KÜNYE
- Toplantı No: 2022/008
- Gündem No: 8
- Karar Tarihi: 09.02.2022
- Karar No: 2022/UY.I-214
- Başvuru Sahibi: Ark Su İnşaat Proje Mühendislik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi -Antsu Mühendislik Mimarlık İnşaat Emlak Nakliyat Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: DSİ 13. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/652435
- İhale Adı: Antalya Aksu Çayı Taşkın Koruma 2.Kısım
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında mevzuata uygun analiz yapılmaması nedeniyle ihalenin yeniden değerlendirilmesi gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını mevzuata uygun değerlendirmediğini, özellikle ‘İstifli Taş Tahkimat Yapılması’ iş kalemi için analiz yapılmadan açıklama istendiğini ve bu iş kaleminin toplam miktarının 1/20’si üzerinden değerlendirme yapılmasının hukuka aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2 maddeleri uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’ine giren iş kalemlerinin belirlenmesi, açıklama istenecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin tespiti gerektiğini; ayrıca analizlerin ihale dokümanındaki format ve birim fiyat tariflerine uygun olması gerektiğini tespit etmiştir. İdarenin, ‘İstifli Taş Tahkimat Yapılması’ iş kalemi için analiz girdilerini belirlemediği, açıklamayı iş kaleminin toplam miktarı üzerinden tek satırda yaptığı, analiz girdilerinden biri olan ‘elektrikli kapsül’ üzerinden değerlendirme yaptığı ancak bunun mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, fiyat teklifinin dayanağı olan miktarın mevzuatta öngörülen 1/20 oranına uygun olmadığı, idarenin ise 1/5 oranını uyguladığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmadığı ve açıklamaların sağlıklı değerlendirilemediği sonucuna ulaşılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemlerinin analiz girdileri nasıl belirlenmeli ve neden bu husus önemlidir?
Cevap: İş kalemlerinin maliyet analizine esas olacak girdiler, ihale dokümanında yer alan birim fiyat tarifleri ve analiz formatlarına uygun şekilde tek tek belirlenmelidir. Bu belirleme, işin teknik özellikleri ve yaklaşık maliyetle uyumlu olacak şekilde yapılır. Çünkü aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı olması için, sadece toplam iş kalemi üzerinden genelleme yapmak yerine, her analiz girdisinin ne kadar kullanıldığı ve teklif fiyatlamasının bu girdilere ne şekilde yansıtıldığı ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir. Aksi durumda, sorgulama yüzeysel kalır ve teklifin gerçek uygunluğu sağlıklı biçimde ortaya konamaz.
Soru: Yaklaşık maliyette aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken, analiz girdilerinin miktarlarının belirlenmesinde hangi oran esas alınmalıdır?
Cevap: Yaklaşık maliyet içindeki her iş kalemi için analiz girdilerinin miktarları, genellikle iş kaleminin toplam miktarının yaklaşık 1/20’si oranında esas alınır. Bu oran, analiz girdilerinin belirlenmesinde kullanılacak alt miktar seviyesini ifade eder ve sorgulamanın gerçekçi ve ölçülebilir olmasını sağlar. Daha yüksek oranların kullanılması (örneğin 1/5) analizlerin aşırı genelleştirilmesine ve hatalı değerlendirmeye yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamaları istenirken ihale dokümanı analitik formatlarına uyulmaması hangi tür hukuki riskleri doğurabilir?
Cevap: İhale dokümanındaki analiz formatlarına uyulmadan yapılan aşırı düşük teklif açıklamaları, teklifin dayandığı maliyetin doğru ve şeffaf biçimde ortaya konmamasına sebep olur. Bu durum, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun biçimde yapmadığı anlamına gelir ve sonrasında iptal veya yeniden değerlendirme kararlarına, dolayısıyla işlem güvenilirliğinin zedelenmesine yol açabilir.
Soru: İş kaleminin toplam miktarı üzerinden tek satırda aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmesi hangi açılardan sorunludur?
Cevap: İş kaleminin toplam miktarı üzerinden tek satırda açıklama istenmesi, işin içerdiği farklı analiz girdilerinin ayrıntılı şekilde değerlendirilmesini engeller. Böyle olunca, aşırı düşük fiyatlandırmanın hangi maliyet kalemlerinden kaynaklandığı netleşmez ve teklifin gerçek uygunluğu doğru değerlendirilemez. Bu nedenle, her analiz girdisi için ayrı ayrı ve ihale dokümanında belirlenen formatlarda açıklama istenmesi gereklidir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun yapmadığının tespit edilmesi halinde hangi işlem yapılmalıdır?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun yapmadığı anlaşılırsa, teklif sahibi veya ilgililer itiraz edebilir. Bu durumda idare, mevzuatta öngörülen yöntem ve standartlara uygun olarak yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istemekle, ihale işlemlerini de bu doğrultuda yeniden ve hukuka uygun biçimde yürütmekle yükümlüdür. Aksi takdirde yapılan değerlendirmeler hukuki açıdan güç kaybeder.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması talebinde “İstifli Taş Tahkimat Yapılması” iş kalemi için toplam miktar üzerinden tek satırda değerlendirme yapması neden mevzuata aykırı bulundu?
Cevap: Çünkü mevzuata göre, aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemleri içine giren analiz girdileri ayrı ayrı belirlenip, ihale dokümanındaki birim fiyat ve analiz formatına uygun şekilde açıklama istenmelidir. İdarenin sadece iş kaleminin toplam miktarını tek satırda değerlendirmesi, analiz girdilerinin detaylandırılması zorunluluğunu yerine getirmediğinden mevzuata aykırı bulunmuştur.
Soru: İdarenin analiz girdileri belirlerken hangi oranı uygulaması gerekirken hangi oranı uyguladığı tespit edildi ve bunun sonucu ne oldu?
Cevap: Mevzuat, iş kalemi miktarının yaklaşık 1/20’si üzerinden analiz girdilerinin belirlenmesini öngörürken, idare bu oranı 1/5 olarak uygulamıştır. Bu uygulama nedeniyle analizlerin dayanağı olan miktar mevzuat standartlarının üzerinde olduğundan aşırı düşük teklif sorgulaması mevzuata uygun yapılmamış, bu da açıklamaların sağlıklı değerlendirilmesini engellemiştir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında “elektrikli kapsül” analiz girdisini değerlendirmesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Hayır, uygun değildir. Kurul kararı idarenin “elektrikli kapsül” üzerinden değerlendirme yaptığını tespit etmiş ancak bunun mevzuata uygun olmadığı belirtilmiştir çünkü analiz girdileri ihale dokümanındaki formatlara ve mevzuata uygun şekilde belirlenip sorgulanmamıştır.
Soru: Bu somut vakada ihalenin yeniden değerlendirilmesine karar verilmesinin temel gerekçesi nedir?
Cevap: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasını mevzuata uygun şekilde yapmaması, özellikle iş kalemi analiz girdilerini doğru belirlememesi ve ölçütlere uygun sorgulama yapmaması nedeniyle yapılan değerlendirme sağlıklı olmadığı için; bu durum ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yürütülmesini engellediğinden ihalenin yeniden değerlendirilmesine karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye yönelik şikâyet, idarenin aşırı düşük teklif açıklama sürecinde belirli bir iş kalemine dair mevzuata aykırı biçimde analiz yapılmasını konu almaktadır. Uyuşmazlık, özellikle “İstifli Taş Tahkimat Yapılması” iş kaleminin değerlendirilmesinde yaşanmış, bu kaleme ilişkin açıklamanın sadece toplam miktar üzerinden ve tek satırlı biçimde istenmesi sorgulanmıştır. Başvuru sahibinin iddiası, söz konusu yöntemin hem değerlendirme kalitesini düşürdüğü hem de açıklama sürecinin şeffaflığını zedelediği yönündedir.
İhale sürecinde tartışılan esas konu, analiz girdilerinin ihale dokümanı çerçevesinde nasıl belirlenmesi ve açıklama sürecinde nasıl yer alması gerektiğidir. Mevzuat, yaklaşık maliyet içinde önemli payı olan iş kalemlerinin bütün analiz girdilerinin ayrı ayrı ve teknik tariflere uygun biçimde sorgulanmasını öngörmektedir. Ancak somut olayda, idare bu gerekliliği yerine getirmemiş, birim fiyat analizlerinden bağımsız olarak tüm iş kalemini yekpare şekilde değerlendirmiştir. Ayrıca, açıklamanın yalnızca “elektrikli kapsül” gibi belirli bir girdi üzerinden yapılması, diğer önemli analiz öğelerinin dikkate alınmamasına yol açmıştır.
Bu değerlendirmede “esasa etkili unsur” kavramı, aşırı düşük teklif açıklaması sürecindeki eksikliklerin ihalenin sonucu üzerindeki olası etkisi bağlamında önem kazanmıştır. Analizlerde olması gereken ayrıntı düzeyinin sağlanmaması, yalnızca şekli eksiklik değil, tekliflerin teknik ve mali yeterliliğinin denetlenmesini engelleyen maddi bir hata olarak değerlendirilmiştir. Bu da, başvuru konusu işlemde istenen açıklamanın usulüne uygun yapılmadığı ve ihale sonucu üzerinde doğrudan etkili olduğu sonucunu beraberinde getirmiştir.
Somut olayda, azlıkta kalan bir husus olarak pilot ortağa ilişkin iş deneyimi yönünden bir olumsuzluk tespiti yer almamaktadır. Uyuşmazlık tamamen fiyat açıklamasına ilişkin süreçle sınırlı kalmış, ortaklık yapısı ya da iş deneyim belgelerinin uygunluğu yönünden herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Bu yönüyle, vakada ağırlıklı tartışma idarenin fiyat açıklaması alma yöntemi üzerine şekillenmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, idarenin 1/20 oranı yerine 1/5 oranını uygulamasını ve analizlerin tek satırlı, yüzeysel yöntemle toplanmasını mevzuata aykırı bulmuştur. İhale dokümanlarında yer alan teknik açıklama formatlarının dışına çıkılması, açıklama sürecinin sağlıklı yürütülmesine engel teşkil etmiştir. Bu çerçevede, aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulamanın mevzuata uygun biçimde yeniden yapılması gerektiğine hükmedilmiş ve ihalenin buna göre tekrar değerlendirilmesine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.