KÜNYE
- Toplantı No: 2021/005
- Gündem No: 66
- Karar Tarihi: 03.02.2021
- Karar No: 2021/UY.I-318
- Başvuru Sahibi: Nvs İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Nyb İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
- İKN: 2020/235331
- İhale Adı: Kahramanmaraş Karakuz Barajı Sulaması İnşaatı
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılmaması nedeniyle ihalenin yeniden değerlendirilmesi kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin devredilmiş işe ait olduğu, teklif mektubunun yetkili kişilerce imzalanmadığı, bilanço ve ciro bilgilerinin yeterli olmadığı, fiyat dışı unsurlarda puanlama hatası yapıldığı ve aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı iddialarıyla itirazen şikâyette bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, aşırı düşük teklif sorgulamasında idarenin yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri için açıklama istediğini, ancak analiz girdilerinden tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olan girdiler için açıklama istenmemesi gerektiğini tespit etmiştir. Üç analiz girdisinin bu sınırın altında olmasına rağmen açıklama istendiği, ayrıca paçal iş kalemlerine ait analizlerin temel girdilere kadar ayrıştırılmadığı ve aynı girdilerin farklı pozlarda uygun şekilde toplanmadığı belirlenmiştir. Bu durumun aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılmadığını göstermektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdilerinin ayrıntı düzeyinin nasıl olması gerekir, özellikle paçal iş kalemlerinde nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasında, özellikle paçal (parçalı) iş kalemlerine ilişkin analizlerin temel girdilerine kadar ayrıştırılması beklenir. Aynı zamanda, aynı girdilerin farklı pozlar arasında uygun ve tutarlı şekilde gruplanması gerekir. Ayrıntı düzeyinin yetersiz veya hatalı olması halinde, sorgulama usulüne uygun sayılmaz ve bu durum itirazlara ve ihalenin iptaline yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyet içindeki hangi kalemlere açıklama istenmelidir ve sınırları nasıl belirlenir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin yaklaşık %80’ini oluşturan iş kalemleri için açıklama talep edilmesi esas alınır. Ancak bu iş kalemlerine ait analiz girdilerinden kar ve genel gider hariç, analiz toplam tutarının %3’üne eşit veya daha düşük olan girdiler için açıklama talebi aranmaz. Bu sınırın üzerinde kalan girdiler için açıklama istenebilir; aksi takdirde sorgulama usulüne aykırı olur.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında kar ve genel gider tutarlarının açıklama talebinden muaf tutulmasının gerekçesi nedir?
Cevap: Kar ve genel gider girdileri, teklif tutarının doğal ve standart unsurları olması dolayısıyla açıklama talebine konu edilmesi gerekmeyebilir. Bu unsurların analiz toplamı içindeki payı %3 veya altında ise, bu tutarların sorgulamaya dahil edilmemesi uygulamada kabul edilir; aksi, gereksiz ve mevzuata aykırı sorgulama olarak değerlendirilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun sorgulanmaması ihalenin hukuki durumunu nasıl etkiler?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmaması halinde ihale işlemlerinin iptaline veya yeniden değerlendirilmesine karar verilebilir. Burada en doğru yaklaşım, idarenin sorgulamayı mevzuata uygun şekilde yeniden yapması ve ihale işlemlerinin bu doğrultuda tekrar yürütülmesidir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının usulüne uygun olması için idarenin nelere dikkat etmesi gerekir?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif sorgulamasında önce yaklaşık maliyet ve iş kalemlerini dikkate almalı, açıklama talebinde sınırları net belirlemeli ve analiz girdilerini temel seviyeye kadar ayrıştırmalıdır. Ayrıca, kar ve genel gider gibi doğal maliyet unsurlarına ilişkin açıklama taleplerinin gereksiz yere yapılmamasına özen göstermelidir. Bu şekilde yapılan sorgulama itirazlara karşı dayanıklı olur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi analiz girdilerine açıklama istenmemesi gerektiği konusunda Kurul hangi tespitte bulunmuştur?
Cevap: Kurul, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri için açıklama istenmesi gerektiğini ancak bu iş kalemlerine ait analiz girdilerinden kar ve genel gider hariç açıklama istenmeyecek sınırın analiz toplamının %3’ü olduğunu belirlemiştir. Bu sınırın altında kalan üç analiz girdisi için açıklama istenilmemesi gerekirken açıklama talep edildiği tespit edilmiştir.
Soru: Paçal iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında mevzuata aykırı olan husus nedir?
Cevap: Paçal iş kalemlerinde analizlerin temel girdilere kadar detaylandırılmadan hazırlandığı ve aynı girdilerin farklı pozlar arasında uygun şekilde toplanmadığı tespit edilmiştir. Bu durum sorgulamanın usulüne uygun yapılmadığını göstermektedir.
Soru: Başvuru sahibinin diğer iddiaları (iş deneyim belgesi, yetki belgeleri, bilanço ve ciro bilgileri, fiyat dışı unsurlarda puanlama hatası) hakkında Kurul’un kararı nedir?
Cevap: Kurul yalnızca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin usule ilişkin eksiklikleri inceleyip karar vermiş, başvuru sahibinin diğer iddialarına dair bir değerlendirme yapılmamıştır.
Soru: İhalenin hukuki sonucu ne olmuştur?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmaması nedeniyle sorgulamanın usulüne uygun şekilde yeniden yapılması gerektiği değerlendirilmiş ve ihale işlemlerinin bunun üzerine mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesine karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin uyuşmazlık, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında yapılan sorgulamanın usulüne uygun şekilde yürütülüp yürütülmediği noktasında toplanmaktadır. Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirilmesinde pek çok eksiklik bulunduğunu; özellikle analiz açıklamalarının mevzuata aykırı biçimde talep edildiğini, bazı analiz girdilerinin gereksiz yere sorgulandığını ve paçal iş kalemlerinin yeterince ayrıştırılmadığını iddia etmiştir. Kurul ise şikâyet başvurusunu bu kapsamda incelemiş ve yalnızca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin usuli yönlerden değerlendirme yaparak karar vermiştir.
İhale sürecinde itiraza konu olan bir diğer nokta, analiz girdilerine ilişkin açıklamaların hangi kapsamda talep edilmesi gerektiğiyle ilgilidir. Kurul, idarenin yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri için açıklama istemesini yerinde bulmakla birlikte, bu kalemlere ait analizlerde bazı girdilerin teklif içindeki payının %3’ün altında kalmasına rağmen açıklama talep edildiğini tespit etmiştir. Bu sınırı aşmayan unsurlar için açıklama istenmesi, ihale sürecinin şekli yönden hatalı yürütüldüğü anlamına gelmiş ve bu gerekçeyle sorgulamanın geçerliliği tartışmalı hale gelmiştir.
Kurul kararında öne çıkan önemli hususlardan biri de, “esaslı unsur” kavramının uygulamadaki sınırları olmuştur. Kar ve genel gider gibi analiz toplamı içerisinde küçük oranlara sahip maliyet kalemlerinin, doğal yapıları gereği açıklama gündemine alınmaması gerekirken, bu unsurların sorgulanması usul hatasına yol açmıştır. Esaslı olmayan bu tür girdilerin açıklama zorunluluğu dışında tutulması gerektiği Kurulca özel olarak vurgulanmıştır. Ayrıca, paçal iş kalemleri kapsamında yer alan analizlerin detaylandırılmaması, temel ve alt girdilere kadar ayrıştırılmaması da açıklamaların teknik inceliğini zedeleyen diğer bir unsur olarak değerlendirilmiştir.
Başvuruda yer alan iş deneyim belgesine ilişkin iddia Kurul tarafından doğrudan ele alınmamış; pilot ortağın yeterliliğine dair herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. İhalenin esas sorunlu alanı olarak belirlenen yalnızca aşırı düşük teklif sorgulaması çerçevesinde, diğer iddialar inceleme kapsamında bırakılmamıştır. Bu da kurulun karar kapsamını açıkça sınırlı tuttuğunu göstermektedir.
Sonuç olarak, Kurul, aşırı düşük teklif sorgulamasında hem açıklama sınırlarının aşılması hem de analiz detaylarının yetersizliği nedeniyle ihale sürecinde usule aykırılıklar bulunduğunu kabul etmiştir. Bu çerçevede, ilgili sorgulamanın mevzuata uygun şekilde yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmış ve ihale işlemlerinin buna göre tekrar yürütülmesi yönünde karar verilmiştir. Bu yaklaşım, aşırı düşük tekliflerle ilgili değerlendirmelerde hem teknik hem de şekli uyumun birlikte aranması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.