KÜNYE
- Toplantı No: 2022/050
- Gündem No: 64
- Karar Tarihi: 03.11.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1348
- Başvuru Sahibi: Genç Atasoy İnşaat Medya Gıda Hayv. Tem. Tekstil Tic. ve San. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Solhan Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2022/783996
- İhale Adı: Solhan Belediyesi Taş Duvar Yapımı
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemleri ve analiz girdileri tablolarının sunulmaması nedeniyle sorgulamanın yeniden yapılması gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun hazırlanmadığını, analiz girdilerinin eksik ve hatalı olduğunu, nakliye mesafelerinin dikkate alınmadığını, işçilik ücretlerinin uygun kullanılmadığını ve teklifin reddedilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38 ve 45 inci maddeleri uyarınca yaklaşık maliyet hesap cetvelinde sorgulamaya tabi iş kalemleri/grupları ile analiz girdilerinin belirlenmesi ve isteklilere bu tabloların sunulması gerektiğini tespit etmiştir. İhale dosyasının incelenmesinde, idarenin bu tabloları hazırlamadığı ve sorgulama yazılarının ekinde sunmadığı, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamasının sağlıklı değerlendirilemediği anlaşılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyet hesabında yer alan iş kalemleri ve analiz girdilerinin tablo halinde sunulmaması, teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde hangi sorunlara yol açar?
Cevap: İş kalemleri ve analiz girdilerinin tablolar halinde sunulmaması durumunda, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını dayandırdıkları hesaplama kalemlerinin doğruluğu ve tutarlılığı objektif biçimde incelenemez. Bu nedenle, teklif açıklamalarının güvenilir, şeffaf ve mevzuata uygun şekilde değerlendirilmesi zorlaşır, hatalı veya eksik değerlendirme riski doğar.
Soru: İdarenin, aşırı düşük teklif açıklaması için nakliye mesafeleri, işçilik ücretleri gibi analiz girdilerini kesin ve net şekilde sunmaması üzerine idareden ne tür bir işlem beklenir?
Cevap: İdarenin analiz girdilerini net biçimde sunmaması halinde, söz konusu girdilerin ihale dosyasında açıkça belirlenmesi ve isteklilere sunulması gerekir. Bu yapılmadan teklif açıklamalarındaki ilgili unsurların (örneğin nakliye, işçilik) doğruluğu ve uygunluğu objektif olarak değerlendirilemez. Dolayısıyla, eksik bilgi nedeniyle sorgulamanın yeniden yapılması uygun olur.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında idarenin hangi belge ve tabloları hazırlayarak isteklilere sunması gereklidir?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyet hesaplarken hangi iş kalemleri veya gruplarının sorgulamaya tabi olduğunu açıkça belirten bir liste ile, bu kalemlere ilişkin analiz girdilerinin (malzeme, işçilik, nakliye vb.) detaylandırıldığı tabloları hazırlamak ve sınır değer altında teklif veren tüm isteklilere sunmak zorundadır. Bu belgeler açıklamaların kontrole olanak sağlayacak nitelikte olmalıdır.
Soru: Teklif değeri sınır değerin altında olan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde hangi sürecin izlenmesi gerekir?
Cevap: İhale makamı, aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun yapabilmek için, öncelikle iş kalemleri ve analiz girdilerinin tablolarını hazırlayıp isteklilere sunmalı; ardından tüm sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklamaları almalı ve bu açıklamaları kendisine sunulan tablolar üzerinden sağlıklı biçimde inceleyip değerlendirmelidir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun yapmaması kamu ihale sürecini nasıl etkileyebilir?
Cevap: Mevzuata uygun biçimde yapılmayan sorgulama, teklif açıklamalarının objektif ve şeffaf değerlendirilmesini engeller; bu durum itiraz, şikâyet veya iptal talebine yol açabilir. Dolayısıyla, ihale sürecinin hukuki güvenliği ve nihai kararın geçerliliği açısından sorgulamanın iş kalemleri ve analiz girdilerine ilişkin belgelerle desteklenerek yapılması önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulaması sırasında iş kalemleri ve analiz girdilerine ait tabloları hazırlayıp isteklilere sunmaması, teklif açıklamalarının değerlendirilmesini nasıl etkiler?
Cevap: İdarenin iş kalemleri ve analiz girdileri tablolarını hazırlamaması ve isteklilere sunmaması nedeniyle, aşırı düşük teklif açıklamalarının dayanağı olan hesaplamaların doğruluğu ve gerçekçi olup olmadığı sağlıklı biçimde incelenemez. Bu durum, teklif açıklamalarının mevzuata uygun şekilde değerlendirilmesini engeller.
Soru: Başvuru sahibinin yaptığı itirazlar arasında nakliye mesafelerinin ve işçilik ücretlerinin uygun kullanılmaması yer almaktadır. İdarenin tabloları sunmaması bu tür iddiaların incelenmesini nasıl etkiler?
Cevap: İdarenin iş kalemleri ve analiz girdileri tablolarını sunmaması nedeniyle, nakliye mesafeleri ve işçilik ücretlerinin teklif hesaplamalarında düzgün şekilde göz önünde bulundurulup alınmadığı tespit edilemez. Bu durum, söz konusu iddiaların nesnel olarak değerlendirilmesini imkânsız kılar.
Soru: İdare, aşırı düşük teklif sorgulamasını yeniden yaparken hangi belgeleri hazırlamalı ve isteklilere sunmalıdır?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılabilmesi için, yaklaşık maliyet hesap cetvelindeki sorgulamaya tabi iş kalemleri/grupları ile analiz girdilerine ilişkin tabloları hazırlamalı ve bunları teklif değeri sınır değerin altında olan tüm isteklilere sunmalıdır.
Soru: İhalenin aşırı düşük teklif açıklaması süreci bu vakada nasıl tamamlanmalıdır?
Cevap: İdarenin hazırlayıp sunmadığı iş kalemleri ve analiz girdileri tabloları tamamlandıktan sonra, sınır değerin altında kalan tüm istekliler için aşırı düşük teklif sorgulaması mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmalı ve açıklamalar bu veriler üzerinden değerlendirilmelidir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, şikâyet konusunu ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının, dayanağını oluşturan hesaplama tablolarının eksikliği nedeniyle sağlıklı değerlendirilemediği yönündeki iddialar oluşturmaktadır. Başvuru sahibi, teklif açıklamalarında kullanılan analiz girdilerinin hatalı ve eksik olduğu, özellikle işçilik maliyetleri ile nakliye mesafelerinin uygun şekilde dikkate alınmadığını öne sürmüş ve bu teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını talep etmiştir. Uyuşmazlığın merkezinde ise idarenin, teklif açıklamasında esas alınacak iş kalemleri/grupları ve bunlara ilişkin analiz girdilerine dair tabloları hazırlamaması ve isteklilere sunmaması yer almaktadır.
Aşırı düşük teklif açıklama süreci, teknik ve mali unsurların belirli bir düzen içinde hesaplanmasını ve bu hesapların tutarlı bir şekilde açıklanmasını gerektirir. Bu çerçevede iş kalemleri ve analiz girdisi tabloları, açıklamanın hangi bileşenlere dayandığını anlamak açısından belirleyici öneme sahiptir. Söz konusu ihalede bu tabloların hazırlanmadığı, dolayısıyla isteklilerin açıklamalarının hangi girdilere göre değerlendirileceğinin açık şekilde ortaya konulmadığı tespit edilmiştir. Bu durum sadece başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesini değil, aynı zamanda tüm isteklilerin teklif açıklamalarının nesnel ve eşitlikçi biçimde incelenmesini de engellemiştir.
Esaslı unsur niteliği taşıyan bu eksiklik, ihale sürecine doğrudan etki etmiş ve açıklama değerlendirmesinin temelini oluşturan veri yapısında bir boşluk yaratmıştır. Analiz girdileri, isteklilerin fiyatlamalarının gerçekçilik derecesini değerlendirme imkânı sunar. Bu veriler olmadan yapılan bir inceleme, mevzuata uyumlu görünse dahi içerik bakımından ciddi bir denetim zaafiyetine yol açar. İş kalemlerinin içeriği ve bunlara bağlı analiz unsurları teklif değerlendirmesinde esaslı unsur olarak kabul edildiğinden, bunların eksikliği değerlendirme sürecini geçersiz hale getirmiştir.
Pilot ortağın iş deneyimi ya da başka teknik yeterlik unsurları, bu vakada tartışmaya konu olmamaktadır. Uyuşmazlık tamamen aşırı düşük teklif açıklamasının yöntemsel eksikliği üzerine kuruludur. Dolayısıyla bu vaka özelinde iş deneyimi belgelerinin kontrolü ya da ortağın katkı oranı üzerinden yapılan bir tartışma bulunmamaktadır ve Kurulun değerlendirmesi de bu kapsam dışında kalmıştır.
Kamu İhale Kurulu, ihale dosyasının incelenmesi sonucunda, idarenin yaklaşık maliyet hesaplamasında sorgulamaya esas olacak iş kalemleri ve analiz girdilerini belirlememiş olmasının, teklif açıklamalarının sağlıklı biçimde değerlendirilmesini imkânsız hâle getirdiğine kanaat getirmiştir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının tüm sınır değer altı istekliler bakımından yeniden yapılması gerektiğine karar verilmiştir. Bu karar, ihalede açıklamaların şeffaflık ve denetlenebilirlik ilkesi çerçevesinde değerlendirilebilmesi için idarece yerine getirilmesi gereken hazırlık ve bilgilendirme yükümlülüklerinin altını çizmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.