KÜNYE
- Toplantı No: 2022/033
- Gündem No: 31
- Karar Tarihi: 22.06.2022
- Karar No: 2022/UY.II-751
- Başvuru Sahibi: Aytaçlar İnşaat Nakliye Petrol San. ve Tic. A.Ş. - BSK Yapı Tekstil Gıda Turizm Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/153466
- İhale Adı: Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü 95. Şube (Cizre) ve 98. Şube (Şırnak) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Yapım ve Onarımı İle Kar ve Buzla Mücadele İşlerinin Yapılması
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemleri ve analiz girdileri mevzuata uygun belirlenmiş, geçici teminatlar usule uygun olduğu için itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmadığını, teminat mektuplarının usule aykırı olduğunu ve sınır değerin yanlış belirlendiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin %80’ini oluşturan iş kalemlerinin ve bunlara ait analiz girdilerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2 maddeleri uyarınca doğru şekilde tespit edildiğini; açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin toplamının %15’i aşması halinde en küçük tutardan itibaren açıklama istenilmeyecek girdilerin belirlendiğini; işçilik girdilerinin ise her durumda açıklama isteneceğini tespit etmiştir. Ayrıca, geçici teminat mektuplarının geçerlilik tarihleri ve tutarlarının mevzuata uygun olduğu, dolayısıyla bu isteklilerin tekliflerinin geçerli teklif olarak sınır değer hesabında dikkate alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin hangi kısmının iş kalemleri bazında tespit edilmesi yeterlidir, bu tespit nasıl yapılmalıdır?
Cevap: Yaklaşık maliyetin önemli bir bölümünü (genellikle %80 civarında) oluşturan iş kalemlerinin ve bunlara ilişkin analiz girdilerinin belirlenmesi gerekir. İdare, bu kalemleri Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen ölçütlere göre objektif ve somut veri kullanarak tespit etmelidir. Bu tespit, aşırı düşük teklif sorgulamasının dayandığı maliyet unsurlarının gerçekçi ve saydam olmasını sağlar. İş kalemlerinin veya analiz girdilerinin uygun şekilde belirlenmemesi, sorgulamanın hukuka aykırı sayılmasına yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin toplamının sınırı nedir ve bu uygulama nasıl yorumlanır?
Cevap: Toplam analiz girdileri içinde açıklama istenilmeyecek girdilerin tutarı genellikle %15’i geçmemelidir. İdare, bu sınır aşılırsa uygun olmayan girdilerden en düşük tutardan başlayarak bu oranı aşmayacak şekilde açıklama istememe kararını uygulayabilir. Ancak işçilik girdileri çoğu zaman açıklama talebine tabidir. Bu uygulama, aşırı düşük tekliflerin gerçekçi maliyet öğeleri temelinde değerlendirilmesini sağlar ve ihale sürecinin şeffaflığını destekler.
Soru: İhale sürecinde geçici teminat mektuplarının uygunluğu hangi açılardan incelenir ve bu konuda yapılan hatalar nelere sebep olabilir?
Cevap: Teminat mektuplarının geçerlilik tarihleri ve tutarları mevzuatın öngördüğü hususlara uygunluk açısından denetlenir. Eksik, süresi geçmiş veya tutarı mevzuat altında olan teminat mektupları geçersiz sayılabilir. Bu durumda, söz konusu tekliflerin geçerli teklif olarak değerlendirilmemesi ve sınır değer hesabından çıkartılması gerekir. Teminat mektuplarının usulüne uygun kabul edilmesi ise teklif sahiplerinin rekabet hakkına ve ihale güvenliğine zarar vermez ve itirazların reddedilmesine temel oluşturur.
Soru: Sınır değer hesabına hangi teklifler dahil edilir ve sınır değer yanlış hesaplandığında ne gibi sonuçlar doğabilir?
Cevap: Sınır değer hesabına sadece mevzuata uygun ve geçerli teminat gösteren teklif sahiplerinin teklifleri dahil edilmelidir. Ayrıca, iş kalemlerinin ve analiz girdilerinin tespiti mevzuata uygun olmalıdır. Yanlış veya eksik tekliflerin dahil edilmesi, sınır değerin gerçekçi olmayan şekilde belirlenmesine yol açarak aşırı düşük teklifler için usulsüz sorgulama veya sorgulamamaya sebep olabilir. Bu da ihalenin iptaline veya itirazlara neden olabilir.
Soru: İşçilik girdilerinin aşırı düşük teklif sorgulamasında her halükarda açıklama isteme kapsamına alınmasının nedeni nedir?
Cevap: İşçilik maliyetleri, işin gerçekleştirilmesinde doğrudan ve önemli bir unsurdur. Bu nedenle, işçilik girdilerinde aşırı düşük teklif oluşumu daha sık rastlanır ve manipülasyona açıktır. İdareler, işçilik girdilerine ilişkin açıklama talep etmekte tereddüt etmemelidir. Böylece, teklifin gerçekçi ve uygulanabilir olduğunu anlamak için işçilik maliyetlerine özel bir önem atfedilir ve bu unsurun sorgulanmaması yönündeki hatalar önlenir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerinin ve analiz girdilerinin tespitinde başvuru sahibinin öne sürdüğü mevzuata aykırılık iddiası neden kabul edilmedi?
Cevap: Kurul, iş kalemleri ve analiz girdilerinin belirlenmesinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine uygun hareket edildiğini; yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan kalemlerin doğru şekilde belirlendiğini ve açıklama istenilmeyecek girdilerin toplamının da sınır değeri aşmadığını saptadığı için mevzuata aykırılık iddialarını haklı bulmamıştır.
Soru: İşçilik girdileri için açıklama istenmesinin zorunluluğu ve bu konuda idarenin uygulamasının uygunluğu nasıl değerlendirildi?
Cevap: Kurul, işçilik girdilerinin her durumda açıklanmasının gerekli olduğuna karar vermiş; idarenin işçilik girdileri için açıklama talebinde bulunmasını mevzuata uygun görmüştür. Bu nedenle işçilik girdilerinin sorgulanmasında usulsüzlük tespit edilmemiştir.
Soru: Bazı isteklilerin geçici teminat mektuplarının usulsüz olduğu iddiası ne şekilde reddedildi?
Cevap: Kurul, incelemesinde teminat mektuplarının geçerlilik tarihleri ve tutarlarının Kamu İhale Kanunu ve ilgili mevzuata uygun olduğuna hükmetmiş, dolayısıyla teminatların usulsüz olduğu yönündeki iddiası kabul etmeyerek bu isteklilerin tekliflerini geçerli kabul etmiştir.
Soru: Sınır değerin yanlış belirlendiği iddiası hangi gerekçeyle geçersiz sayıldı?
Cevap: Kurul, sınır değerin hesaplanmasında sadece geçerli ve mevzuata uygun teminat gösteren isteklilerin tekliflerinin dikkate alınmasının doğru olduğunu; kullanılması gereken analiz girdileri ve iş kalemlerinde mevzuat hükümleriyle uyumlu hareket edildiğini tespit ederek sınır değerin yanlış hesaplandığı iddiasını reddetmiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyet başvurusu, ihale sürecinde yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasında belirlenen iş kalemleri ile analiz girdilerinin mevzuata aykırı olduğu ve bazı geçici teminat mektuplarının usule uygun düzenlenmediği yönündeki iddiaları içermektedir. Ayrıca, bu iddialara bağlı olarak sınır değerin hatalı hesaplandığı ileri sürülmüş, dolayısıyla bazı tekliflerin geçerli sayılmasının ihale sürecine zarar verdiği savunulmuştur. Uyuşmazlık, idarenin hem yapım işinin maliyetine ilişkin teknik belirlemelerindeki yöntemi hem de tekliflerin şekli uygunluğunu denetleme sürecindeki tutumunun değerlendirilmesine dayanmaktadır.
İnceleme konularından biri, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerinin ve bunlara ait analiz girdilerinin doğru belirlenip belirlenmediğidir. Kurul, bu konuda tarafların ileri sürdüğü iddiaları değerlendirmiş ve idarenin belirlemelerini, Kamu İhale Genel Tebliği’nin tanımladığı yöntemlerle ve ölçütlerle uyumlu bulmuştur. Ayrıca, analizde açıklama istenilmeyecek girdilerin toplamının, Tebliğ’de öngörülen %15 sınırını aşmadığı tespit edilmiş ve işçilik gibi girdiler yönünden açıklama talebinde bulunulmasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, iş kalemlerinin ihale sürecinde esas maliyet unsuru olarak yeterli açıklıkta belirlendiği ve sorgulama sürecinin dayanağının şeffaf şekilde kurulduğu değerlendirilmiştir.
Esaslı unsur olarak değerlendirilen iş kalemleri ve analiz girdilerinin tespitinde, idarece seçilen kalemlerin yaklaşık maliyetin büyük kısmını oluşturması ve seçimin objektif kriterlere dayanması, sorgulamanın hukuki dayanağını güçlendirmiştir. Ayrıca, açıklama istenilmeyecek girdilerin belirlenmesinde kullanılan sıralama yönteminin, düşük maliyetli girdilerden başlanarak yürütülmesi ve oran sınırının dikkate alınması uygulamaya uygun bulunmuştur. İşçilik girdilerinin ise istisnasız biçimde açıklama kapsamına alınması, bu öğelerin ihale sonucuna etkisi bakımından kendine özgü nitelikleriyle değerlendirildiğini göstermektedir. Bu yaklaşım, idarenin firmalar arasında adil ve denetlenebilir bir sorgulama süreci yürütme sorumluluğunu yerine getirdiğine işaret etmektedir.
Geçici teminat mektuplarına ilişkin değerlendirmede ise Kurul, tekliflerin geçerlilik şartını sağlayıp sağlamadığına odaklanmış, teminatların süresi ve tutar yönünden Kanun’a uygun düzenlendiğini belirlemiştir. Başvuru sahibinin bazı isteklilere ait teminatların geçersiz olduğu iddiası, somut kriterlere göre incelenmiş, tekliflerin şekli uygunluğunu etkileyen herhangi bir eksiklik bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle, geçerli teminat mektubu ibraz etmiş olan adına kayıtlı teklifler sınır değer hesaplamasında dikkate alınmış ve bu yönüyle hesaplama yönteminde herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, yapılan tüm teknik ve şekli denetimlerde idarenin süreçleri mevzuata uygun yürüttüğü kanaatine varmıştır. Gerek iş kalemleri ve analiz girdilerinin belirlenmesi gerekse geçici teminatların geçerliliği konularında ihale mevzuatına aykırı bir işlem tespit edilmemiştir. Bu değerlendirmeler ışığında, tekliflerin geçersiz kılınması veya sınır değer hesaplamasının yeniden yapılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı sonucuna ulaşılmış; bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.