KÜNYE
- Toplantı No: 2022/033
- Gündem No: 35
- Karar Tarihi: 22.06.2022
- Karar No: 2022/UY.II-754
- Başvuru Sahibi: Aytaçlar İnşaat Nakliye Petrol San. ve Tic. A.Ş. - BSK Yapı Tekstil Gıda Turizm Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/161027
- İhale Adı: 9 Bölge Müdürlüğü 94 Şube (Siirt) ve 97 Şube (Batman) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarımı ile Kar ve Buzla Mücadele İşlerinin Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemleri ve analiz girdileri mevzuata uygun belirlenmiş, geçici teminatlar usule uygun kabul edilmiştir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılmadığını ve sınır değerin üzerinde teklif veren diğer isteklilerin teminat mektuplarının uygun olmadığını iddia ederek itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işin yaklaşık maliyeti ve iş kalemlerinin tutar dağılımı esas alınarak, aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerinin ve bunlara ilişkin analiz girdilerinin mevzuata uygun şekilde belirlendiğini tespit etmiştir. Ayrıca, analiz girdilerinden tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olanlar için açıklama istenmemesi, %15’lik kümülatif sınırın aşılması halinde ise en küçük tutardan itibaren açıklama istenmeyecek girdilerin belirlenmesi usulüne uygun yapılmıştır. İşçilik girdilerinin ise her durumda açıklama kapsamına alındığı görülmüştür. Geçici teminatlar yönünden ise, idarece sunulan teminat mektuplarının mevzuatta öngörülen geçerlilik tarihleri ve tutarları açısından uygun olduğu, dolayısıyla bu isteklilerin tekliflerinin geçerli teklif olarak sınır değer hesabına dahil edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemleri ve analiz girdilerinin seçiminde yaklaşık maliyetin hangi oranları dikkate alınabilir ve bu ölçütlerin mevzuata uygunluğu nasıl değerlendirilir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin önemli bir kısmını (genellikle %80 civarında) oluşturan iş kalemleri ve bunlara ilişkin analiz girdileri sorgulama kapsamında seçilir. Bu oran, ihale konusu işin yapısına göre değişiklik gösterebilir ancak idarenin açıklama talebi kapsamında belirlediği iş kalemlerinin toplam tutarının yaklaşık maliyetin çoğunluğunu yansıtması beklenir. Mevzuata uygunluk, bu tutarların yaklaşık maliyete paralel ve makul bir dağılım göstermesi ile, sorgulama uygulamasının hedefi olan aşırı düşük tekliflerin ciddi ve somut unsurlarla tespit edilmesine imkân vermesi ile anlaşılır.
Soru: Analiz girdilerinde açıklama istenmeyecek tutarların belirlenmesinde sınırlar nasıl uygulanır ve işçilik girdilerinin durumu nedir?
Cevap: Kar ve genel gider haricindeki analiz girdilerinin toplamının %3’üne kadar olanlar için açıklama istenmeyebilir; ayrıca, açıklama kapsamını azaltmak amacıyla toplamın %15’lik kısmı geçilince en küçük tutardan başlayarak bazı girdiler sorgulama dışı bırakılabilir. Ancak işçilik girdileri, bu sınırların dışında tutulur ve her durumda açıklama talebine dâhil edilmek üzere değerlendirilir. Bu uygulama mevzuatın aradığı açıklama kapsamı ile tutarlılık taşır.
Soru: Geçici teminat mektuplarının geçerlilik süreleri ve tutarları aşırı düşük teklif sorgulamasında nasıl etkili olur ve hukuki durumu nedir?
Cevap: Geçici teminat mektuplarının mevzuatta belirlenen geçerlilik süresi ve tutar limitlerine uygun olması, teklifin geçerli sayılması için ön koşuldur. Uygunsuz teminat mektupları, teklifin kapsam dışı kalmasına neden olabilir. Mevzuata uygun teminatlar ise teklifin sınır değer hesabına dâhil edilmesini sağlar ve aşırı düşük teklif değerlendirmesinde idare işlemi hukuka uygun kabul edilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenen analiz girdileri kapsamı ile ilgili idarelerin hangileri konusunda tereddüt yaşadığı ve hangi uygulamalar sıkça itiraza konu olmaktadır?
Cevap: İdarelerin özellikle açıklama talebi kapsamındaki analiz girdilerinin (örneğin kar, genel gider, işçilik, malzeme) hangi tutarında açıklama isteneceği konusunda tereddüt yaşadığı, açıklama istenmeyen tutar sınırlarının uygulanması ile işçilik girdilerinin her durumda sorgulamaya dâhil edilmesi şeklindeki uygulamaların sıkça tartışma konusu olduğu görülür. Doğru yaklaşım, mevzuatta sınırlandırılan oranların aşılmaması ve işçilik girdilerinin açıklama kapsamından çıkarılmamasıdır.
Soru: İtiraz süreçlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması ve teminat mektuplarının uygunluk denetimi açısından hangi hususların doğru tespiti uyuşmazlıkların engellenmesine katkı sağlar?
Cevap: Yaklaşık maliyetin ve iş kalemlerinin sorgulamaya esas ölçüde belirlenmesi, açıklama talebinde yasal oranların gözetilmesi, işçilik girdilerinin her durumda açıklama kapsamına alınması ve teminat mektuplarının mevzuat şartlarına uygunluk ölçütlerinin eksiksiz uygulanması; bu unsurların doğru tespiti itirazların reddi ve sürecin hukuka uygun işlemesi için temel teşkil eder. Eksik veya yanlış değerlendirme ise tekliflerin haksız elenmesine ya da yargısal uyuşmazlıklara yol açabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemleri ve analiz girdilerini belirlerken hangi ölçütler kullanılmıştır ve bu ölçütlerin mevzuata uygunluğu nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri ve bu kalemlere ilişkin analiz girdilerini esas almıştır. Kurul, bu dağılım esasının mevzuata uygun olduğunu, açıklama talep edilmesine ilişkin sınırların (analiz girdilerinden kar ve genel gider hariç toplamın %3’üne kadar olan girdilerde açıklama istenmemesi, %15’lik kümülatif sınırın aşılması durumunda en küçük tutardan başlayarak bazı girdilerin dışarıda bırakılması) gözetildiğini tespit ederek uygunluğu onaylamıştır.
Soru: Analiz girdileri içinde hangi girdiler için açıklama istenmemesi usulü geçerlidir ve işçilik girdileri aşırı düşük teklif sorgulamasında nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Analiz girdilerinden kar ve genel gider tutarı hariç toplamın %3’üne eşit veya altında olan girdiler için açıklama istenmemiştir. Ayrıca toplam analiz girdilerinin %15’lik kümülatif sınırı aşılırsa, en küçük tutardan itibaren bazı girdiler açıklama dışı bırakılmıştır. Bu uygulama usulüne uygundur. İşçilik girdileri ise, bu ayrımdan bağımsız olarak her durumda açıklama kapsamına alınmıştır.
Soru: Bazı isteklilerin sunduğu geçici teminat mektuplarının uygunluğu konusunda Kurul neden idarenin değerlendirmesini yerinde bulmuştur?
Cevap: İdare tarafından sunulan geçici teminat mektuplarının hem mevzuatın öngördüğü geçerlilik süreleri hem de tutar açısından uygun olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, bu teminatların geçerli tekliflerin sınır değer hesabına dahil edilmesinde mevzuata aykırılık görülmemiştir.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne aykırı olduğu ve teminat mektuplarının uygun olmadığını iddia etmesine karşı Kurul nasıl bir karar vermiştir?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif sorgulamasının yaklaşık maliyet, iş kalemleri ve analiz girdilerinin mevzuata tam uygunlukla belirlendiğini; açıklama talebi sınırlarının usulüne uygun tesis edildiğini; ayrıca teminat mektuplarının da mevzuata uygun olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle, başvuru sahibinin iddialarını reddedip itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar vermiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyet başvurusuna konu edilen uyuşmazlıkta, tekliflerin değerlendirilmesinde idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği ile bazı isteklilere ait geçici teminat mektuplarının mevzuata uygun olup olmadığı tartışılmıştır. Başvuru sahibi, hem sınır değerin üzerinde teklif veren firmalar açısından geçici teminatların geçersiz olduğunu hem de aşırı düşük tekliflerin sorgulanmasında analiz girdilerinin belirlenmesinde usul hatası yapıldığını öne sürmüştür. Bu çerçevede inceleme, hem teklifin geçerliliği hem de teknik açıklama süreçlerinin mevzuata uygun yürütülüp yürütülmediği yönünde şekillenmiştir.
Aşırı düşük teklif sorgulamasında dikkat çeken husus, idarenin yaklaşık maliyetin %80’ini kapsayan iş kalemlerini esas alarak analiz girdilerini belirlemiş olmasıdır. Kurul, bu belirleme yöntemini isabetli bularak hukuka uygunluk tespitinde bulunmuştur. Ayrıca, açıklama istenip istenmeyeceğine dair analiz girdileri için uygulanan %3’lük tekil ve %15’lik kümülatif eşiklerin doğru uygulandığı görülmüştür. İş kalemlerinin önem derecesine göre yapılan bu ayrıştırma ile düşük tutarlı girdiler için açıklama talep edilmemesi yerinde değerlendirilmiştir. Özellikle, açıklama kapsamı dışında bırakılan girdilerin belirlenmesinde kullanılan tutar sırası yaklaşımı da Kurul tarafından uygun görülmüştür.
Bu bağlamda, açıklama talebinin kapsamı değerlendirilirken esaslı unsur kavramı da dolaylı şekilde gündeme gelmiştir. Kurul, işçilik girdilerinin daima açıklanmasını gerekli görerek bu unsurları işin esasına etki eden ve ciddi maliyet unsuru taşıyan kalemler olarak değerlendirmiş, böylelikle esaslı unsur kapsamındaki unsurların dışlanmaması yönünde bir tutum sergilemiştir. Her ne kadar karar açıkça “esaslı unsur” ifadesine yer vermese de açıklama zorunluluğu getirilen kalemler üzerinden bu ayrımın dolaylı olarak yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bu değerlendirmeler çerçevesinde pilot ortağın iş deneyimi veya yeterlik koşulları ile ilgili herhangi bir iddia ya da değerlendirme bulunmadığından, başvuru yalnızca teklif değerlendirme aşamasında yapılan işlemlerle sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla ortaklık yapısı ya da belirli bir ortağın niteliği üzerinden bir tartışma yaşanmamıştır.
Sonuç olarak Kurul, yapılan inceleme neticesinde idarenin hem teknik açıklama talebini hem de geçici teminat mektuplarını mevzuata uygun şekilde değerlendirdiğini belirtmiş; geçerlilik süresi ve tutar açısından şartları karşılayan teminat mektuplarını gerekçe göstererek bu isteklilerin tekliflerinin geçerli kabul edilmesini hukuka uygun bulmuştur. Başvuru sahibinin iddialarının yerinde görülmemesi üzerine de itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir. Bu durum, aşırı düşük teklif sorgulaması ve geçici teminatlara ilişkin uygulamaların usul kurallarına dayalı şekilde yürütüldüğünü göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.