KÜNYE
- Toplantı No: 2021/004
- Gündem No: 28
- Karar Tarihi: 27.01.2021
- Karar No: 2021/UY.I-212
- Başvuru Sahibi: Derinsu Proje İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 1. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/377120
- İhale Adı: Bursa Uludağ Göleti İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerinin mevzuata uygun belirlenmemesi nedeniyle sorgulamanın yeniden yapılması kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasının hatalı yapıldığını, açıklanması istenilmeyen analiz girdileri listesinin verilmediğini, iş kalemleri arasında açıklama istenilen ve istenilmeyen analiz girdileri arasında çelişki olduğunu, bu durumun teklif açıklamasının uygun bulunmamasına yol açtığını belirterek sorgulamanın yeniden yapılmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yaklaşık maliyetinin %80’ini oluşturan iş kalemleri için açıklama istenmesi gerektiği, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tutarlarının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması gerektiği, bu girdilerin toplamının %15’i aşması durumunda en küçük tutardan itibaren %15’i aşan girdiler için açıklama isteneceği, ancak idarenin açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerini mevzuata uygun belirlemediği ve listeyi sorgulama yazısı ekinde vermediği, ayrıca bazı analiz girdilerinin iş kalemleri arasında farklı şekilde sınıflandırıldığı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerinin neden açık ve uygun şekilde belirlenip isteklilere bildirilmesi önemlidir?
Cevap: Açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerinin uygun şekilde belirlenip liste olarak isteklilere bildirilmemesi, teklif sahiplerinin hangi girdiler için açıklama yapmayacaklarını bilmemelerine yol açar. Bu durum, teklifin açıklamasında eksikliklere veya yanlışlara neden olabilir; teklifin değerlendirilmesinde tereddüt oluşturur ve hukuka aykırı sonuçlara, hatta teklifin haksız şekilde değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir. Bu yüzden, idarelerin bu listeyi mevzuata uygun oluşturup sorgulama yazısına ekleyerek isteklilere bildirmesi gerekir.
Soru: İdare, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki analiz girdilerini belirlerken hangi tutar ve oran ölçütlerine dikkat etmelidir?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri üzerinden açıklama talep etmeli; açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerinin kar ve genel gider hariç toplam analiz tutarının %3’ünü aşmaması, bu girdilerin toplam tutarının ise %15’i geçmemesi gerekmektedir. Eğer %15’i aşan tutar varsa, en küçük tutardan başlayarak %15’i aşan kısmın açıklanması istenmelidir. Bu ölçütlere uyulmaması halinde sorgulamanın hukuka uygunluğu tartışılır.
Soru: İş kalemleri arasında açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerinin farklı sınıflandırılması ihalenin aşırı düşük teklif sorgulamasını nasıl etkiler?
Cevap: İş kalemleri arasında bazı analiz girdilerinin açıklanması istenilen girdi olarak, bazılarında ise istenilmeyen girdi olarak farklı değerlendirilmesi tekliflerin eşit şartlarda sorgulanmasını engeller. Bu tutarsızlık, tekliflerin adil değerlendirilmesi ve şeffaflık ilkeleri açısından sorun yaratır; bu nedenle analiz girdileri iş kalemleri arasında tutarlı ve mevzuata uygun şekilde sınıflandırılmalıdır.
Soru: Açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerinin mevzuata uygun belirlenmemesi halinde, ihalede hangi işlem yapılmalıdır?
Cevap: Böyle durumlarda, ihale komisyonunun hatası nedeniyle yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması hukuki güvenirlikten uzaklaşır. İdarenin açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerini mevzuata uygun olarak yeniden belirlemesi, ilgili listenin isteklilere yazılı şekilde bildirilmesi ve sorgulamanın bu şekilde tekrarlanması gerekmektedir. Aksi halde yapılan değerlendirme ve buna dayalı işlemler iptal veya iptale uygun bulunabilir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerine ilişkin listeyi sorgulama yazısı ile birlikte gönderme zorunluluğunun amacı nedir?
Cevap: Bu zorunluluk, isteklilerin sorgulama kapsamında hangi analiz girdilerini açıklamak zorunda olmadıklarını açıkça bilmelerini sağlayarak hak kayıplarını önlemeyi amaçlar. Böylece istekliler, tekliflerini açıklarken mevzuat sınırları içinde hareket eder; ihalenin şeffaflık, eşit muamele ve hukuka uygunluk ilkeleri zedelenmez. Listenin gönderilmemesi, itiraz ve iptal sebeplerine zemin hazırlayabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale komisyonunun açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerini mevzuata uygun belirlememesi başvuru sahibinin teklif açıklamasının değerlendirme dışı bırakılmasına nasıl yol açmıştır?
Cevap: İdarenin açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerini mevzuata aykırı belirlemesi ve bu listenin sorgulama yazısı ekinde isteklilere gönderilmemesi, başvuru sahibinin söz konusu listenin kapsamını bilmesini engellemiş, dolayısıyla başvuru sahibi teklifine ilişkin açıklamaları doğru ve eksiksiz yapamamıştır. Bu durum teklif açıklamasının hatalı değerlendirilmesine ve dolayısıyla teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olmuştur.
Soru: İdarenin açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerini mevzuata uygun belirlemek için dikkat etmesi gereken ölçütler nelerdir?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerinde açıklama istemeli, açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerinin tutarlarının kar ve genel gider hariç analiz toplam tutarının %3’ünü aşmaması ve bu girdilerin toplamının %15’i geçmemesi gerekmektedir. Eğer %15’i aşan tutarlar varsa, en küçükten başlayarak %15’i aşan kısımlar için açıklama talep edilmelidir. Ayrıca, analiz girdilerinin iş kalemleri arasında tutarsız sınıflandırılmaması gerekir.
Soru: İdarenin açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerinin listesini sorgulama yazısına eklememesi ihale sürecinde ne tür tereddütlere yol açmıştır?
Cevap: Liste eklenmediği için istekliler, hangi analiz girdilerinin açıklanmasından muaf tutulduğunu bilmemiş, bu da teklif açıklamalarının eksik veya hatalı olmasına neden olmuş, sorgulamanın adil, şeffaf ve mevzuata uygun yapılması konusunda önemli bir tereddüt ortaya çıkarmıştır.
Soru: İhale Kurulu bu vakada idarenin yaptığı hatayı nasıl telafi etmiştir?
Cevap: Kurul, idarenin mevzuata aykırı olan analizi düzelterek açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerinin mevzuata uygun şekilde belirlenmesi ve oluşturulan listenin isteklilere gönderilmesi şartıyla aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılmasına karar vermiştir. Böylece tekliflerin düzgün ve hukuka uygun şekilde değerlendirilmesi sağlanacaktır.
Detaylı Analiz
İncelemesi yapılan olayda, ihale sürecinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin olarak yapılan sorgulamanın yöntemi tartışmaya konu olmuştur. Başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerini mevzuata aykırı şekilde belirlediğini, bu girdilerle ilgili listenin sorgulama yazısı ekinde kendilerine verilmediğini ve bu nedenle teklif açıklamasını eksiksiz sunmanın fiilen mümkün olmadığını ileri sürmüştür. Bu durum sonucunda tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığını belirterek sorgulamanın yeniden yapılması talebinde bulunmuştur. Uyuşmazlığın temel ekseni, açıklanması gerekmeyen analiz girdilerinin tespitinde kullanılan kriterlerin doğru uygulanmaması ve bu bilginin isteklilere açıkça sunulmamasıdır.
İhale sürecinde tartışılan asıl mesele, isteklilerin hangi analiz girdileri hakkında açıklama yapmasının beklendiğinin belirsiz kalmasıdır. Mevzuat, açıklanması istenmeyecek analiz girdilerinin belirli mali eşiklere göre sınırlanmasını öngörmektedir; bu girdilerin analiz toplamı içindeki payının belli oranları aşmaması gerekir. Ancak somut olayda idare bu oranlara uymadan ve açıklık sağlamadan tüm isteklilerden açıklama yapmalarını beklemiştir. Üstelik açıklama talep edilen iş kalemleri ile açıklanması istenilmeyen girdiler arasında sınıflandırma çelişkileri olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, başvurucunun teklif açıklamasını yaparken doğru kapsamı belirleyememesine ve sonuç olarak teklifinin hatalı değerlendirilmesine yol açmıştır.
Vakanın esaslı yönlerinden biri, bu tip analiz girdilerine ilişkin eksik veya hatalı belirlemenin ihale tekliflerinin değerlendirilmesini doğrudan etkilemesidir. Açıklanmayacak analiz girdileri, ihale değerlendirmesinin teknik omurgası niteliğindedir ve bu girdilere ilişkin bilgi paylaşımı sağlıklı yapılmadığında tüm hesaplama zinciri sekteye uğrar. Dolayısıyla ihale komisyonunun bu girdileri sınıflandırmada kullandığı kriterlerde herhangi bir sapma, teklif açıklamalarının objektifliğini ve doğruluğunu zedeleyebilir. Kurul da değerlendirmesinde, belirsizliğin asgari şeffaflık ve eşit muamele ilkeleriyle bağdaşmadığını vurgulamıştır.
Özellikle pilot ortak niteliğindeki isteklinin başvurusunda, iş deneyimi gibi doğrudan teklif yeterliliğiyle ilgili bir konu tartışma konusu yapılmamıştır. Bu olayda problem, iş deneyiminden ziyade fiyat açıklamasının dayandığı teknik analiz verilerinin sağlıklı temellendirilip temellendirilmediğinde yoğunlaşmıştır. Başvuru sahibinin açıklamasının yetersiz bulunmasının nedeni, kendi davranışından değil, tanımlı olmayan sınırlar içinde açıklama yapmasının yarattığı belirsizlikten ileri gelmiştir. Bu yönüyle mesele, teklifin niteliğine ilişkin bir kusur olarak değil, değerlendirme düzeninin sağlıklı kurulmaması olarak değerlendirilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, somut olayda idarenin analiz girdilerini tespit ederken mevzuata aykırı hareket ettiğini ve bunun teklif sahiplerini yanlış yönlendirdiğini belirlemiştir. İdarenin hem açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerini doğru tespit etmemesi hem de bu listeyi yazılı olarak isteklilere sunmaması nedeniyle teklif açıklamalarının usule uygun yapılmasının imkânsız hale geldiği kanaatine varılmıştır. Kurul, sorunun giderilmesi için açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerinin mevzuata uygun şekilde yeniden belirlenmesini, bu listenin isteklilere bildirilmesini ve aşırı düşük teklif sorgulamasının bu çerçevede yenilenmesini sağlamaya yönelik düzeltici işlem uygulanmasına hükmetmiştir. Bu karar, ihale sürecinde açıklık ve dürüstlük ilkelerinin sağlanması bakımından önemli bir müdahale niteliği taşımaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.