KÜNYE
- Toplantı No: 2024/018
- Gündem No: 5
- Karar Tarihi: 25.04.2024
- Karar No: 2024/UY.I-600
- Başvuru Sahibi: Nesce İnşaat Enerji ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 12. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2024/194658
- İhale Adı: Aşkale-Aziziye-Nenehatun Köprülü Kavşağı Arası (Erzurum Şehir Geçişi Kesimi Dahil) Bsk Onarım İşi
Özet
İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan yoğunluk değerinin hatalı olması nedeniyle itirazen şikayet reddine ilişkin kararın düzeltilmesi gerektiği
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan analiz girdilerindeki yoğunluk değerlerinin hatalı olduğunu, özellikle AAN-34 pozundaki yoğunluk değerinin 2,30-2,45 ton/m³ aralığında olması gerektiğini ve bu nedenle sorgulamanın yeniden yapılmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, idarenin yaklaşık maliyet ve analiz girdilerini ihale konusu işe özgü olarak belirleme takdir yetkisine sahip olduğunu, AAN-29, AAN-30 ve AAN-31 poz numaralı iş kalemlerinin özel/paçal iş kalemleri kapsamında olduğunu ve bu kalemlerin kamu kurumlarınca yayımlanan birim fiyatlarla birebir uyumlu olması gerekmediğini tespit etmiştir. Ancak AAN-34 poz numaralı iş kaleminde kullanılan yoğunluk değerinin ihale çevresinde yapılan numune testlerine dayandırıldığı belirtilse de, Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 01.01.2012 sonrası işler için yayımladığı fiyat analizlerinde yoğunluk değerinin 2,30-2,45 ton/m³ aralığında olması gerektiği ve idarenin bu değeri dikkate alarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapması gerektiği vurgulanmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyet ve analiz girdilerinin belirlenmesinde idarenin takdir yetkisi nasıl sınırlanır?
Cevap: İdareler yaklaşık maliyet ve analiz girdilerini ihale konusu işe özgü belirleme takdir yetkisine sahiptir; ancak bu takdir yetkisi kamu genel uygulamaları ve yayımlanmış teknik kriterlerle bağdaşmalıdır. Örneğin, birim fiyat analizlerinde belirlenmiş standart değerler veya genel kabul görmüş referanslar varsa, idarenin bunların önemli ölçüde dışında bir değer kullanması aşırı düşük teklif sorgulamasının dayanağını zayıflatabilir. Dolayısıyla idarenin takdir yetkisi, somut ve mevzuatla uyumlu teknik esasları dikkate almakla sınırlıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinde kamu kurumlarınca yayımlanan birim fiyatlar ile birebir uyum sağlama zorunluluğu var mıdır?
Cevap: Bazı iş kalemleri özel veya paçal kapsamda olabilir ve bu durumda idarelerin kamu kurumlarınca yayımlanmış birim fiyatlarla tam uyum sağlama zorunluluğu bulunmayabilir. Ancak bu esneklik, iş kaleminin niteliğine ve piyasa uygulamalarına göre değerlendirilmelidir. Kamu kurumlarının yayımladığı standartlar özellikle malzeme özellikleri veya teknik değerler için kılavuz niteliğindeyse, bu değerlerin aşırı düşük sorgulamasında kullanılması daha uygun bulunabilir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulaması için kullandığı teknik değerlerde farklı kaynakların (numune testleri, genel yayımlar) çatışması durumunda nasıl bir yaklaşım izlenmelidir?
Cevap: İdareler, ihale ortamı ve mevzuat çerçevesinde somut verilere dayanarak teknik değerler seçmekte takdir sahibidir. Bununla birlikte, genel yayımlanmış teknik kriterler ve standartlar çoğunlukla daha güvenilir referans sayılır ve ağır basabilir. Numune testlerine dayalı değerler özel durumlar için önemli bulunsa da, bu değerler standartların çok dışında ise idarenin ilgili kamu kurumlarının yayımladığı kılavuz değerleri dikkate alması beklenir. Tereddüt halinde bu konuda yapılan itirazen şikayetler Kurullarca sıklıkla incelenir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan bir veri veya teknik girdide hata tespit edilirse, bunun ihale sürecine etkisi nedir?
Cevap: Sorgulamada temel alınan verilerde hata bulunduğunda, bu durum aşırı düşük teklif incelemesinin güvenilirliğini zedeleyebilir. İhale makamı veya ilgili Kurul, hatalı veri esas alınarak yapılan sorgulamanın düzeltilmesini ve işlemin yeniden yapılmasını talep edebilir. Böylece hak sahiplerine adil bir değerlendirme ortamı sağlanır ve sürecin iptali veya uyuşmazlık riskleri azaltılır.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan teknik ve mali analizlerde temel referansların son güncellenme tarihleri önemi nedir?
Cevap: Teknik ve mali analizlerde kullanılan referanslar güncel ve mevzuata uygun olmalıdır. Özellikle fiyat analizleri ve malzeme değerleri gibi girdilerde, güncel olmayan veya mevzuattan daha eski tarihli standartların kullanılması sorgulamanın dayanak gücünü azaltabilir. Bu nedenle ihale makamları, analizlerde kullanılan standart ve kılavuzların yürürlükte olan en güncel versiyonlarına uygunluğu titizlikle kontrol etmelidir. Güncel olmayan verilerle yapılan sorgulamalar, itirazen şikayet süreçlerinde haklı itirazlara yol açabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında AAN-34 poz numaralı iş kaleminde kullandığı yoğunluk değeri neden hatalı kabul edilmiştir?
Cevap: İdarenin kullandığı 2,2 ton/m³ yoğunluk değeri, Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 01.01.2012 sonrası işler için yayımladığı fiyat analizlerinde belirtilen 2,30-2,45 ton/m³ aralığının altında kalmıştır. Kurul, ihale çevresinde yapılan numune testlerine dayandırılsa bile mevzuat gereği bu yayımlanmış aralıktaki yoğunluk değerinin dikkate alınması gerektiği sonucuna varmıştır.
Soru: İdarenin yaklaşık maliyet hesaplamalarında, AAN-29, AAN-30 ve AAN-31 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinde farklı bir yaklaşım uygulanabilir mi?
Cevap: Evet, Kurul bu iş kalemlerinin özel veya paçal iş kalemleri kapsamında olduğunu ve bu nedenle kamu kurumlarının yayımladığı birim fiyatlarla birebir uyumlu olmalarının gerekmediğini belirtmiştir. Bu nedenle idarenin bu poz kalemlerinde takdir yetkisini kullanması reddedilmemiştir.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasıyla ilgili şikayeti hangi poz kaleminde kabul edilmiş ve bu durum idarenin kararını nasıl etkilemiştir?
Cevap: Şikayet sadece AAN-34 pozundaki yoğunluk değerinin hatalı kullanılması nedeniyle kabul edilmiştir. Bu yüzden itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin kararın bu husus yönünden düzeltilmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasının anılan pozun yoğunluk değeri düzeltilerek yeniden yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Soru: Kurulun bu vaka kapsamında verdiği kararın ihale sürecine etkisi nedir?
Cevap: Kurul, aşırı düşük teklif sorgulamasında hatalı yoğunluk değerinin kullanılmasının sonucunda verilen itirazen şikayet kararının düzeltilmesini ve sorgulamanın mevzuata uygun değerler esas alınarak yeniden yapılmasını kararlaştırmıştır. Bu, ihale sürecindeki sorgulamanın doğruluğunu sağlayarak kamu yararını koruma amacına hizmet eder.
Detaylı Analiz
İhaleye konu işte, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi süreci kapsamında idarece yapılan analizlerde kullanılan teknik verilerden biri olan malzeme yoğunluğu, uyuşmazlığın temelini oluşturmuştur. Şikâyet, özellikle AAN-34 poz numaralı iş kalemine ilişkin olarak idarece belirlenen 2,2 ton/m³ yoğunluk değerinin mevzuata aykırı olduğu iddiasına dayanmaktadır. Başvuru sahibi, kamu kurumlarının yayımladığı standartlara aykırı olarak bu değerin düşük tutulduğunu, bunun da teklif değerlendirmesinde gerçekçi olmayan sonuçlara yol açtığını ileri sürerek, söz konusu poz kalemine ilişkin değerlendirmenin yeniden yapılmasını talep etmiştir.
Uyuşmazlıkta, iş deneyimi veya teklif içerikleri değil, tekliflerin analizinde kullanılan teknik parametrelerin doğruluğu tartışma konusu olmuştur. İdare, yaklaşık maliyetin tespitinde bazı analiz girdilerini yerel koşullara veya özel niteliklere dayalı olarak belirleme yetkisine sahip olsa da bu takdirin nesnel ve genel kabul gören teknik standartlarla çelişmeyecek biçimde kullanılması gerekir. AAN-29, AAN-30 ve AAN-31 gibi özel/paçal nitelikli iş kalemlerinde bu türden esneklik tanınmış, bu nedenle başvuru sahibinin bu kısımlara yönelik iddiaları yerinde bulunmamıştır. Ancak AAN-34 pozunda bu yaklaşımın aynı biçimde kabul edilemeyeceği yönünde bir değerlendirme yapılmıştır.
Esaslı unsur olarak değerlendirilen yoğunluk değeri, yalnızca fiyat analizlerine teknik dayanak oluşturmamakta, aynı zamanda aşırı düşük tekliflerin teknik geçerliliği açısından da belirleyici bir nitelik taşımaktadır. Bu nedenle Karayolları Genel Müdürlüğü’nün güncel analizlerinde yer alan 2,30-2,45 ton/m³ yoğunluk aralığını dikkate almayan bir yaklaşım, teklifin değerlendirilmesinde önemli bir teknik hata yaratmaktadır. Mevzuata uygunluk açısından yalnızca ihale çevresinde yapılan numune testlerine dayalı belirleme, genel teknik düzenlemelere kıyasla yeterli görülmemiştir. Bu bağlamda AAN-34 poz kaleminde kullanılan değer, ihale süreci açısından belirleyici bir unsur olarak ele alınmıştır.
Kurul, başvuruya ilişkin değerlendirmesinde yalnızca AAN-34 pozundaki durumun ihale sürecine etkili olacak nitelikte olduğu sonucuna varmıştır. Pilot ortak ya da diğer isteklilerin iş deneyimi, yeterlilik veya teklif uygunluğu bu dosyada tartışmaya konu edilmemiştir. Bu nedenle uyuşmazlığın çözümünde teknik değerlerin doğruluğu ve dayanağı üzerinden bir değerlendirme yapılmıştır. Aşırı düşük tekliflerin sorgulanması sürecinde kullanılan verilerin, objektif ve tarafsız kaynaklara dayanması gerektiği anlayışı bu kararda da kendini göstermiştir.
Sonuç olarak Kurul, idarece verilen önceki ret kararında AAN-34 pozuna ilişkin yoğunluk değerinin hatalı kullanıldığını tespit etmiş, bu gerekçeyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiğini belirtmiştir. Diğer iş kalemlerine dair iddialar yerinde görülmemiş ve idarenin o alanlarda sahip olduğu takdir yetkisi zedelenmemiştir. Ancak söz konusu pozda belirlenen değerin teknik mevzuata uygun olmadığı yönünde verilen karar, bu iş kalemine ilişkin sorgulamanın yenilenmesini gerektirerek, ihale sürecinde hem teknik doğruluğun sağlanması hem de eşit rekabet ortamının korunması adına önemli bir müdahale olmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.