KÜNYE
- Toplantı No: 2022/033
- Gündem No: 35
- Karar Tarihi: 22.06.2022
- Karar No: 2022/UY.II-754
- Başvuru Sahibi: Aytaçlar İnşaat Nakliye Petrol San. ve Tic. A.Ş. - BSK Yapı Tekstil Gıda Turizm Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/161027
- İhale Adı: 9 Bölge Müdürlüğü 94 Şube (Siirt) ve 97 Şube (Batman) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarımı ile Kar ve Buzla Mücadele İşlerinin Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemleri ve analiz girdileri mevzuata uygun belirlenmiş, geçici teminatlar usule uygun kabul edilmiştir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata aykırı yapıldığını ve bazı isteklilerin teminat mektuplarının uygun olmadığını iddia etmiştir
Kurul Değerlendirmesi
Kurum incelemesinde, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri ve analiz girdileri sıralı listelerle belirlenmiş, kar ve genel gider hariç analiz girdilerinin %3 ve %15 sınırları dikkate alınarak açıklama istenilmeyecek girdiler tespit edilmiştir. İşçilik girdileri açıklama kapsamındadır. Ayrıca, geçici teminat mektuplarının geçerlilik tarihleri ve tutarları mevzuata uygundur. İhale komisyonu işlemleri ve sınır değer hesaplaması mevzuata uygun yapılmıştır
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi iş kalemleri ve analiz girdileri açıklama isteme kapsamına alınmalı, hangileri hariç tutulmalıdır?
Cevap: Yaklaşık maliyetin önemli bir kısmını oluşturan iş kalemleri ve analiz girdileri arasından, kar ve genel gider gibi kalemler sorgulama dışı bırakılabilir. Analiz girdilerinin tutar değişikliklerinde sınır değerler belirlenir; örneğin, %3’ten az veya %15’i aşan farklılıklar açıklama isteme kapsamı dışında olabilir. Ancak işçilik girdileri genellikle detaylı sorgulamaya tabi tutulur. Bu yöntemle işlemin gereksiz açıklama talepleriyle uzamasının önüne geçilir ve mevzuata uygun sorgulama gerçekleştirilir.
Soru: Geçici teminat mektubunun geçerlilik süresi ve tutarı, ihalelerde hangi kriterlere göre uygun bulunur?
Cevap: Geçici teminat mektubunun süresi, ihale sürecinin tamamını kapsayacak şekilde ve mevzuatta öngörülen asgari sürelere uygun olmalıdır. Tutar ise yaklaşık maliyetin belirlenen oranında (örneğin %3) olmalıdır. Teminat mektubunun bu kriterlere uygun şekilde düzenlenmesi ve idarece usulüne uygun kabul edilmesi halinde, teminat geçersiz sayılmaz ve idari itirazlar reddedilir.
Soru: İhale komisyonu aşırı düşük teklif sorgulamasında sınır değerleri nasıl kullanmalı ve bu değerlerin belirlenmesinde nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: İhale komisyonu, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri ve analiz girdileri için sınır değerler saptar; bu sınırlar, fiyat farkının hangi oranlar arasında açıklama gerektirdiğini gösterir. Bu oranlar arasında kalan teklif girdileri için istekliden açıklama talep edilir. Sınır değerler belirlenirken, geçerli ekonomik koşullar ve teknik gerçeklikler dikkate alınmalıdır. Yanlış belirlenen veya uygulanmayan sınır değerler, ihalenin iptaline veya itirazlara neden olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında, analiz girdileri arasında neden kar ve genel gider kalemleri açıklama kapsamı dışında bırakılabilir?
Cevap: Kar ve genel gider kalemleri, işin maliyet analizinde değişkenlik gösterebilen ve teklif fiyatını etkileyen kalemlerdir ancak bu kalemler üzerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması genellikle verimsiz olur. Bu sebeple mevzuat ve uygulama kararlarında, kar ve genel gider kalemleri sorgulama kapsamı dışında tutulabilir. Böylece esas olarak işçilik, malzeme ve ekipman gibi doğrudan maliyet unsurlarına odaklanılır.
Soru: İdari itiraz süreçlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması ve geçici teminatların incelenmesinde hangi hususlarda mevzuat ihlali olduğu kabul edilir?
Cevap: Mevzuat ihlali olarak kabulü daha çok; aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama kriterlerinin keyfi veya hatalı belirlenmesi, sorgulama sürecinin usulüne uygun işletilmemesi, geçici teminat mektuplarının süresiz, tutarsız veya mevzuata aykırı olarak düzenlenip kabul edilmesi durumlarında söz konusu olur. Bu tür hatalar, itirazların haklı bulunmasına ve işlemin iptaline yol açabilir. Buna karşılık, sorgulama kriterleri ve teminatlar mevzuat çerçevesinde ve usulüne uygun belirlenip uygulanmışsa, itirazlar reddedilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemleri ve analiz girdileri nasıl belirlenmiştir ve bu belirleme süreçte mevzuata uygunluk nasıl sağlanmıştır?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri ve analiz girdilerini sıralı listeler halinde tespit etmiş, kar ve genel gider hariç analiz girdilerinde %3 ve %15 oranlarını dikkate alarak hangi girdilerin açıklama isteğine tabi olmayacağını belirlemiştir. İşçilik girdileri ise açıklama kapsamına alınmıştır. Bu yöntemle mevzuatın öngördüğü sınırlamalar ve kriterler doğrultusunda aşırı düşük teklif sorgulaması usulüne uygun yapılmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin geçici teminat mektuplarının uygun olmadığı iddiası somut olarak nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurum incelemesinde, geçici teminat mektuplarının geçerlilik tarihleri ve tutarları mevzuata uygun bulunmuştur. İdarenin geçici teminatları belirleme ve kabul etme işlemlerinde mevzuata aykırılık saptanmadığından, bu iddia reddedilmiştir.
Soru: İhale komisyonunun aşırı düşük teklif sorgulamasındaki işlemleri ve sınır değer hesaplaması bakımından bir mevzuat ihlali tespit edilmiş midir?
Cevap: İhale komisyonunun işlemleri ve sınır değer hesaplaması mevzuata uygun şekilde yapılmıştır. Bu nedenle başvuru sahibinin usulsüzlük iddiaları kabul edilmemiştir.
Soru: Sonuç olarak, aşırı düşük teklif sorgulaması ve geçici teminatların uygunluğu konusunda başvuru sahibinin talepleri ne şekilde karşılanmıştır?
Cevap: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasının usule aykırı olduğu ve teminat mektuplarının uygun olmadığı iddiaları yerinde görülmemiştir. İdarenin işlemlerinde mevzuata aykırılık olmadığı gerekçesiyle itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine yönelik şikâyet, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında kullandığı iş kalemleri ve analiz girdilerinin belirlenme yönteminin yanı sıra bazı isteklilere ait geçici teminat mektuplarının mevzuata uygun olup olmadığına yönelmiştir. Başvuru sahibi, tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılan yöntemlerin şeffaf ve öngörülebilir olmadığı, ayrıca bazı teklif sahiplerinin teminatlarının geçersiz sayılması gerektiği iddiasıyla sürecin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Bu çerçevede uyuşmazlık, hem teklif fiyatındaki düşükliğin mevzuata uygun sorgulanıp sorgulanmadığı hem de teklif verenlerin sunduğu teminatların geçerlilik açısından yeterli olup olmadığı üzerinden şekillenmiştir.
İhale sürecinde tartışmaya konu olan iş deneyimi yerine burada analiz girdileri ve iş kalemleriyle ilgili belirleme yöntemi olmuştur. İdare, bu kapsamda yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan kalemleri önceliklendirmiş ve bu iş kalemlerinin altında yer alan analiz girdilerini sıralı listelerle tespit etmiştir. Açıklama istenip istenmeyeceğine karar verilirken, kar ve genel gider gibi dolaylı maliyet unsurları dışlanmış, doğrudan maliyet oluşturan girdilerde ise %3 ile %15 aralığında kalan farklar dikkate alınmıştır. Bu teknikle, hem mevzuatta öngörülen sınırlar sağlanmış hem de gereksiz sorgulamaların önüne geçilmiştir. Özellikle işçilik girdilerinin açıklama kapsamına dâhil edilerek sorgulamanın esas yönüne odaklanıldığı görülmektedir.
Kurulun değerlendirmesinde, aşırı düşük teklif sorgulamasında esaslı unsurun belirlenmesine ilişkin yaklaşım açıkça iş kalemlerinin yapım maliyetine etkisi üzerinden şekillenmiştir. Kar ve genel gider gibi unsurların teklif fiyatını etkileyen ancak yapımın teknik içeriğini yansıtmayan nitelikte olması nedeniyle açıklama dışı bırakılması isabetli görülmüştür. Esaslı unsur kavramı bu davada, teklifin maliyet açısından önemli bölümünü oluşturan unsurlar üzerinden açıklama talep edilmesi şeklinde somutlaştırılmıştır. Bu yönüyle Kurul, işlemin yalnızca biçimsel değil, içeriğe dayalı bir mantıkla yürütüldüğünü tespit ederek idarenin belirleme yöntemine yönelik şüpheleri boşa çıkarmıştır.
Başvuru kapsamında pilot ortağa dair özel bir iş deneyimi tartışması yer almamış; bu başvuruda ağırlık, tekliflerin mali içeriğinin analizine ve geçici teminatlara yönelmiştir. Bu nedenle ihale sürecinde yer alan başat yüklenicilerin geçmişe dayalı yeterliliklerinin değil, tekliflerinin güncel yapısal unsurlarının mevzuata uygunluk bakımından denetlendiği bir karar söz konusudur. Bu ayırıcı durum, başvurunun proje yeterliliğinden ziyade, teklif değerlendirme yöntemine odaklandığını göstermektedir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, idarece yapılan sınır değer hesaplamalarının ve teklif sorgulama kriterlerinin mevzuata uygun olduğunu kabul etmiş, geçici teminat mektuplarına ilişkin yapılan değerlendirmelerin de yasal çerçevede gerçekleştiğini ortaya koymuştur. Açıklama istenilmeyecek kalemlerin oransal olarak belirlenmiş olması, işçilik gibi doğrudan maliyetlerin açıklama kapsamına dahil edilmesi ve tüm işlemlerin mevzuattaki esaslara uygun yürütülmesi nedeniyle, başvuru sahibinin iddiaları geçerli bulunmamıştır. Kurul, bu tespitlerle birlikte itirazen şikâyetin reddine karar vermiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.