KÜNYE
- Toplantı No: 2021/007
- Gündem No: 28
- Karar Tarihi: 17.02.2021
- Karar No: 2021/UY.II-406
- Başvuru Sahibi: Feza Taah. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2019/548489
- İhale Adı: (Eskişehir-Sarıcakaya) Ayr Sakarıılıca-Mihalgazi İl Yolu Km: 0+000-24+500 Arası Yol Yapımı Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Köprüler ve Üstyapı Yapılması İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı değerlendirilmesi nedeniyle sorgulamanın yenilenmesine karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun şekilde değerlendirilmediğini, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin fiyat tekliflerinin işin yapılacağı yerde faaliyet gösteren firmalardan alınması gerektiğine dair mevzuat hükmü olmadığını, idarenin piyasa koşullarını yansıtmayan gerekçelerle tekliflerini değerlendirme dışı bıraktığını, ayrıca aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilmeyen ve teklifleri daha düşük olan isteklilerin yeterlilik kriterlerini sağlamadıkları iddialarının hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale dokümanı ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasında idarenin, yaklaşık maliyet içindeki iş kalemlerinin %80’ine kadar olan kısımlarını ve analiz girdilerinin %3’üne eşit veya altında olanları belirleyerek açıklama istenilecek girdileri tespit etmesi gerektiğini; ancak idarenin bazı analiz girdilerini bir iş kaleminde açıklama istenilecek, diğerinde ise istenilmeyecek olarak belirleyip, açıklama istenilecek analiz girdileri listesini sunmadığını tespit etmiştir. Ayrıca işçilik girdilerinin açıklama istenilmeyecek girdiler arasında gösterilmesinin mevzuata aykırı olduğu, bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun şekilde yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında hangi ölçütte analiz girdilerine açıklama istenmesi gerekir ve bu ölçütlerin ihlali teklif değerlendirmesini nasıl etkiler?
Cevap: İdareler, yaklaşık maliyet içindeki iş kalemlerinin %80’ine kadar olan bölümler ile analiz girdilerinin %3’üne eşit veya altında olan kalemler için açıklama istemelidir. Bu kriterler net sınırlar getirerek eşitlik ve şeffaflık sağlar. Eğer idare bu oranları tutarsız uygularsa veya bazı girdiler için açıklama isterken benzerlerine istemezse, bu durum teklif değerlendirmesinde adaletsizliğe ve mevzuata aykırılığa yol açar, genellikle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesini gerektirir.
Soru: İdare, aşırı düşük teklif açıklamalarına esas analiz girdilerinin listesini ihale sürecinde sunmazsa hangi hukuki risklerle karşılaşır?
Cevap: Açıklama istenilecek analiz girdilerinin net olarak liste halinde sunulmaması, teklif sahiplerinin hangi kalemler üzerinden açıklama yapacaklarını bilmemesine ve dolayısıyla savunma hakkının kısıtlanmasına neden olur. Bu eksiklik, idari işlemin hukuka aykırı bulunmasına ve aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılmasına yol açabilir.
Soru: İşçilik girdilerinin aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenmeyecek girdiler arasında gösterilmesi mevzuata aykırı mıdır?
Cevap: Evet, işçilik girdileri aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenecek analiz girdileri arasında yer almalıdır. İşçilik maliyetlerinin açıklanmaması veya gözardı edilmesi, teklifin gerçek maliyet yapısını saklayarak değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olabilir. Bu tür durumlar genellikle idari işlemin iptaline veya sorgulamanın yenilenmesine neden olur.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendirirken farklı iş kalemlerinde aynı analiz girdisini tutarsız şekilde değerlendirmesi nasıl sonuçlar doğurabilir?
Cevap: Aynı analiz girdisinin bazı iş kalemlerinde açıklama istenilecek, bazılarında istenilmeyecek şekilde farklı muamele görmesi, değerlendirmede eşitlik ilkesine aykırılık oluşturur. Bu tür tutarsızlıklar, teklif sahipleri arasında haksız rekabete yol açabilir ve yine aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun şekilde yenilenmesini gerektirebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulaması mevzuata uygun yapılmadığında idare hangi işlemi yapmak zorundadır?
Cevap: Mevzuata aykırı sorgulama işlemleri tespit edildiğinde, idare söz konusu hataları giderecek şekilde aşırı düşük teklif sorgulamasını yenilemelidir. Bunun için sınır değerin altında teklif veren isteklilerden yeniden açıklama istenmeli ve bu sorgulama sonucuna göre ihale işlemleri mevzuata uygun biçimde tekrar yürütülmelidir. Bu yaklaşım, işlemin iptali veya ihalenin iptali yerine düzeltme imkanı sağlar.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdare aşırı düşük teklif açıklamalarında hangi kriterlere göre hangi analiz girdilerinden açıklama istemekle yükümlüdür?
Cevap: İdare, yaklaşık maliyet içindeki iş kalemlerinin %80’ine kadar olan kısımlarını ve analiz girdilerinin %3’üne eşit veya altında olanları tespit ederek açıklama istenilecek analiz girdilerini belirlemek zorundadır. Bu kriterlere uymadan ya da tutarsız biçimde bazı analiz girdilerini açıklama istenilecek, bazılarında istenmeyecek şekilde ayrıştırmak mevzuata aykırıdır.
Soru: İdarenin işçilik girdilerini aşırı düşük teklif açıklamasında değerlendirme dışı bırakması hukuka uygun mudur?
Cevap: İşçilik girdileri mutlaka açıklama istenecek analiz girdileri arasında olmalıdır. İdarenin işçilik girdilerini açıklama istenilmeyecek girdiler arasında göstermesi mevzuat ihlalidir ve sorgulamanın yenilenmesini gerektirir.
Soru: İdare aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendirirken süreçte hangi usulsüzlükler yapılmıştır?
Cevap: İdare, açıklama istenilecek analiz girdilerinin listesini ihale dokümanında veya sorgulama işleminde sunmamış, ayrıca bazı analiz girdilerini bir iş kaleminde açıklama istenilecek, diğerinde ise istenilmeyecek şekilde tutarsız belirlemiştir. Bu durum mevzuatla bağdaşmaz.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasındaki mevzuata aykırılığının sonucunda ne yapılmalıdır?
Cevap: Tespit edilen aykırılıklar düzeltici işlemle giderilecek şekilde sorgulamanın yenilenmesi gerekir. Bu doğrultuda sınır değerin altında teklif sunan isteklilerden yeniden açıklama istenmeli, sonraki ihale işlemleri mevzuata uygun biçimde tekrarlanmalıdır.
Detaylı Analiz
İlgili vakada, şikâyet konusu idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilecek analiz girdilerini belirleme sürecindeki usule aykırılıklara dayanmaktadır. Başvuru sahibi, açıklama istenen iş kalemlerinin piyasa koşullarını yansıtmadığı ve bu kalemlerin belirlenmesinde mevzuatın öngördüğü ölçütlerin dikkate alınmadığını ileri sürmüştür. Ayrıca açıklama istenilecek analiz girdilerinin listesinin sunulmaması ve bazı isteklilerin değerlendirme dışı bırakılmasının dayanaklarının yeterince açık olmadığı iddiaları da uyuşmazlığın kapsamını şekillendirmiştir.
İhale sürecinde temel tartışma, açıklama istenilecek analiz girdilerinin belirlenmesine ilişkindir. Mevzuat, belli oranlara göre açıklama istenmesi gereken iş kalemlerini ve analiz girdilerini tarif ederken, idarenin bu kriterlere uygun davranmadığı görülmüştür. Özellikle bazı girdilerin bir iş kaleminde açıklama istenecek unsur olarak değerlendirilip, başka bir iş kaleminde aynı girdinin kapsam dışında bırakılması, eşit muamele ilkesini zedeleyici bir uygulama olarak değerlendirilmiştir. Buna ek olarak, idare açıklama istenilecek analiz girdilerinin listesini sunmamış; bu da adaylara açıklamalarını hangi temelde yapacaklarını bilme olanağı tanımamıştır.
Esaslı unsur ayrımı bu uyuşmazlıkta oldukça belirleyici bir noktaya işaret etmektedir. İdarenin açıklama istenecek girdileri belirlerken esaslı unsurlar üzerinde tutarsız işlem yapması, açıklamaların sağlıklı değerlendirilememesine yol açmıştır. Nitekim aynı analiz girdisinin farklı iş kalemlerinde farklı yaklaşımlarla ele alınması, bu girdinin ihale işlemlerinde nesnel bir ölçüt olarak dikkate alınmadığını göstermektedir. Bu da tekliflerin gerçek maliyet yapısı üzerinde anlamlı bir analiz yapılmasını engellemiştir.
İşçilik girdilerine yönelik uygulama ise ihale süreci açısından ayrıca dikkat çekicidir. Bu tür girdiler normalde açıklama istenecek unsurlar arasında yer almalıdır. Ancak somut olayda, işçilik maliyetlerinin açıklama istenilmeyecek girdiler arasında gösterildiği tespit edilmiştir. Bu durum ilgili değerlendirmeyi doğrudan etkileyecek nitelikte ciddi bir ihlal olarak görülmüş ve tüm açıklama sürecinin sağlıklı yürütülmesini imkânsız kılmıştır.
Kamu İhale Kurulu, yapılan değerlendirme sonucunda idarenin belirleme ve değerlendirme sürecinde mevzuata aykırı davrandığını kabul etmiştir. Kurul, açıklama istenilecek analiz girdilerinin tutarsız belirlenmesinin ve işçilik kalemlerinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuken geçerli bir sorgulama süreci oluşturmadığını vurgulamış, bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesine ve ihale işlemlerinin bu doğrultuda yeniden tesis edilmesine karar vermiştir. Bu yaklaşım, teklif sahiplerinin eşit koşullarda değerlendirilmesi ve işlemlerin yasal çerçevede yürütülmesi açısından yerinde bir müdahale olarak değerlendirilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.