KÜNYE
- Toplantı No: 2022/050
- Gündem No: 64
- Karar Tarihi: 03.11.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1348
- Başvuru Sahibi: Genç Atasoy İnşaat Medya Gıda Hayv. Tem. Tekstil Tic. ve San. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Solhan Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2022/783996
- İhale Adı: Solhan Belediyesi Taş Duvar Yapımı
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemleri ve analiz girdileri tablolarının sunulmaması nedeniyle işlemin yeniden yapılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun hazırlanmadığını, tutanakların eksik ve hatalı olduğunu, analiz girdilerinin eksik ve hatalı olduğunu, aritmetik hatalar yapıldığını, nakliye mesafelerinin dikkate alınmadığını, kamu kurumu rayiçlerinin sunulmadığını, işçilik pozlarında asgari ücretin kullanılmadığını ve bu nedenle teklifin reddedilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38 ve 45’inci maddeleri uyarınca yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında iş kalemleri/gruplarının oranlarının belirlenmesi, sorgulamaya tabi iş kalemleri ve analiz girdilerinin tespit edilmesi gerektiğini; ihale dosyasında ise bu tabloların hazırlanmadığını ve isteklilere sunulmadığını tespit etmiştir. İhale komisyonunun sınır değerin altında kalan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yaparken, ilgili iş kalemleri ve açıklanması istenmeyen analiz girdilerini içeren tabloları sunması zorunludur. Bu zorunluluğun yerine getirilmemesi nedeniyle teklif açıklamasının sağlıklı değerlendirilemediği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemleri ve analiz girdilerine ilişkin tabloların isteklilere sunulmaması itiraz konusu olduğunda, idarenin kontrolü nasıl sağlanır?
Cevap: Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca, aşırı düşük teklif sorgulamasında idare, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri ve bunlara ilişkin analiz girdilerinin tablolarını hazırlayarak sınır değerin altındaki isteklilere sunmak zorundadır. Bu tabloların sunulup sunulmadığı ihale dosyasında incelenir; sunulmamışsa sorgulamanın mevzuata uygun olmadığı kabul edilir. İdare bu zorunluluğu yerine getirmediyse, bu durum itiraz ve inceleme konusu yapılır ve işlem iptal edilerek eksikliklerin giderilmesi ve sorgulamanın yeniden yapılması gerekir.
Soru: İdare, aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdilerindeki hatalar veya eksiklikler nedeniyle teklifin reddedilmesini talep ettiğinde hangi kriterlere bakılır?
Cevap: Analiz girdilerinde hata veya eksiklik varsa, teklif açıklamasının sağlıklı şekilde değerlendirilmesi mümkün olmaz. Ancak reddin doğrudan kabulü için idarenin, iş kalemleri ve tabloları doğrulukla hazırlayarak isteklilere sunmuş, reddi gerektirecek somut ve teknik dayanaklar ortaya koymuş olması gerekir. Tablo hazırlanmadıysa veya tutarsızlıklar tespit edildiğinde, Kurul genellikle teklifin seçenek dışı bırakılması yerine sorgulamanın yeniden ve mevzuata uygun şekilde yapılmasını kararlaştırır.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında ihale dokümanları ve yaklaşık maliyet hesaplaması nasıl ilişkilidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kullanılan iş kalemleri/gruplarının oranları ve bunlara ait analiz girdileri tablolarının, ihale dosyasında yer alması ve isteklilere açıklanması gerekir. Böylece sınır değer altında kalan teklifler somut verilere göre sorgulanabilir. Bu tabloların eksik olması durumunda sorgulama işlemi sağlıklı olmaz, iptal edilip yeniden yapılması gerekir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye mesafeleri veya asgari ücret gibi girdileri dikkate almaması işlem sonucunu nasıl etkiler?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasında, yaklaşık maliyetin doğru hesaplanabilmesi için işçilik, malzeme ve nakliye gibi girdilerin yasal ve piyasa koşullarına uygun olarak belirlenmesi gerekir. Nakliye mesafelerinin ve asgari ücretin hesaba katılmaması ya da yok sayılması, maliyet analysesini yanıltabilir ve sorgulama sonucunun hatalı olmasına neden olabilir. Böyle durumlarda, sorgulamanın eksik yapılması nedeniyle işlem iptal edilebilir ve mevzuata uygun analizleri içeren tablolar hazırlanarak sorgulama yeniden yapılmalıdır.
Soru: Sınır değerin altında kalan tüm isteklilere ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması tek bir tabloda mı sunulmalı, yoksa ayrı ayrı mı olmalıdır?
Cevap: Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre, sınır değerin altında kalan her istekli için iş kalemleri ve analiz girdilerini içeren tabloların ayrı ayrı hazırlanıp isteklilere sunulması gerekir. Bu yöntem sorgulanan tekliflerin detaylı ve karşılaştırmalı analizinin mümkün olmasını sağlar. Tablolar isteklilerin talebi üzerine veya idarenin talebi doğrultusunda şeffaflık ve açıklıkla sunulmalıdır. Tablolar bu şekilde sunulmadığında, sorgulamanın mevzuata uygun olduğu kabul edilmez.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemleri ve analiz girdilerinin tablolarını hazırlayıp isteklilere sunmaması halinde ne gibi bir hukuki sonuç ortaya çıkar?
Cevap: İdare, aşırı düşük teklif sorgulamasını yaparken iş kalemleri ve analiz girdileri tablolarını hazırlayıp isteklilere sunmak zorundadır. Bu tablolar sunulmadığında, teklif açıklaması sağlıklı değerlendirilemez ve sorgulama mevzuata uygun yapılmamış olur. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulaması işlemi iptal edilerek mevzuata uygun şekilde yeniden yapılması gerekir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi hususların ihale dosyasında yer alması zorunludur?
Cevap: İhale dosyasında, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında kullanılan iş kalemleri/gruplarının oranları ve sorgulamaya tabi iş kalemleri ile açıklanması gereken analiz girdilerinin tabloları bulunmalıdır. Bu tablolar, sınır değerin altında kalan isteklilere aşırı düşük teklif açıklaması istenmeden önce sunulmak zorundadır.
Soru: İdare, aşırı düşük teklif sorgulaması sırasında hangi yükümlülüğü yerine getirmediği için işlem hukuka aykırı bulunmuştur?
Cevap: İdare, sınır değerin altında kalan istekliler için iş kalemleri/grupları ve analiz girdilerine ilişkin tabloları hazırlayıp sunmak yükümlülüğünü yerine getirmemiştir. Bu yükümlülüğün ihlali nedeniyle yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması mevzuata uygun olmamış ve işlemin iptal edilmesi kararlaştırılmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin tekliflerin reddi talebine rağmen Kamu İhale Kurulu nasıl bir çözüm getirmiştir?
Cevap: Kurul, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun şekilde gerçekleştirmediğini tespit etmiş ancak teklifin doğrudan reddine karar vermek yerine, sorgulamanın iş kalemleri ve analiz girdileri tabloları hazırlanarak yeniden yapılmasına hükmetmiştir. Böylece mevzuata uygunluk sağlanana kadar mevcut sorgulamanın geçersiz olduğu sonucuna varılmıştır.
Detaylı Analiz
Söz konusu uyuşmazlıkta, temel tartışma konusunu oluşturulan husus, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında idarenin yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği üzerinedir. Başvuru sahibi, ihale üzerinde kalan isteklinin sunmuş olduğu teklif açıklamasının mevzuata aykırı hazırlanmış olduğunu iddia etmiş ve açıklamalarda yer alan çeşitli mali unsurların tutarsız ve eksik olduğunu ileri sürmüştür. Özellikle analiz girdilerine dair hesaplamalarda hata yapıldığını, rayiçlerin sunulmadığını ve temel işçilik kriterlerinin göz ardı edildiğini belirtmiş; bu çerçevede teklifin reddedilmesini talep etmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan teknik mesele ise, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak iş kalemleri ile analiz girdilerini gösteren tabloları hazırlamaması ve isteklilere sunmamasıdır. İhale mevzuatı çerçevesinde bu tabloların, hem yaklaşık maliyetin hesaplama sürecinde hem de tekliflerin değerlendirilmesinde belirleyici rol oynaması gerekirken, incelemede bunların bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu eksiklik, sınır değerin altında kalan isteklilerin teklif açıklamalarının sağlıklı bir temele oturtulmasını güçleştirmiş ve ihale sürecinin bu aşamasının mevzuata uygunluğunu zedelemiştir.
Bu bağlamda, “esasa etkili unsur” niteliği taşıyan bu tabloların yokluğu, sadece şekli yahut teknik bir eksiklik olarak değerlendirilmemiştir. Kurul, iş kalemleri ve analiz girdisi tablolarının düzenlenip sunulmasının, yalnızca idari bir prosedür değil, aynı zamanda açıklamaların bütünlüğünü ve karşılaştırılabilirliğini sağlayan asli bir unsur olduğunu değerlendirmiştir. Bu nedenle, tabloların eksikliği, teklif açıklamalarının objektif değerlendirilmesine olanak tanımadığından, işlemin esasına doğrudan etki eden bir ihlal olarak görülmüştür.
Pilot ortağın deneyimine ya da yeterliliğine ilişkin özel bir değerlendirme bu başvuruya konu edilmemiştir. Dolayısıyla uyuşmazlık, herhangi bir ortağın mesleki yeterliği veya iş deneyimi gibi kriterler üzerinden değil, idarenin değerlendirme sürecinde yapması gereken teknik hazırlıkları tamamlamamış olması üzerinden şekillenmiştir. Bu yönüyle vakada, teklif sahibinin niteliğinden çok, idari sürecin eksik kurgulanması inceleme konusu olmuştur.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu mevcut teklif açıklamasının değerlendirmeye esas alınamayacağı kanaatine varmıştır. Ancak bu eksikliğin teklifin doğrudan geçersiz sayılması sonucunu doğurmayacağını, işlemin yeniden tesis edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu doğrultuda tüm sınır değerin altında kalan istekliler bakımından, iş kalemleri ve analiz girdileri tablolarının hazırlanması ve sorgulamanın bu veriler ışığında yenilenmesi gerektiğine karar verilmiştir. Kurul, ihale sürecinin sağlıklı işleyebilmesi açısından, açıklama isteme işleminin usulüne uygun şekilde tekrar edilmesini gerekli görmüştür.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.