KÜNYE
- Toplantı No: 2023/031
- Gündem No: 34
- Karar Tarihi: 31.05.2023
- Karar No: 2023/UY.I-819
- Başvuru Sahibi: Ahenk Yol Bakım Otomotiv ve Tic. Ltd. Şti. - Alze İnşaat Malzemeleri İnşaat Taahhüt Taşımacılık Petrol Ürünleri Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları Genel Müdürlüğü 10. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2023/164054
- İhale Adı: Karayolları 10 Bölge Müdürlüğü 103 Şube (Rize) Şefliği ile Bölge Dahili Yollarda Konkasörle Kırılmış ve Elenmiş Asfalt Mıcırı ile Alt Temel, Temel ve Sathi Kaplama Yapılması Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata aykırı yapılması nedeniyle işlemlerin düzeltilerek yeniden gerçekleştirilmesine karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun yapılmadığını, idarenin şikayet başvurusunu usulüne uygun incelemediğini ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin yeterlik şartlarını sağlamadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yapım amacı ve işlevi ile yaklaşık maliyet içindeki iş kalemlerinin oranları dikkate alınarak, aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için açıklama istenmemesi gerekir. Ancak idare, aynı analiz girdisini farklı iş kalemlerinde farklı şekilde (açıklama istenecek ve istenmeyecek) belirlemiş, ayrıca açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesini sunmamıştır. Bu durum, Tebliğ’in 45.1.2.2 maddesine aykırıdır ve isteklilerin açıklamalarında tereddüde yol açmaktadır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdilerinin farklı iş kalemleri için farklı şekilde muamele görmesi neden sorun yaratır?
Cevap: Çünkü aşırı düşük teklif sorgulamasında aynı analiz girdisine ilişkin işlem birliği sağlanmalıdır; farklı iş kalemlerinde aynı girdiye açıklama istenip istenmemesi farklı uygulamalar, isteklilerde adalet ve eşitlik ilkeleri açısından tereddüt oluşturur. Bu durum, mevzuatta öngörülen açıklama usulüne uygunluğu zedeler ve itirazların artmasına yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında “açıklama istenilmeyecek girdiler listesi”nin idarece sunulmaması ne tür sakıncalar doğurabilir?
Cevap: Bu liste sunulmadığında, istekliler hangi analiz girdilerinden açıklama hazırlamaları gerektiğini net olarak bilemez; bu da idarenin sorgulama sürecinde şeffaflık ve eşit davranma yükümlülüğünü yerine getirmemesine sebep olur, değerlendirmede hukuki uyuşmazlıklara veya karar iptaline zemin hazırlar.
Soru: Yaklaşık maliyetin yüzde 80’ini oluşturan iş kalemlerinde analiz girdileri için açıklama istenmemesi gereken durum nedir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin %80’inin iş kalemlerinde, analiz girdilerinden kar ve genel gider hariç toplam analiz bedelinin %3’üne eşit ya da altında kalan girişler için açıklama istenmemesi gerekir; aksi halde sorgulamada kriterler tutarsız hale gelir ve sorgulamanın objektifliği olumsuz etkilenir.
Soru: Kamu ihale mevzuatına uygun olarak aşırı düşük teklif sorgulaması nasıl yapılmalıdır?
Cevap: İdare, sorgulama yazısında inceleme kapsamını açıkça belirtmeli; açıklama istenen ve istenmeyen analiz girdilerini mevzuata göre tutarlı şekilde sınıflandırmalı, özellikle yaklaşık maliyetin büyük kısmını oluşturan iş kalemlerine yönelik açıklama taleplerini eşit ve öngörülebilir kriterlere göre belirlemeli; böylece açıklama talepleri istekliler arasında adil ve anlaşılır olmalıdır.
Soru: Mevzuata aykırı yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının sonucu nasıl düzeltilir?
Cevap: İdarenin sorgulama kriterlerini mevzuata uygun hale getirerek, açıklama istenecek ve istenilmeyecek analiz girdilerini netleştirip listeleyerek, sorgulama yazısını yeniden düzenlemesi ve sınır değerin altında kalan teklif sahiplerine bu yazıyı tebliğ etmesi gerekir; bu süreç tamamlandıktan sonra ilgili ihale işlemleri mevzuata uygun biçimde devam ettirilebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında aynı analiz girdisini bazı iş kalemlerinde açıklama istenilecek, bazılarında ise istenilmeyecek şekilde belirlemesi mevzuata neden aykırıdır?
Cevap: Çünkü Tebliğ gereği, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerinde analiz girdilerinden tutarı kar ve genel gider hariç toplamın %3’üne eşit ve altında olanlar için açıklama istenmemelidir. Aynı analiz girdisinin farklı iş kalemlerinde farklı muameleye tabi tutulması, açıklama istenilmeyecek girdiler listesinin sunulmamasıyla birlikte, isteklilerin açıklamalarında tereddüde yol açmakta ve Tebliğ hükümlerine aykırı olmaktadır.
Soru: İdarenin açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesini sunmaması aşırı düşük teklif sorgulaması sürecini nasıl etkiler?
Cevap: Bu durum, isteklilerin hangi analiz girdilerine açıklama vermeleri gerektiği konusunda belirsizlik yaratmakta, sorgulamanın şeffaflığını ve mevzuata uygunluğunu zedelemekte, dolayısıyla görevli idarenin sorgulamayı usulüne uygun gerçekleştirmemesi sonucunu doğurmaktadır.
Soru: Kamu İhale Kurulu, mevzuata aykırı yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin ne tür bir karar vermiştir?
Cevap: Kurul, aykırılığın tespit edilmesi üzerine, işlemlerin düzeltici olarak açıklama istenecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin mevzuata uygun şekilde yeniden belirlenmesi, sorgulamanın buna göre düzenlenmesi ve teklifleri sınır değerin altında kalan isteklilere gönderilmesi şartıyla aşırı düşük teklif sorgulamasının ve sonraki ihaleye ilişkin işlemlerin mevzuata uygun olarak yenilenmesine karar vermiştir.
Soru: Başvuru sahibinin iddiası olan ihale üzerinde bırakılan isteklinin yeterlik şartlarını sağlamaması hususu nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Bu iddia yerinde bulunmamış ve incelemede kabul edilmemiştir; karar sadece aşırı düşük teklif sorgulamasındaki mevzuata aykırılıkla sınırlı kalmıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin uyuşmazlık, aşırı düşük teklif sorgulamasının yöntemine yöneliktir. Başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama talebini mevzuata aykırı şekilde düzenlediğini, bazı iş kalemlerinde aynı analiz girdisi için açıklama talep ederken, bazı kalemlerde etmeyerek çelişkili bir uygulama yaptığını ileri sürmüştür. Ayrıca idarenin, açıklama istenilmeyecek girdilere dair herhangi bir liste sunmamasının istekliler açısından belirsizlik yarattığı ve bu nedenle ihale işlemlerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği iddia edilmiştir. Bu bağlamda, başvurunun esasını oluşturan şikâyet, aşırı düşük teklif açıklamalarının dayandığı teknik altyapının tutarlılığı ve öngörülebilirliği üzerinedir.
İhale sürecinde esas tartışma, bazı analiz girdilerinin aynı içeriğe sahip olmasına rağmen idare tarafından farklı şekilde değerlendirilmesinden kaynaklanmaktadır. Yaklaşık maliyetin önemli bir kısmını oluşturan iş kalemlerinde, maliyet etkisi eşik değerlerin altında kalan analiz girdileri için açıklama istenmemesi öngörülmüşken, idare bu prensibi aynı girdi açısından farklı iş kalemlerinde farklı şekilde uygulamıştır. Bu farklılık, teknik gerekçeye dayanmadığı ve sistematik bir işlem birliği sergilemediği için isteklilerin hangi girdilere açıklama yapması gerektiğini öngörmesini güçleştirmiştir. Ayrıca açıklama istenilmeyecek girdilere ilişkin listenin hiç sunulmamış olması, bu belirsizliği artırmış ve ihale sürecinde şeffaflık ile hesap verilebilirlik ilkelerini zedelemiştir.
Vaka, esaslı unsur kavramını açıklama istenecek analiz girdilerinin belirlenmesi bağlamında gündeme getirmektedir. Yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan önemli iş kalemlerinde, teknik açıdan düşük tutarlı kalemlerin, ihale sonucunu esaslı şekilde etkilemeyecek nitelikte olduğu kabul edilmekte ve bu kalemler için açıklama istenmemesi öngörülmektedir. Ancak idare, aynı maliyet analiz girdisini bazı iş kalemlerinde ‘’esaslı’’ kabul etmiş; yani açıklama istemiş, bazı iş kalemlerinde ise “esaslı olmayan” sayarak açıklama talep etmemiştir. Bu durumda esaslılık kavramı, teknik kriterlerle değil, tutarsız bir yorumla ele alınmıştır. Böylece esaslı unsurların belirlenmesinde ölçülebilirlik ve eşit uygulama ilkeleri gözetilmemiştir.
Uyuşmazlık kapsamında dikkate alınması gereken unsurlardan biri de pilot ortağın yeterlik belgelerine yönelik iddialardır. Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yeterlik koşullarını sağlamadığını öne sürmüşse de, bu iddia somut bulgularla desteklenemediğinden Kurul tarafından dikkate alınmamıştır. Değerlendirme yalnızca aşırı düşük teklif sorgulamasının yöntemiyle sınırlı kalmış, pilot ortağın iş deneyimine ilişkin herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Bu yönüyle Kurul, başvuru kapsamında ileri sürülen tüm iddiaları değil, yalnızca belgelenebilir ve somut unsurlara dayanan kısmı inceleme konusu yapmıştır.
Kamu İhale Kurulu, şikâyeti teknik ve hukuki çerçevede değerlendirerek, idarenin aşırı düşük teklifleri sorgulama yönteminde mevzuata aykırılık olduğunu tespit etmiştir. Kurul, özellikle açıklama istenecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin eşit ve şeffaf biçimde işlenmemesinin istekliler nezdinde tereddüt doğurduğu sonucuna varmış; bu durumun yalnızca usul hatasıyla sınırlı olduğunu değerlendirerek ihalenin iptaline değil, düzeltici işlemle sürecin yeniden tesis edilmesine karar vermiştir. Bu kapsamda, açıklama talebi yönünden yapılacak yeni düzenleme ile teklif değerlendirme işlemlerinin mevzuata uygun biçimde sürdürülmesi öngörülmüştür.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.