KÜNYE
- Toplantı No: 2021/007
- Gündem No: 27
- Karar Tarihi: 17.02.2021
- Karar No: 2021/UY.II-405
- Başvuru Sahibi: Seda İnşaat Tic. Mad. ve San. A.Ş - İz Grup Mad. Taah. İnş. Mak. Proje İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Me-Yu İnşaat Taah. Müh. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2019/548489
- İhale Adı: (Eskişehir-Sarıcakaya) Ayr Sakarıılıca-Mihalgazi İl Yolu Km: 0+000-24+500 Arası Yol Yapımı Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Köprüler ve Üstyapı Yapılması İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdilerinin tutar ve kapsam belirlemesindeki mevzuata aykırılık nedeniyle sorgulamanın yenilenmesine karar verilmiştir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin ve kendi teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğunu, idarenin analiz girdilerinde ve açıklama taleplerinde mevzuata aykırılık olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2 maddesine göre, analiz girdilerinin tutarları kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında ise açıklama istenmemeli, ancak bu tutarların kümülatif toplamı %15’i aşarsa en küçük tutardan itibaren aşan girdiler için açıklama istenmelidir. İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında aynı analiz girdisinin bazı iş kalemlerinde açıklama istenilecek, bazılarında istenilmeyecek şekilde belirlenmesi, işçilik girdilerinin açıklama istenilmeyecek girdiler arasında gösterilmesi ve açıklama istenilecek/istenilmeyecek analiz girdileri listesinin sunulmaması mevzuata aykırıdır. Bu tespitler, aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesini zorunlu kılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz girdilerinin tutarlarının belirlenmesinde hangi kıstaslar dikkate alınmalıdır?
Cevap: Analiz girdilerinin tutarları belirlenirken kar ve genel gider kısmı hariç olmak üzere, her bir girdi tutarının analiz toplamı içindeki payının %3 veya altında olması durumunda açıklama istenmemeli; ancak kümülatif olarak bu payların %15’i aşması halinde, en küçük tutardan başlanarak aşan girdiler için açıklama talep edilmelidir. Aksi halde, yanlış belirlenen tutarlar sorgulamanın usul ve esaslara uygunluğunu etkileyerek işlem iptaline yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilecek veya istenilmeyecek analiz girdilerinin listesinin nasıl düzenlenmesi beklenir?
Cevap: İdare tarafından açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri ayrı ayrı ve açıkça gösterilir bir liste halinde hazırlanmalıdır. Bu liste, sorgulamanın dayanacağı temel belgelerden biridir ve hem teklif sahiplerinin hem de kontrol makamlarının değerlendirme yapmasını sağlar. Liste sunulmadığında veya muğlak olduğunda sorgulama mevzuata aykırı sayılır.
Soru: Aynı analiz girdisi için aşırı düşük teklif sorgulamasında farklı iş kalemlerinde farklı açıklama talepleri olabilir mi?
Cevap: Genel uygulamada, aynı analiz girdisi için iş kalemleri arasında farklı açıklama istenip istenmemesi ya da farklı yaklaşımlar benimsenmesi uygun bulunmaz. Analiz girdileri tekil olarak ele alınmalı, tutar ve kapsamlarına göre tek tip uygulama yapılmalıdır. Farklı iş kalemlerinde farklı değerlendirme yapılması mevzuatla uyumlu değildir ve işlem hukuka aykırı olabilir.
Soru: İşçilik gibi belirli analiz girdilerinin aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilmeyecek girdiler arasında gösterilmesi doğru mudur?
Cevap: İşçilik girdileri genel olarak aşırı düşük teklif sorgulamasında kapsam dışında tutulmaz. Bu nedenle, işçilik girdilerinin açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alması yanlış bir uygulamadır. Böyle bir hata, sorgulamanın eksik yapılmasına neden olur ve sonucunda sorgulamanın yenilenmesi gerekir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması usulüne uygun yapılmazsa idarenin ve isteklilerin hangi hakları veya yükümlülükleri etkilenir?
Cevap: Usulüne uygun yapılmayan aşırı düşük teklif sorgulamasında idare, yanlış değerlendirme sonucu teklifleri haksız olarak reddedebilir veya analiz hataları nedeniyle itiraz ve şikayetlere muhatap olabilir. Bu gibi durumlarda Kamu İhale Kurulu veya yargı makamları sorgulamanın yeniden yapılmasına karar verebilir, ihale işlemleri iptal veya yenileme gerektirebilir. Bu yüzden mevzuat kurallarına birebir uyum büyük önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aynı analiz girdisini bazı iş kalemlerinde açıklama istenilecek, bazılarında istenilmeyecek şekilde değerlendirmesi mevzuata neden aykırıdır?
Cevap: Çünkü Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre analiz girdilerinin açıklama istenilecek veya istenilmeyecek olarak belirlenmesinde girdilerin tutar ve kapsamına göre tekil değerlendirme yapılmalı, aynı analiz girdisi için iş kalemlerine göre farklı uygulama yapılamaz. İdarenin farklı iş kalemlerinde farklı tutum alması mevzuatla uyuşmamıştır.
Soru: İdarenin işçilik girdilerini aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilmeyecek girdiler arasında göstermesinin sonucu ne olmuştur?
Cevap: İşçilik girdileri mevzuatta kapsam dışı tutulmadığı halde idarenin bunları açıklama istenilmeyecekler arasında sayması hatalı olmuştur. Bu durum aşırı düşük teklif sorgulamasının doğru ve tam yapılmamasına sebep olmuş, dolayısıyla sorgulamanın geçersiz sayılarak yenilenmesine karar verilmiştir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri listesini sunmaması ne şekilde hükme yansımıştır?
Cevap: Açıklama istenilecek/istenilmeyecek analiz girdileri listesi bu işlemin temel belgelerindendir. İdarenin bu listeyi sunmaması, sorgulamanın mevzuata uygun yapılmadığını gösterdiğinden, ihalenin şeffaflık ve ön görülebilirlik ilkeleri gereği yenilenmesi sonucu doğurmuştur.
Soru: Kurul, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasındaki mevzuata aykırılıkları tespit ettikten sonra hangi işlemi yapmıştır?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif açıklamalarının hukuka uygun şekilde yeniden alınmasına ve ihale işlemlerinin Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine uygun olarak yenilenmesine karar vermiştir. Böylece idarenin hatalı sorgulama sonucunda verdiği kararlar geçersiz sayılmıştır.
Detaylı Analiz
İlgili olayda yaşanan uyuşmazlık, bir ihalede sınır değerin altında teklif sunduğu gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamaya davet edilen istekli firmanın açıklamalarının reddedilmesi ve bu gerekçeyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkindir. Başvuru sahibi, idarenin bu değerlendirmeyi yaparken analiz girdilerini mevzuata aykırı şekilde belirlediği ve açıklama isteni̇lecek veya istenilmeyecek girdiler listesini usule uygun hazırlamadığını ileri sürerek itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuştur. Uyuşmazlık bu bağlamda, idarenin aşırı düşük teklif sorgulama sürecinde uyguladığı yöntemin hukukiliği üzerine odaklanmaktadır.
Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yapılması gereken önemli işlemlerden biri de analiz girdilerinin doğrulukla belirlenmesidir. Vakada, idare tarafından aynı analiz girdisinin bazı iş kalemlerinde açıklama istenilecek, bazılarında ise istenilmeyecek şekilde belirlenmiş olması dikkat çekmektedir. Bu uygulama, analiz girdilerinin tutar ve kapsamlarının iş kalemlerinden bağımsız olarak, tekil bazda ele alınması gerektiği yönündeki düzenleme ile bağdaşmamaktadır. Bu tür çelişkili yaklaşımlar, teklif sahiplerinin hangi girdilere dair açıklama sunması gerektiğini öngörememesine neden olurken, değerlendirme sürecinin de objektifliğini zedelemektedir.
Esaslı unsur kavramı kapsamında değerlendirme yapıldığında, analiz girdilerinin açıklamaya tabi tutulup tutulmayacağı meselesi doğrudan teklifin değerlendirilebilir olup olmadığını etkilediğinden, sürecin temel unsurunu oluşturmaktadır. Bu bağlamda, örneğin işçilik gibi önemli maliyet unsurlarının açıklama istenilmeyecek giderler arasında gösterilmesi, teklifin maliyet yapısının yeterince irdelenmemesiyle sonuçlanmakta ve sorgulamanın eksik yapılmasına neden olmaktadır. Ayrıca, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin kapsamlı ve açık bir liste halinde sunulmaması, hem şeffaflık ilkesini ihlal etmekte hem de işlem denetimini zorlaştırmaktadır.
Başvuran firma açısından önemli olan bir diğer husus ise, idarenin bu hatalı değerlendirme neticesinde açıklamaları geçersiz sayması ve teklifini ihale dışı bırakmasıdır. Kurul, yapılan başvuru üzerine bu uygulamanın hatalı olduğunu değerlendirerek idarece yapılan sorgulamanın geçerliliğini kabul etmemiştir. Böylelikle sadece başvuran firmaya yönelik değil, sınır değerin altında teklif veren tüm isteklilere yönelik aşırı düşük teklif açıklaması sürecinin baştan usulüne uygun şekilde yeniden yürütülmesi gerektiğine hükmedilmiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, idare tarafından gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulamasında hem içeriksel hem de şekli yönlerden önemli mevzuat aykırılıkları bulunduğunu tespit etmiştir. Kurul, gerek aynı girdilere yönelik çelişkili yaklaşım gerek işçilik gibi temel kalemlerin dışta bırakılması gerekse temel belgelerden biri olan karşılaştırma listelerinin eksikliği sebebiyle mevcut değerlendirmeyi geçersiz saymış ve ihale işlemlerinin baştan yapılmasına karar vermiştir. Bu yaklaşım, hem idarenin değerlendirme sürecine yöneltilen eleştirilerin haklılığını ortaya koymakta hem de aşırı düşük teklif sorgulamasında usule uygunluk ilkesinin altını çizmektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.