usule uygun yürütülmediği iddiasına dayanmaktadır. Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu açıklamaların mevzuata aykırı olduğunu ve sürecin hatalı yürütüldüğünü ileri sürmüş; idarenin, açıklamaların dayanağı olması gereken analiz girdilerini ve iş kalemlerini mevzuatta öngörülen şekilde sıralı biçimde sunmadığını belirtmiştir. Kamu İhale Kurulu’nun değerlendirmesi sonucunda, aşırı düşük teklif sorgulamasının dayandığı işlem ve belge düzeninde açık eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir.
Mevcut durumda tartışmanın merkezi, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri ile bu kalemlere ait analiz girdilerinin idare tarafından yeterli ayrıştırma ve sıralama yapılmaksızın isteklilerden açıklama istenmesi üzerinde yoğunlaşmaktadır. İdarenin bu listeleri oluşturmadan ve açıklamaya konu kalemleri temel bileşenlerine ayırmadan yaptığı açıklama talebinin, teklifleri nesnel olarak değerlendirme imkânı tanımadığı görülmüştür. Bu durum, hem istekliler arasında eşitliği sağlayamamakta hem de düşük teklifin altında yatan mali unsurların teknik olarak incelenmesini zorlaştırmaktadır.
Esaslı unsur kavramı bu vakada, açıklama istenen iş kalemlerinin ve bunlara ait analiz girdilerinin açık biçimde ortaya konulması noktasında değerlendirilmiştir. Kurul; açıklamaya konu işlemin, yalnızca biçimsel bir eksiklikten ibaret olmadığını, esaslı bir unsurun –yani yaklaşık maliyetin temel bileşenlerinin ve bunların sorgulama kapsamının– eksik olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle yapılan sorgulamanın hukuki geçerliliği ortadan kalkmış ve usule uygun bir yeniden değerlendirme yapılması gerekmiştir.
Uyuşmazlıkta, teklifin aşırı düşük olduğu iddia edilen istekli tarafından sunulan açıklamalar da bu eksik altyapı nedeniyle geçerliliğini yitirmiştir. İdare, açıklama talebinde bulunurken analiz yapılacak iş kalemlerini yeterince ayrıştırmadığı için, istekli tarafından sunulan açıklamaların mevzuata uygunluğu da teknik olarak değerlendirilememiştir. Bu çerçevede, sunulan belgelerin içeriğine ilişkin değil, açıklamaların hangi temel mali veriye yanıt verdiği konusunda belirsizlik yaşandığı dikkate alınmıştır.
Kurul, bu değerlendirmeler doğrultusunda; yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü teşkil eden iş kalemleri ve bu kalemlere ait analiz girdilerinin sıralı ve ayrıştırılmış bir tablo ile ortaya konulması gerektiğine işaret etmiştir. Ayrıca, açıklama istenilen iş kalemlerinin temel analiz girdilerine ayrılması ve sürecin bu veriler üzerinden yeniden yürütülmesi gerektiği sonucuna varmıştır. Dolayısıyla, yalnızca teklifin değil, değerlendirme altyapısının da hukukî bakımından sağlam temellere dayanması gerektiği vurgulanmış ve ihale işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi yönünde karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.